Η ΕΕ βάζει μπρος για κέντρα απελάσεων εκτός μπλοκ με σοσιαλδημοκρατική “σφραγίδα”

Οι ευρωπαϊκές χώρες θα μπορούσαν να δημιουργήσουν κέντρα απέλασης που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ εκτός της ένωσης μέχρι το επόμενο έτος, δήλωσε ο πρωθυπουργός της Δανίας μιλώντας στους Financial Times.

Η Μέτε Φρέντερικσεν, η οποία υποστηρίζει εδώ και καιρό την ιδέα των “κέντρων επιστροφής”, δήλωσε στους Financial Times ότι βρίσκονται σε εξέλιξη εργασίες για την εξασφάλιση χρηματοδότησης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τέτοιες εγκαταστάσεις με έδρα χώρες εκτός ΕΕ.

“Θα προκύψει μια ομάδα χωρών σαν συνασπισμός πρόθυμων που θα υποστηρίζεται από την Επιτροπή. Το 2026-27, θα δούμε τον πρώτο κόμβο επιστροφής εκτός Ευρώπης. Νομίζω ότι θα μπορέσουμε να το κάνουμε αυτό μέσα στον επόμενο χρόνο”, είπε.

Εκπρόσωπος της Επιτροπής δήλωσε τη Δευτέρα ότι η νομοθεσία για τη δημιουργία των κόμβων είναι πλέον σε ισχύ και ότι “τα επόμενα βήματα βρίσκονται στα χέρια των κρατών μελών”, με τις Βρυξέλλες να είναι έτοιμες να “αξιολογήσουν οποιαδήποτε ώριμη πρόταση”.

Ωστόσο, ορισμένες χώρες, ιδίως η Γαλλία, εξακολουθούν να αντιτίθενται στην ιδέα. Ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε χαρακτηριστικά πως δεν έχει δει ούτε ένα κέντρο επιστροφής τέτοιου τύπου που να λειτουργεί αποτελεσματικά και πως είναι αντίθετος στη χρήση του προϋπολογισμού της ΕΕ για τέτοια προγράμματα.

Η Φρέντερικσεν έχει δεχθεί κριτική από άλλους συναδέλφους της σοσιαλδημοκράτες για τη σκληρή στάση της και πολλοί επικριτές της, εύλογα πιστεύουν ότι θα είναι αδύνατο να εγγυηθούν τα πρότυπα της ΕΕ και τα ανθρώπινα δικαιώματα στα κέντρα που θα στηθούν εκτός του ενιαίου μπλοκ. Επέμεινε μόνο ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα θα προστατεύονται, χωρίς να δώσει λεπτομέρειες για το πώς αυτό θα εφαρμοστεί.

“Το να είσαι σοσιαλδημοκράτης στις μέρες μας σημαίνει αντιμετώπιση, διαχείριση της μαζικής μετανάστευσης στην Ευρώπη… κανείς δεν έχει καταφέρει να με πείσει ότι δεν είναι σοσιαλδημοκρατική ιδέα να υπάρχουν κόμβοι επιστροφής εκτός Ευρώπης” απάντησε η ίδια χαρακτηριστικά. “Οι κόμβοι πρέπει να είναι σύμφωνοι με το διεθνές δίκαιο. Νομίζω ότι όλοι συμφωνούν σε αυτό. Επομένως, θα είναι ένας κόμβος εκτός Ευρώπης, αλλά με ευρωπαϊκούς όρους” πρόσθεσε, προσπαθώντας να κατευνάσει τις αντιδράσεις εντός και εκτός κόμματός της.

Η Φρέντερικσεν αρνήθηκε πάντως να κατονομάσει τις χώρες με τις οποίες η κυβέρνησή της βρισκόταν σε συνομιλίες για τη φιλοξενία των προτεινόμενων κέντρων.

Αξίζει να σημειωθεί πως 19 αρχηγοί κρατών – μελών από όλο το πολιτικό φάσμα, ζητούν ανοιχτά και συντονισμένα την επιτάχυνση της δημιουργίας κέντρων μεταναστών σε τρίτες χώρες εκτός των ευρωπαϊκών συνόρων. Η εν λόγω πρωτοβουλία φέρει τη σφραγίδα της Φρέντερικσεν και υπογράφεται από χώρες που εκτείνονται από τη Σκανδιναβία έως τη Μεσόγειο και την Ανατολική Ευρώπη. Οι ηγέτες υποστηρίζουν ότι “η απόφαση για το ποιος εισέρχεται και παραμένει στην Ευρώπη πρέπει να παραμένει υπό δημοκρατικό έλεγχο των κρατών και όχι να καθορίζεται από τα δίκτυα διακινητών ανθρώπων”, όπως επισήμως αναφέρουν σε επιστολή τους προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα.

