Η ΕΕ βάζει φρένο στα social media για παιδιά – Τι αλλάζει για ανήλικους 13 και 15 ετών

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανακοίνωσε σχέδια για τον περιορισμό της πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών σε όλα τα κράτη-μέλη, με στόχο την ενίσχυση της ευημερίας των ανηλίκων και την αντιμετώπιση των κινδύνων στο διαδίκτυο.

Σύμφωνα με το σχέδιο, θα εφαρμοστεί μια σταδιακή προσέγγιση ως προς τη χρήση των social media από παιδιά, η οποία θα περιλαμβάνει πλήρη απαγόρευση πρόσβασης στις πλατφόρμες για παιδιά κάτω των 13 ετών.

Οι έφηβοι ηλικίας 13 έως 15 ετών θα μπορούν να έχουν πρόσβαση στις πλατφόρμες μόνο για μία ώρα την ημέρα, μέσω «mini λογαριασμών» που θα δημιουργούνται μέσα από τον λογαριασμό κοινωνικής δικτύωσης του γονέα ή του κηδεμόνα τους.

Σύμφωνα με το BBC, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ότι οι εταιρείες μέσων κοινωνικής δικτύωσης θα πρέπει να αποδεικνύουν πως οι πλατφόρμες τους είναι εξαρχής σχεδιασμένες με γνώμονα την ασφάλεια, διαφορετικά θα αντιμετωπίζουν πρόστιμα που μπορεί να φτάνουν έως και το 6% του παγκόσμιου κύκλου εργασιών τους.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε ότι το μέτρο θα «δώσει ξανά στους γονείς τον πρώτο λόγο».

Όπως πρόσθεσε, η νομοθεσία –η οποία ονομάζεται «EU Kids Act»– θα προσφέρει στους γονείς «τα εργαλεία που χρειάζονται για να βοηθήσουν τα παιδιά τους να κινηθούν σε έναν ασφαλέστερο κόσμο».

Οι περιορισμοί δεν θα αφορούν μόνο γνωστές εφαρμογές, όπως το TikTok, το Instagram και το Snapchat, αλλά και το YouTube και άλλες πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο, καθώς και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης τύπου chatbot και διαδικτυακά παιχνίδια.

«Πάρα πολλά παιδιά εκτίθενται πολύ νωρίς σε έναν διαδικτυακό κόσμο τον οποίο δεν είναι ακόμη έτοιμα να διαχειριστούν – ένα περιβάλλον όπου ο εκφοβισμός μπορεί να σε ακολουθεί μέχρι το σπίτι και όπου κάθε λάθος μπορεί να καταγράφεται για πάντα», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν.

Βάσει της νέας νομοθεσίας, μόνο παιδιά ηλικίας 15 ετών και άνω θα μπορούν να δημιουργούν δικούς τους λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Στο στόχαστρο οι εταιρείς τεχνολογίας

Ωστόσο, η φον ντερ Λάιεν τόνισε την Πέμπτη ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ότι «η θέσπιση ορίου ηλικίας δεν σημαίνει ότι απαλλάσσονται οι εταιρείες τεχνολογίας από την ευθύνη τους για το περιεχόμενο που φιλοξενείται στις πλατφόρμες τους».

Όπως πρόσθεσε, εφόσον η νομοθεσία εγκριθεί, οι εταιρείες θα υποχρεούνται να καταθέτουν αναλυτικά σχέδια για την προστασία των παιδιών.

«Για κάθε χρήστη κάτω των 18 ετών, οι πλατφόρμες θα πρέπει να ακολουθούν την αρχή της ασφάλειας ήδη από τον σχεδιασμό: χωρίς τοξικά ή εθιστικά χαρακτηριστικά, χωρίς παγίδες και ούτω καθεξής», ανέφερε.

Σε εφαρμογή μέτρα σε Γαλλία και Ισπανία

Ορισμένα κράτη-μέλη της ΕΕ έχουν ήδη ανακοινώσει δικά τους, ξεχωριστά σχέδια για τον περιορισμό της πρόσβασης των παιδιών στα social media, μεταξύ αυτών η Γαλλία και η Ισπανία.

Οποιαδήποτε ενδεχόμενη νομοθεσία σε επίπεδο ΕΕ θα υπερισχύει των εθνικών ρυθμίσεων, ωστόσο τα επιμέρους κράτη-μέλη θα μπορούν στη συνέχεια να υιοθετούν ακόμη αυστηρότερα μέτρα από εκείνα της Ένωσης.

Ήδη, πάντως, διατυπώνονται ερωτήματα σχετικά με το πώς θα εφαρμοστεί στην πράξη μια τέτοια πανευρωπαϊκή νομοθεσία, ενώ τα σχέδια αναμένεται να συναντήσουν αντιδράσεις τους επόμενους μήνες.

Η περίπτωση της Γαλλίας αποτελεί μια ένδειξη των δυσκολιών που ενδέχεται να προκύψουν, καθώς τα επιμέρους κράτη-μέλη μπορεί να επιχειρήσουν είτε να ενισχύσουν είτε να αποδυναμώσουν τις προτεινόμενες ρυθμίσεις.

