“Η ΕΕ να αποδείξει ότι είναι πρόθυμη να υποδεχθεί νέα μέλη” λένε οι Ευρωπαίοι ηγέτες

Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αποδείξει την προθυμία και την ικανότητά της να υποδεχθεί νέα μέλη και να επιταχύνει τη διαδικασία διεύρυνσής της, δήλωσαν οι ηγέτες του μπλοκ, κατά τη συνάντησή τους με τους ομολόγους τους από έξι χώρες των δυτικών Βαλκανίων που ελπίζουν να ενταχθούν σύντομα.

«Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να δείξει ότι είναι ικανή και πρόθυμη να διευρυνθεί, και αυτό θέλουμε να συζητήσουμε εδώ», δήλωσε στους δημοσιογράφους την Παρασκευή ο καγκελάριος της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, στη σύνοδο κορυφής στο Τίβατ, μια παραθαλάσσια πόλη του Μαυροβουνίου.

«Υπάρχει μια ολόκληρη σειρά ερωτημάτων που πρέπει να απαντήσουμε μαζί, αλλά πάνω απ’ όλα πρέπει να είναι σαφές ότι αυτό το τμήμα της Ευρώπης ανήκει στο μέλλον της ΕΕ», είπε ο Μερτς. Το γεγονός ότι κανένα νέο μέλος δεν έχει ενταχθεί εδώ και 13 χρόνια αναδεικνύει τις «ελλείψεις» του μπλοκ, πρόσθεσε ο ίδιος.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία συμμετείχε στη σύνοδο κορυφής μαζί με τον Μερτς, τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν και την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι, δήλωσε ότι η ΕΕ πρέπει «να καταστήσει τη διαδικασία διεύρυνσης ταχύτερη και πιο αξιόπιστη».

Ο πρόεδρος του Μαυροβουνίου, Γιάκοβ Μιλάτοβιτς -η χώρα του οποίου, με πληθυσμό μόλις 630.000 κατοίκων, είναι η πλέον προχωρημένη στην προσπάθεια ένταξης στην ΕΕ και ελπίζει να εισέλθει στο μπλοκ έως το 2028- καλωσόρισε τους ηγέτες.

Η γεωπολιτική πίεση και η «ουρά» της διεύρυνσης

Η διεύρυνση έχει ανέβει ψηλά στην ατζέντα εξαιτίας του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, με το Κίεβο να επιθυμεί διακαώς να ενταχθεί στο μπλοκ για να εδραιωθεί στον ευρωπαϊκό κορμό, και τους αξιωματούχους της ΕΕ να δηλώνουν ότι η ένωση πρέπει να επεκταθεί για να μειώσει την επιρροή γειτονικών ξένων δυνάμεων.

Από την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής της Ρωσίας τον Φεβρουάριο του 2022, η Ουκρανία και η Μολδαβία έχουν προστεθεί στην ουρά των χωρών που ζητούν ένταξη, μαζί με τις υποψήφιες χώρες των Βαλκανίων: την Αλβανία, τη Βοσνία, το Κοσσυφοπέδιο, τη Βόρεια Μακεδονία, το Μαυροβούνιο και τη Σερβία.

Ωστόσο, η διαδικασία ένταξης είναι μακρά και περίπλοκη, καθώς απαιτεί χρόνια διαπραγματεύσεων και νομικών αλλαγών, συν την έγκριση και των 27 μελών της ΕΕ σε κάθε βήμα. Ακόμη και το Μαυροβούνιο, το οποίο κατέθεσε την αίτησή του πριν από 18 χρόνια, αντιμετωπίζει εμπόδια, και πολλοί αξιωματούχοι θεωρούν τον στόχο του για το 2028 ιδιαίτερα φιλόδοξο.

Η πρόταση για «σταδιακή ενσωμάτωση»

Η Γαλλία και η Γερμανία εκμεταλλεύτηκαν τη συνάντηση στο Τίβατ για να προωθήσουν την ιδέα της «σταδιακής ενσωμάτωσης» στο μπλοκ. «Μαζί με τη Γερμανία, προτείναμε μια ενισχυμένη διαδικασία σταδιακής ενσωμάτωσης», δήλωσε ο Μακρόν στους δημοσιογράφους στη σύνοδο κορυφής.

Ο Μακρόν εξήγησε ότι η πρόταση αυτή θα μπορούσε να σημαίνει πως μια χώρα που ευθυγραμμίζεται με την ΕΕ σε ορισμένα κριτήρια θα επιτρέπεται να συμμετέχει σε συγκεκριμένες δομές του μπλοκ, όπως για παράδειγμα να παρίσταται στις συνόδους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου των ηγετών της ΕΕ.

Η ιδέα της «ενδιάμεσης» ενσωμάτωσης κερδίζει έδαφος. Ο πρόεδρος της Σερβίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς και ο Αλβανός πρωθυπουργός Έντι Ράμα ζήτησαν πρόσφατα ταχύτερη ενσωμάτωση στην ενιαία αγορά και στη ζώνη Σένγκεν για τα νέα μέλη, με αντάλλαγμα την παραίτησή τους από το δικαίωμα βέτο.

Το ζήτημα του βέτο και η κόπωση των Βαλκανίων

Η εφημερίδα The Guardian ανέφερε την περασμένη εβδομάδα ότι αξιωματούχοι της ΕΕ εξετάζουν το ενδεχόμενο να στερήσουν από τα νέα μέλη το δικαίωμα βέτο για αρκετά χρόνια, ώστε να αποφευχθεί μια επανάληψη της εμπειρίας του μπλοκ με τον πρώην ηγέτη της Ουγγαρίας, Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος μπλόκαρε επανειλημμένα τις αποφάσεις της ΕΕ.

Ο Μερτς έχει επίσης προτείνει ότι θα μπορούσε να χορηγηθεί στην Ουκρανία ένα νέο καθεστώς «συνδεδεμένου μέλους» -το οποίο θα επέτρεπε σε Ουκρανούς αξιωματούχους να συμμετέχουν στις συνόδους κορυφής και στις υπουργικές συναντήσεις της ΕΕ, αλλά χωρίς δικαίωμα ψήφου- ως ενδιάμεσο βήμα προς την πλήρη ένταξη.

Η διεύρυνση, δήλωσε ο Μακρόν, «είναι πολύ σημαντική από γεωπολιτική άποψη, διότι σε αυτή την περιοχή διακυβεύεται επίσης η ανεξαρτησία της Ευρώπης όσον αφορά την ενέργεια, την ασφάλεια και τις μεταναστευτικές οδούς».

Η χρονοβόρα διαδικασία ένταξης έχει οδηγήσει σε σημαντική πτώση της υποστήριξης προς την ΕΕ σε ορισμένες βαλκανικές χώρες. Στη Σερβία, η οποία διατηρεί στενούς δεσμούς με τη Μόσχα, η δημόσια υποστήριξη για την ένταξη έχει πέσει κάτω από το 50%.

Οι Βρυξέλλες δήλωναν επί σειρά ετών ότι τα έξι βαλκανικά κράτη θα ενταχθούν μαζί, όμως το Μαυροβούνιο και η Αλβανία θεωρούνται πλέον οι πρωτοπόροι της διαδικασίας. Αξιωματούχοι ανέφεραν ότι είναι απίθανο να υπάρξουν μεγάλα βήματα σε αυτή τη σύνοδο κορυφής, καθώς η προσοχή εστιάζεται στο πώς η ΕΕ μπορεί να βελτιώσει τη ζωή των ανθρώπων στην περιοχή.