“Εμφύλιος” στον Λευκό Οίκο για το Ιράν – Η ώρα της κρίσιμης απόφασης

Με τις ενδιάμεσες εκλογές να έχουν ολοκληρωθεί, οι σύμβουλοι του Ντόναλντ Τραμπ και οι ξένοι σύμμαχοί του έχουν επιδοθεί σε έναν αγώνα δρόμου για να επηρεάσουν την απόφασή του σχετικά με το αν θα τερματίσει τον πόλεμο με το Ιράν ή αν θα τον αναζωπυρώσει.

Οι ψηφοφόροι αποδοκίμασαν ξεκάθαρα τον πόλεμο στην κάλπη και στη συνέχεια ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς αμφισβήτησε δημόσια, μέσω των social media, αν άξιζε το κόστος. Πριν από εκείνη την ανάρτηση, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, ο Βανς είχε πει στον πρόεδρο ότι σκόπευε να αποδώσει την εκλογική ήττα στον πόλεμο.

Δύο στρατόπεδα γύρω από τον Τραμπ

Από την άλλη πλευρά, ένα διαφορετικό στρατόπεδο, στο οποίο περιλαμβάνονται ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ και ο επικεφαλής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, τάχθηκε υπέρ της επιστροφής σε μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά τη διάρκεια πρόσφατων ενημερώσεων για τις διαθέσιμες στρατιωτικές επιλογές, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους.

Παράλληλα, αρκετοί εξωτερικοί σύμβουλοι με πιο σκληρές θέσεις επικοινώνησαν με τον Τραμπ μετά τις εκλογές, επιχειρώντας να τον πείσουν ότι η πολιτική του παρακαταθήκη εξαρτάται από το αν θα καταφέρει να αναγκάσει το Ιράν να εγκαταλείψει το πυρηνικό του πρόγραμμα. Σε μια τέτοια περίπτωση, υποστηρίζουν, ο πρόεδρος θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι το πολιτικό κόστος άξιζε τελικά τον κόπο.

Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ έχουν ταχθεί υπέρ της αυστηροποίησης των κυρώσεων και της συνέχισης του αποκλεισμού του ιρανικού εμπορίου.

Ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ, όπως και ο Βανς, έχει επιδιώξει να διατηρήσει τη στήριξη του Τραμπ στις διπλωματικές προσπάθειες για μια συμφωνία που θα τερματίσει τον πόλεμο και θα οδηγήσει στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Άλλοι εξωτερικοί σύμβουλοι έχουν επίσης επικοινωνήσει με τον Τραμπ, μεταφέροντάς του το μήνυμα ότι έχει έρθει η ώρα να τελειώσει ο πόλεμος.

Ο Νετανιάχου πιέζει για νέα πλήγματα – Ο Κόλπος ζητά συμφωνία

Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου, από την πλευρά του, εξακολουθεί να πιέζει για νέες επιθέσεις. Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο εμφανίζονται περισσότερο επιφυλακτικοί.

Αξιωματούχοι του Κατάρ δήλωσαν την Παρασκευή ότι έχουν ξεκινήσει μια ύστατη προσπάθεια προκειμένου να αποτρέψουν μια νέα αμερικανική επιχείρηση και να γεφυρώσουν τις διαφορές μεταξύ των δύο εμπόλεμων πλευρών, με στόχο να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ και να αρθεί ο αμερικανικός αποκλεισμός.

«Οι διαμεσολαβητές μας εργάζονται αυτή τη στιγμή για να αποτρέψουν ένα ακόμη κύμα κλιμάκωσης στην περιοχή», δήλωσε ο πρωθυπουργός του Κατάρ, σεΐχης Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλραχμάν αλ Θάνι, σε εκδήλωση στην Οξφόρδη.

Ο εμίρης του Κατάρ, σεΐχης Ταμίμ μπιν Χαμάντ αλ Θάνι, είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον πρόεδρο Τραμπ την Παρασκευή, ενώ αξιωματούχοι του Κόλπου ανέφεραν ότι υπάρχουν ενδείξεις πως και οι δύο πλευρές αναζητούν μια διέξοδο.

Ιρανοί αξιωματούχοι αναμένεται να επιστρέψουν στην Ντόχα τις επόμενες ημέρες, για να συζητήσουν την υπό διαμόρφωση συμφωνία.

Υπουργοί Εξωτερικών χωρών του Κόλπου προσπαθούν επίσης να εξασφαλίσουν είτε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Τραμπ είτε μια συνάντηση υψηλού επιπέδου στην Ουάσινγκτον, ώστε να επιχειρηματολογήσουν υπέρ μιας συμφωνίας, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τις σχετικές συζητήσεις.

