ΗΠΑ – Ιράν: Ο Βανς γίνεται το “πρόσωπο” της συμφωνίας, αλλά ίσως να μην του βγει σε καλό

Κατά την ενημέρωση των συντακτών στον Λευκό Οίκο την Πέμπτη (18/06) και ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς (JD Vance), υπερασπίστηκε τη συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν και απέφυγε να απαντήσει μια ερώτηση, σχετικά με το αν ο Ντόναλντ Τραμπ τον είχε τοποθετήσει ως τον “εκτελεστή” μιας γενικά αντιδημοφιλούς εντός των Ρεπουμπλικάνων συμφωνία. Αν είναι, δηλαδή, το “εξιλαστήριο θύμα” της υπόθεσης.

“Νομίζω ότι ο πρόεδρος αστειευόταν”, δήλωσε ο Βανς, αναφερόμενος στο σχόλιο του Τραμπ την προηγούμενη ημέρα, ότι θα μπορούσε να κατηγορήσει τον αντιπρόεδρο εάν η συμφωνία καταρρεύσει.

Ο Βανς πέρασε ολόκληρη την εβδομάδα υπερασπιζόμενος το Μνημόνιο Κατανόησης με το Ιράν, όπως σημειώνει το BBC. Ωστόσο, συχνά ο Τραμπ τον διέψευδε ή τον επισκίαζε και η αβεβαιότητά του σχετικά με τις λεπτομέρειες μιας τελετής υπογραφής στην Ελβετία, στην οποία σχεδίαζε να παραστεί μαζί με Ιρανούς ηγέτες, υπογράμμισε ακόμη περισσότερο τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει στον στον χειρισμό ενός καθοριστικού ζητήματος της θητείας του ως αντιπροέδρου.

Τελικά, ξημερώματα Παρασκευής (19/06, ώρα Ελλάδας), ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε ότι ο Βανς τελικά δεν θα πάει στην Ελβετία τουλάχιστον προς το παρόν.

Ωστόσο, παρά τις “αντιξοότητες”, ο Βανς έχει υπερασπιστεί σθεναρά τη συμφωνία με το Ιράν ενώ δεν δίστασε να “κουνήσει το δάχτυλο” στο Ισραήλ, απαιτώντας σεβασμό επί της συμφωνίας με την Τεχεράνη.

Κατά το BBC, η χρονική συγκυρία των εξελίξεων είναι λίγο περίεργη για τον Βανς, καθώς μόλις πριν από λίγες ημέρες εξέδωσε τα απομνημονεύματά του, εντείνοντας τις εικασίες για μια πιθανή υποψηφιότητά του για την προεδρία το 2028.

Πολιτικές ισορροπίες και εσωκομματικές αντιδράσεις

Θα είναι δύσκολο για τον ίδιο να “πουλήσει” αυτή την ενδιάμεση συμφωνία σε ένα κόμμα, που είναι διχασμένο ανάμεσα στους υποστηρικτές του κινήματος MAGA, οι οποίοι αντιτάχθηκαν στον πόλεμο εξαρχής, και στα συντηρητικά “γεράκια” κατά του Ιράν, που πιστεύουν ότι ο Λευκός Οίκος τελικά συνθηκολόγησε με την Τεχεράνη.

Στο μεταξύ, άλλοι ανώτεροι κυβερνητικοί αξιωματούχοι δεν αντιμετωπίζουν τις ίδιες πιέσεις με τον Βανς όσον αφορά το Ιράν.

Ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο (Marco Rubio), ένας πιθανός αντίπαλος για το χρίσμα των Ρεπουμπλικανών το 2028, έχει καταφέρει να μείνει έξω από τα φώτα της δημοσιότητας σε αυτόν τον πόλεμο.

Ο Υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ (Pete Hegseth) υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής της στρατιωτικής εκστρατείας, αλλά δεν έχει εμπλακεί βαθιά στις διπλωματικές συνομιλίες για τον τερματισμό της και δεν αποτελεί το “πρόσωπο” αυτής της συμφωνίας, όπως ο Βανς.

Ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί δήλωσαν ότι το χαρτοφυλάκιο του Βανς για τον πόλεμο με το Ιράν έχει μετατραπεί σε μια άχαρη αποστολή από έναν πρόεδρο, που είναι γνωστός εδώ και καιρό για το ότι μετακυλίει τις ευθύνες στους υφισταμένους του για μη δημοφιλείς πολιτικές αποφάσεις και πρακτικές.

«Δεν είναι στη φύση του Αμερικανού προέδρου να “παραχωρεί” τα φώτα της δημοσιότητας σε κάποιον αλλά εδώ το έκανε», δήλωσε ο Ματ Μακόβιακ (Matt Mackowiak), στρατηγικός αναλυτής των Ρεπουμπλικανών. «Αυτό μοιάζει με σκόπιμη επιλογή».

Ένα έμπειρο στέλεχος των Ρεπουμπλικανών και επικριτής του Αμερικανού προέδρου δήλωσε, ότι ο Τραμπ “φορτώνει” τη συμφωνία στον Βανς.

Το πολιτικό ρίσκο για το μέλλον

Σίγουρα δεν είναι προεξοφλημένο ότι η εμπλοκή του Βανς στη συμφωνία με το Ιράν θα έχει αρνητικό πολιτικό αντίκτυπο. Αν οι χώρες καταλήξουν σε μια τελική ειρηνευτική συμφωνία που θα περιορίζει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ θα έχει διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στην επίτευξη ενός μακροχρόνιου στόχου των ΗΠΑ και των συμμάχων τους στη Μέση Ανατολή.

