Blooomberg: Η Τουρκία ανοίγει ξανά τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης

Η Τουρκία αναμένεται να επαναλειτουργήσει την Θεολογική Σχολή της Χάλκης σε μια κίνηση που, σύμφωνα με το Bloomberg, συνδέεται με αυξημένες διπλωματικές πιέσεις από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η σχολή, αποτελεί ιστορικό κέντρο εκπαίδευσης του Οικουμενικού Πατριαρχείου και είχε κλείσει από τις τουρκικές αρχές το 1971, στο πλαίσιο νομοθετικών αλλαγών που περιόρισαν τη λειτουργία ιδιωτικών ανώτατων θρησκευτικών ιδρυμάτων.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Bloomberg, η επαναλειτουργία της σχολής εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο διπλωματικών διεργασιών μεταξύ Άγκυρας, Ουάσινγκτον και Βρυξελλών, με το ζήτημα να έχει τεθεί επανειλημμένα στις επαφές μεταξύ των ηγετών των εμπλεκόμενων πλευρών.

Η υπόθεση της Χάλκης έχει επί δεκαετίες αποτελέσει σημείο τριβής στις σχέσεις της Τουρκίας με θρησκευτικούς θεσμούς και δυτικούς συμμάχους, καθώς θεωρείται κρίσιμη για το Οικουμενικό Πατριαρχείο και την εκπαίδευση της ορθόδοξης κληρικής ηγεσίας.

Η σχολή βρίσκεται στην κορυφή του λόφου της Μονής της Αγίας Τριάδας στο νησί Χάλκη (Heybeliada), κοντά στην Κωνσταντινούπολη, και υπήρξε για περισσότερο από έναν αιώνα βασικό θεολογικό εκπαιδευτικό ίδρυμα της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Οι λόγοι πίσω από την απόφαση

Όπως αναφέρει το Bloomberg, η κίνηση αποσκοπεί εν μέρει στην ικανοποίηση αιτήματος του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ενόψει της αναμενόμενης επίσκεψής του στην Άγκυρα για σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ τον Ιούλιο, σύμφωνα με άτομα που έχουν γνώση των συζητήσεων και ζήτησαν να παραμείνουν ανώνυμα επειδή πρόκειται για ιδιωτικές διεργασίες.

Η εξέλιξη αποτελεί το πιο πρόσφατο ορόσημο στη βελτίωση των σχέσεων μεταξύ Τουρκίας και ΗΠΑ ενόψει της επίσκεψης του Τραμπ. Την Τετάρτη τερματίστηκε μια δεκαετής δικαστική υπόθεση στις ΗΠΑ κατά κρατικής τράπεζας της Τουρκίας, αίροντας ένα μακροχρόνιο σημείο τριβής στις σχέσεις των συμμάχων. Οι σχέσεις έχουν βελτιωθεί καθώς ο Τραμπ και ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχουν αναπτύξει στενότερη προσωπική σχέση τους τελευταίους μήνες.

Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συζήτησε για την προοπτική επαναλειτουργίας της Σχολής με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο, κατά τη διάρκεια συνάντησής τους στην Αγκυρα αυτή την εβδομάδα, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές και, σύμφωνα με την εφημερίδα Hurriyet, κατά τη διάρκεια του τετ α τετ, ο Ερντογάν συμφώνησε στο άνοιγμα της θεολογικής σχολής.

Επιπλέον, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε ζητήσει από τον Ερντογάν να αποκαταστήσει τη λειτουργία της Σχολής κατά τη συνάντησή τους στον Λευκό Οίκο τον περασμένο Σεπτέμβριο, σύμφωνα με τον Αμερικανό πρεσβευτή στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ. Τόσο ο Μπάρακ όσο και ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος είχαν στο παρελθόν αφήσει να εννοηθεί ότι η Σχολή θα μπορούσε να ανοίξει ξανά έως τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, ωστόσο οι πηγές επισημαίνουν ότι οι απαραίτητες προετοιμασίες δύσκολα θα έχουν ολοκληρωθεί έως τότε.

Η σημασία της επαναλειτουργίας της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης

Σύμφωνα με το σχέδιο, το πανεπιστήμιο θα περιλαμβάνει θεολογική σχολή, η οποία θα επιτρέπει για πρώτη φορά μετά από πάνω από 50 χρόνια την εκπαίδευση Ορθόδοξων κληρικών. Προστίθεται ότι οι φοιτητές θα εισάγονται μέσω του εθνικού συστήματος εξετάσεων της Τουρκίας και ότι το Υπουργείο Παιδείας θα εποπτεύει το πρόγραμμα σπουδών. Το υπουργείο αρνήθηκε να σχολιάσει.

Η επαναλειτουργία της σχολής θα αποτελούσε συμβολική νίκη για το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Η τελευταία έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Τουρκία χαρακτήρισε το παρατεταμένο κλείσιμο της Χάλκης ως μακροχρόνιο ζήτημα θρησκευτικών ελευθεριών.

Η Τουρκία υπήρξε διαχρονικά επιφυλακτική απέναντι στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, το διοικητικό και πνευματικό κέντρο της Ορθόδοξης Εκκλησίας με έδρα τον Κεράτιο Κόλπο στην Κωνσταντινούπολη. Οι ηγέτες του έχουν επανειλημμένα ζητήσει μεγαλύτερες ελευθερίες και έχουν καταγγείλει τον αυστηρό έλεγχο του τουρκικού κράτους στις θρησκευτικές υποθέσεις.

Η σχολή, που βρίσκεται σε νησί κοντά στην Κωνσταντινούπολη, εκπαίδευσε γενιές Ελληνορθόδοξων ηγετών, συμπεριλαμβανομένου του σημερινού Πατριάρχη Βαρθολομαίου Α΄. Έκλεισε το 1971, όταν η Τουρκία υπήγαγε τη θρησκευτική εκπαίδευση στον κρατικό έλεγχο. Η Άγκυρα υπερασπίζεται διαχρονικά αυτή την εποπτεία, σημειώνοντας ότι και οι μουσουλμάνοι κληρικοί στην Τουρκία εκπαιδεύονται και πληρώνονται από το κράτος.