Το σχέδιο για συμφωνία μέσα σε δύο ημέρες

Με βάση όσα αναφέρουν οι ίδιες πηγές που επικαλείται η Wall Street Journal, η συμφωνία που εξετάζεται θα περιόριζε το χρονοδιάγραμμα των προκαταρκτικών συνομιλιών από τις 60 ημέρες —όπως προέβλεπε το μνημόνιο κατανόησης του Ιουνίου— σε μόλις δύο ημέρες, ώστε οι δύο πλευρές να περάσουν σχεδόν αμέσως σε διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα.

Μία από τις πηγές εκτίμησε ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να προσφέρει στον Τραμπ έναν τρόπο να αρχίσει να αποκλιμακώνει τον πόλεμο χωρίς να εμφανιστεί ότι υποχωρεί. Παραμένει, ωστόσο, ασαφές αν το Ιράν θα δεχόταν μια τέτοια συμφωνία.

Οι διαβουλεύσεις δείχνουν ότι ο Τραμπ βρίσκεται μπροστά σε μια απόφαση καθοριστικής σημασίας, η οποία θα μπορούσε να επηρεάσει ολόκληρη την υπόλοιπη προεδρική του θητεία. Αυτή τη φορά, όμως, καλείται να αποφασίσει χωρίς το πλεονέκτημα μιας ενωμένης ομάδας συμβούλων ή ενός ευνοϊκού πολιτικού κλίματος.

«Τώρα θα πάρουμε μια απόφαση», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους την Πέμπτη. «Θα προτιμούσα να μη χρειαστεί να καταστρέψω την υπόλοιπη χώρα, αν είναι δυνατόν, αλλά ίσως χρειαστεί. Θα το μάθετε αρκετά σύντομα».

Νέα πλήγματα, χωρίς επιστροφή σε γενικευμένο πόλεμο

Το βράδυ της Παρασκευής αναφέρθηκαν εκρήξεις στο νησί Κεσμ, στα Στενά του Ορμούζ, έπειτα από αυτό που Αμερικανός αξιωματούχος χαρακτήρισε επιθέσεις μικρής κλίμακας.

Οι ΗΠΑ έχουν πραγματοποιήσει αρκετά τέτοια πλήγματα τις τελευταίες εβδομάδες, επισημαίνοντας ωστόσο ότι δεν αποτελούν ένδειξη επιστροφής σε γενικευμένες πολεμικές επιχειρήσεις.

«Η επιτυχία των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές επιδεινώνει το δίλημμα που αντιμετωπίζει ο πρόεδρος», δήλωσε η Σουζάν Μαλόνι, ειδική σε θέματα Ιράν και αντιπρόεδρος εξωτερικής πολιτικής στο Brookings Institution.

Όπως πρόσθεσε, οι επιλογές που έχει μπροστά του ο Τραμπ «πιθανότατα θα αυξήσουν ακόμη περισσότερο το στρατηγικό και οικονομικό κόστος που έχουν ήδη πληρώσει οι Αμερικανοί».

Καμία επιλογή χωρίς κόστος

Καμία επιλογή δεν είναι χωρίς ρίσκο, όπως έχουν επισημάνει αξιωματούχοι στον Τραμπ. Το Ιράν απειλεί ότι, εάν δεχθεί νέα επίθεση, θα διευρύνει τα αντίποινά του πέρα από τη Μέση Ανατολή.

Αν όμως ο Τραμπ δείξει ότι προτίθεται να αποχωρήσει από τη σύγκρουση, η Τεχεράνη θα μπορούσε να διεκδικήσει μεγαλύτερες παραχωρήσεις στις διαπραγματεύσεις ή να επιχειρήσει να ενισχύσει τον έλεγχό της στα Στενά του Ορμούζ.

Οι διαφωνίες και οι αντικρουόμενες εισηγήσεις έχουν κάνει ακόμη πιο δύσκολη την απόφαση για τον Τραμπ. Σύμφωνα με αξιωματούχους, από τη στιγμή που έγιναν γνωστά τα εκλογικά αποτελέσματα της Τρίτης, ο Αμερικανός πρόεδρος κινείται ανάμεσα στην υποβάθμιση της εκλογικής αποδοκιμασίας και στην αναγνώριση ότι το αποτέλεσμα στέλνει ένα σαφές μήνυμα.

Μέχρι στιγμής δεν έχει δώσει οριστικό στίγμα για το τι σκοπεύει να κάνει, εκφράζοντας συχνά την επιθυμία τόσο για διπλωματία όσο και για νέες επιθέσεις σχεδόν στην ίδια φράση.

Μιλώντας αυτή την εβδομάδα σε δημοσιογράφους, ο Τραμπ υποστήριξε ότι «δεν είχε άλλη επιλογή» από το να αναλάβει το πολιτικό κόστος της επίθεσης στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

«Αν έπρεπε να το κάνω ξανά, θα έπρεπε να το κάνω ξανά, γιατί μακροπρόθεσμα είναι η μόνη λύση», είπε.