Ωστόσο, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι οι δύο πλευρές θα καταφέρουν να γεφυρώσουν τις διαφορές τους σε αρκετά τεχνικά ζητήματα τις επόμενες 60 ημέρες, ή ότι μια μακροπρόθεσμη συμφωνία θα ικανοποιούσε τους επικριτές στο εσωτερικό και το εξωτερικό.

«Το ότι ο Βανς συνδέεται με τον πόλεμο του Ιράν είναι ένας ακόμη τρόπος με τον οποίο οι επικριτές θα τον θεωρήσουν υπόλογο για τον Τραμπισμό», δήλωσε ο Τέρι Χολτ (Terry Holt), έμπειρος σύμβουλος των Ρεπουμπλικανών.

Η εβδομάδα των “μικτών μηνυμάτων” για αυτή τη συμφωνία κατέδειξε την πρόκληση που αντιμετωπίζει ο Βανς. Η κυβέρνηση ανακοίνωσε την Κυριακή ότι το Ιράν συμφώνησε στο Μνημόνιο Κατανόησης, αλλά δεν έδωσε στη δημοσιότητα λεπτομέρειες.

=Η έλλειψη σαφήνειας προκάλεσε σύγχυση σχετικά με το τι περιλαμβανόταν πραγματικά στο κείμενο της συμφωνίας.

Στη συνέχεια, ο Βανς προσπάθησε να ξεκαθαρίσει το τοπίο σε διάφορες συνεντεύξεις.

Δήλωσε στο CBS News τη Δευτέρα ότι το Ιράν «θα μπορούσε να έχει πρόσβαση» σε ένα ταμείο ανασυγκρότησης ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων, εάν συμμορφωνόταν με τους όρους της συμφωνίας.

Ώρες αργότερα, ο Τραμπ ανέφερε σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ότι οι αναφορές πως οι ΗΠΑ πληρώνουν το Ιράν ήταν «Fake News» και δήλωσε στους δημοσιογράφους: «Δεν βάζουμε ούτε 10 σεντς».

Όταν το κείμενο της συμφωνίας δόθηκε τελικά στη δημοσιότητα, περιελάμβανε μια διάταξη που δεσμεύει τις ΗΠΑ να εργαστούν «με περιφερειακούς εταίρους για την ανάπτυξη ενός οριστικού, αμοιβαία συμφωνημένου σχεδίου με τουλάχιστον 300 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ» για την ανασυγκρότηση του Ιράν.

Όσον αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα, ο Βανς επανέλαβε τον ισχυρισμό του Τραμπ ότι η ενδιάμεση συμφωνία ήταν ένα σημαντικό πρώτο βήμα. Ωστόσο, το κείμενο δεν εξέταζε λεπτομερώς το πυρηνικό ζήτημα, αφήνοντάς το για τον επόμενο γύρο συνομιλιών.

Διπλωματικά μπερδέματα και εσωτερικές πιέσεις

Ενώ ο Βανς λογομαχούσε με τη Γούπι Γκόλντμπεργκ στην εκπομπή The View του ABC, ο Τραμπ συναντιόταν με παγκόσμιους ηγέτες στη σύνοδο κορυφής της G7 στο γαλλικό θέρετρο Εβιάν-λε-Μπαιν. Στη συνέντευξη Τύπου της Τετάρτης, ο Τραμπ επανέλαβε το “αστείο” ότι θα κατηγορήσει τον Βανς εάν η συμφωνία αποτύχει.

Φάνηκε επίσης να υποβαθμίζει τη σημασία του Μνημονίου Κατανόησης, αμφισβητώντας αν ήταν ένα αρκετά σημαντικό έγγραφο για να το υπογράψει ο ίδιος.

Λίγο μετά, ωστόσο, ο Τραμπ υπέγραψε ένα έντυπο αντίγραφο της συμφωνίας μπροστά στις κάμερες κατά τη διάρκεια ενός πολυτελούς δείπνου με τον Γάλλο Πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν στο Παλάτι των Βερσαλλιών – προκαλώντας ερωτήματα σχετικά με το γιατί ο Βανς θα έπρεπε στη συνέχεια να οργανώσει μια ξεχωριστή εκδήλωση υπογραφής στη Γενεύη. Το ερώτημα απαντήθηκε όταν ο Λευκός Οίκος ακύρωσε το ταξίδι του Βανς, καθώς οι διαδικαστικές λεπτομέρειες δεν είχαν οριστικοποιηθεί.

Με τον Τραμπ ακόμα στο εξωτερικό, ο Βανς συνέχισε να υπερασπίζεται τη συμφωνία, την ίδια ώρα που πρώην συνάδελφοί του στη Γερουσία την επέκριναν δριμύτατα.

«Οι πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν δεν περιορίστηκαν, και έμαθαν ότι η απειλή στα Στενά του Ορμούζ αποδίδει και αναμφίβολα θα την εκμεταλλευτούν στο μέλλον», ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Μπιλ Κάσιντι (Bill Cassidy).

Ο πρόεδρος της Επιτροπής Ενόπλων Δυνάμεων της Γερουσίας, Ρότζερ Γουίκερ (Roger Wicker), δήλωσε την Πέμπτη ότι η συμφωνία ήταν «εντελώς ασύμβατη με τους στόχους του προέδρου».

Ο Βανς έστρεψε την προσοχή στην πτώση των τιμών της βενζίνης κατά την ενημέρωση της Πέμπτης, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία αποδίδει ήδη καρπούς για τους Αμερικανούς. Εξέφρασε την πεποίθηση ότι θα συνεχίσει να αποδίδει, εφόσον το Ιράν τηρήσει τις υποσχέσεις του.

«Αν αλλάξουν συμπεριφορά, θα συμβούν μεγάλα πράγματα», είπε. «Αν δεν την αλλάξουν, δεν χάνουμε και τίποτα. Όπως και να έχει, κερδίζουμε».