Βάσει της λογικής αυτής, τα  κέντρα μεταναστών σε τρίτες χώρες αποτελούν “το αποτελεσματικότερο εργαλείο για να αποδυναμωθεί το επιχειρηματικό μοντέλο των κυκλωμάτων διακίνησης”. Πριν από λίγες ημέρες άλλωστε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε το νέο Κανονισμό Επιστροφών, ανοίγοντας θεσμικά τον δρόμο για τη δημιουργία τέτοιων δομών εκτός ΕΕ.

Η χώρα μας εντάσσεται στους 19. Μάλιστα, ο ίδιος ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, έχει αποκαλύψει πως βρίσκεται σε συζητήσεις για τέτοια κέντρα υποδοχής. Ξεκάθαρη αντίδραση έχει εκφράσει η Ισπανία που υποστηρίζει πως αυτή η πολιτική θα δημιουργήσει σοβαρά ζητήματα προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και εφαρμογής του διεθνούς δικαίου. Οι υποστηρικτές του σχεδίου απαντούν ότι τα κέντρα αυτά θα λειτουργούν σε πλήρη συμμόρφωση με το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο, όπως αναφέραμε και παραπάνω, χωρίς όμως να έχουν γίνει γνωστές οι δικλείδες επιτήρησης.

Έντονες αντιδράσεις

Ο ύπατος αρμοστής των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου του ΟΗΕ εξέφρασε άλλωστε την έντονη ανησυχία του για τα πλάνα αυτά. “Οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης δεν μπορούν απλώς να μεταθέτουν σε τρίτες χώρες τις υποχρεώσεις τους ως προς τα δικαιώματα του ανθρώπου“, δήλωσε σε ανακοίνωσή του ο Φόλκερ Τουρκ. “Η κράτηση και η επιστροφή σε τρίτες χώρες ευάλωτων ατόμων, περιλαμβανομένων παιδιών, αποτελεί μία εξαιρετικά λεπτή άσκηση κρατικής εξουσίας και φέρει υψηλούς κινδύνους παραβίασης των δικαιωμάτων του ανθρώπου”, πρόσθεσε.

Ο “κανονισμός για τις επιστροφές” αποτελεί την πιο αυστηρή αλλαγή στην μεταναστευτική πολιτική της ΕΕ εδώ και δεκαετίες. Βάσει των νέων κανόνων θα είναι δυνατή η μεταφορά μεταναστών για τους οποίους έχει εκδοθεί σχετική απόφαση (εξαιρουμένων των ασυνόδευτων ανηλίκων) σε “κέντρα επιστροφής” που βρίσκονται στο έδαφος χώρας που συμφωνεί να τους υποδεχθεί, βάσει συμφωνίας που συνάπτει κράτος μέλος της ΕΕ. Οι συμφωνίες αυτές θα μπορούν να συνάπτονται μόνο με τρίτες χώρες που σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, το διεθνές δίκαιο και την αρχή της μη επαναπροώθησης. Οι εθνικές αρχές θα πρέπει να ενημερώνουν την Επιτροπή και τα άλλα κράτη μέλη πριν από την έναρξη ισχύος των συμφωνιών αυτών.

Αυτοί οι “κόμβοι” θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν είτε ως εγκαταστάσεις διέλευσης, όπου οι άνθρωποι περιμένουν την επιστροφή τους στη χώρα καταγωγής τους, είτε ως τοποθεσίες όπου οι μετανάστες παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα, ενδεχομένως χωρίς χρονικό περιορισμό ή περαιτέρω εγγυήσεις. Μόνο οι ασυνόδευτοι ανήλικοι θα εξαιρούνται από το μέτρο, ενώ οι οικογένειες με παιδιά δύναται να μεταφερθούν στους κόμβους.

Να σημειωθεί πως η Βρετανία εγκατέλειψε ένα σχέδιο απέλασης παράτυπων μεταναστών στη Ρουάντα, ενώ οι ιταλικές εγκαταστάσεις για την εξέταση αιτημάτων μεταναστών στην Αλβανία, αντιμετώπισαν νομικές προκλήσεις και “κόλλησαν”.