Η κυβέρνηση Μακρόν είχε καταρτίσει νομοθεσία για την απαγόρευση της χρήσης των social media από παιδιά κάτω των 15 ετών, όμως τον περασμένο μήνα το ανώτατο δικαστήριο της χώρας την μπλόκαρε, κρίνοντας ότι παραβίαζε την ελευθερία της έκφρασης.

Οι Γάλλοι υπουργοί έχουν πλέον τροποποιήσει το αρχικό τους σχέδιο.

Ερωτήματα για το πώς θα εφαρμοστεί

Ορισμένοι από τους επικριτές των απαγορεύσεων των social media για παιδιά επικαλούνται, μεταξύ άλλων, ζητήματα προστασίας της ιδιωτικότητας.

Εκφράζουν ανησυχίες ότι οι έφηβοι μπορεί να υποχρεώνονται να καταθέτουν προσωπικά στοιχεία στο πλαίσιο της διαδικασίας επαλήθευσης της ηλικίας τους, προκειμένου να αποδείξουν ότι είναι αρκετά μεγάλοι ώστε να αποκτήσουν πρόσβαση στις πλατφόρμες.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ανακοινώσει ότι η ηλικία θα επαληθεύεται μέσω της ήδη υπάρχουσας εφαρμογής της ΕΕ για την επαλήθευση ηλικίας και ότι δεν θα συλλέγονται ούτε θα κοινοποιούνται προσωπικά δεδομένα.

Οι εταιρείες κοινωνικής δικτύωσης αναμένεται επίσης να ξεκαθαρίσουν τη θέση τους απέναντι στους περιορισμούς, καθώς το νομοσχέδιο θα συζητείται τους επόμενους μήνες.

Η φον ντερ Λάιεν είχε προτείνει και στο παρελθόν την καθυστέρηση της πρόσβασης των παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στην Ευρώπη, δηλώνοντας τον Μάιο ότι «η συζήτηση για τη θέσπιση ελάχιστου ορίου ηλικίας στα social media δεν μπορεί πλέον να αγνοείται».

Η πολιτική αυτή, η οποία παρουσιάστηκε επισήμως την Πέμπτη (17/09), είχε προαναγγελθεί και στην ετήσια ομιλία της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής την Τετάρτη (16/09).

Στα προκαταρκτικά συμπεράσματά της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέφερε ότι λειτουργίες όπως το ατελείωτο σκρολάρισμα, η αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο και οι εξατομικευμένες προτάσεις περιεχομένου ενδέχεται να ενθαρρύνουν την «καταναγκαστική χρήση», ιδιαίτερα μεταξύ παιδιών και εφήβων.

Εκπρόσωπος του τεχνολογικού κολοσσού δήλωσε στο BBC ότι η εταιρεία διαφωνεί με τα συμπεράσματα, τα οποία, όπως ανέφερε, «δεν λαμβάνουν με ακρίβεια υπόψη τα σημαντικά μέτρα που έχουμε λάβει για την προστασία των εφήβων».

Σε ξεχωριστή υπόθεση, η Meta συμφώνησε τον Αύγουστο σε διακανονισμό ύψους 18 δισ. δολαρίων (13,3 δισ. λιρών) με αμερικανικές πολιτείες και επικράτειες, προκειμένου να διευθετήσει καταγγελίες σύμφωνα με τις οποίες το Facebook και το Instagram έβλαψαν παιδιά. Στο πλαίσιο του διακανονισμού, η εταιρεία δεν παραδέχθηκε καμία παράνομη πράξη.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ότι η προτεινόμενη νομοθεσία βασίζεται στα ευρήματα της ειδικής επιτροπής της για την ασφάλεια των παιδιών στο διαδίκτυο, η οποία εισηγήθηκε τη θέσπιση κανόνων προσαρμοσμένων στην ηλικία των παιδιών, με διαφορετικές κατευθυντήριες γραμμές για κάθε ηλικιακή ομάδα.

Επικαλέστηκε επίσης πρόσφατα στοιχεία από έρευνα της ΕΕ, σύμφωνα με τα οποία το 92% των ερωτηθέντων θεωρεί την ενίσχυση της προστασίας των παιδιών στο διαδίκτυο κορυφαία προτεραιότητα πολιτικής.

Το παράδειγμα της Αυστραλίας

Η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι η Επιτροπή «εξέτασε το παράδειγμα της Αυστραλίας» –η οποία πέρυσι απαγόρευσε τη χρήση των social media από άτομα κάτω των 16 ετών– κατά την κατάρτιση της πρότασης.

Ωστόσο, η εφαρμογή της απαγόρευσης έχει αποδειχθεί δύσκολη για τη χώρα, με την υπουργό Επικοινωνιών της Αυστραλίας, Άνικα Γουέλς, να παραδέχεται νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι μέχρι στιγμής καμία εταιρεία τεχνολογίας δεν έχει τιμωρηθεί με πρόστιμο, παρότι έρευνες δείχνουν ότι πολλοί κάτω των 16 ετών εξακολουθούν να χρησιμοποιούν τις πλατφόρμες.

Παρόμοια απαγόρευση για τους κάτω των 16 ετών αναμένεται να τεθεί σε ισχύ και στο Ηνωμένο Βασίλειο την άνοιξη του επόμενου έτους.