Η επιλογή των κυρώσεων και του αποκλεισμού

Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι ο Τραμπ δεν βιάζεται να λάβει απόφαση, την ώρα που η ιρανική οικονομία δυσκολεύεται και το πετρέλαιο εξακολουθεί να διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ.

Σύμφωνα με τον ίδιο αξιωματούχο, ο Τραμπ θα λάβει τελικά την απόφαση που θεωρεί καλύτερη για τις ΗΠΑ.

Ορισμένοι ειδικοί, ωστόσο, επισημαίνουν ότι δεν είναι καθόλου βέβαιο πως νέα πλήγματα θα εξαναγκάσουν το Ιράν σε συμφωνία, ιδιαίτερα από τη στιγμή που το καθεστώς έχει αντέξει οκτώ μήνες πολέμου.

Ο Μπεχνάμ Μπεν Ταλεμπλού, ανώτερος ερευνητής στο Foundation for Defense of Democracies, υποστήριξε ότι ο Τραμπ θα πρέπει να «κρατήσει τη γραμμή», δίνοντας χρόνο στις κυρώσεις και στον αποκλεισμό να αποδώσουν.

«Πιστεύω ότι αυτή τη στιγμή ο πρόεδρος έχει ένα ισχυρό χαρτί στα χέρια του και αυτό θα μεταφέρει στην Ισλαμική Δημοκρατία την ευθύνη για το αν θα επιλέξει την κλιμάκωση ή τη διαπραγμάτευση», είπε.

«Τα οφέλη μιας σύγκρουσης, σε σχέση με το πόσο λίγα έχει καταφέρει να αποκαταστήσει το Ιράν, ωχριούν μπροστά στο κόστος ενός πολέμου, το οποίο θα γινόταν αισθητό τόσο οικονομικά όσο και πολιτικά».

Παράλληλα, παραμένουν ερωτήματα για το πόσο ακόμη θα παραμείνει ο Χέγκσεθ στο Πεντάγωνο και στην Αίθουσα Επιχειρήσεων του Λευκού Οίκου.

Αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου και Ρεπουμπλικανοί βουλευτές έχουν αρχίσει να επιρρίπτουν ευθύνες στον Χέγκσεθ, σύμφωνα με τη Wall Street Journal, κατηγορώντας τον ότι έπεισε τον Τραμπ πως ο πόλεμος με το Ιράν θα τελείωνε μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Ο Τραμπ δηλώνει ότι εξακολουθεί να έχει απόλυτη εμπιστοσύνη στον Χέγκσεθ, ενώ εκπρόσωποι του Πενταγώνου αναφέρουν ότι ο υπουργός Άμυνας αναμένει να παραμείνει στη θέση του έως το τέλος της κυβερνητικής θητείας.

Στο στόχαστρο και ο Χέγκσεθ

Αν ο Τραμπ επιδιώξει μια ειρηνευτική συμφωνία για να τερματιστεί ο πόλεμος, πιθανότατα θα βρει απέναντί του μια ιρανική πλευρά λιγότερο πρόθυμη να κάνει τις παραχωρήσεις που ζητά.

«Το τίμημά τους είναι σημαντικό», δήλωσε ο Γκρέγκορι Μπρου, ειδικός σε θέματα Ιράν στην Eurasia Group.

Όπως εξήγησε, η Τεχεράνη επιδιώκει επιστροφή στο «μνημόνιο κατανόησης» του καλοκαιριού, το οποίο επέτρεπε στο καθεστώς να πουλά ξανά πετρέλαιο στην ελεύθερη αγορά, καθώς και το πλήρες άνοιγμα των Στενών πριν από οποιαδήποτε συζήτηση για το πυρηνικό πρόγραμμα.

Η διατήρηση του σημερινού καθεστώτος —κυρώσεις και αποκλεισμός— θα μπορούσε να αποτελέσει για τον πρόεδρο την πιο ελκυστική και πολιτικά ευκολότερη επιλογή, πρόσθεσε ο Μπρου.

«Αυτό όμως σημαίνει επίσης ότι ο Τραμπ δεσμεύεται να συνεχίσει τον πόλεμο για το ορατό μέλλον, με τις τιμές του πετρελαίου να παραμένουν υψηλές και τις ιρανικές επιθέσεις στα Στενά να μετατρέπονται στη νέα κανονικότητα».

Παρά την αυτοπεποίθηση που επιχειρεί να εκπέμψει ο πρόεδρος, τα διλήμματα που συνοδεύουν και τις τρεις διαθέσιμες επιλογές, σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη εσωτερική αντιπαράθεση, δεν του προσφέρουν κάποια προφανώς καλή διέξοδο.

«Τι επιλέγεις όταν όλες οι επιλογές είναι κακές; Ποια είναι η λιγότερο κακή;» διερωτήθηκε ο Σεθ Τζόουνς, πρόεδρος του Τμήματος Άμυνας και Ασφάλειας στο Center for Strategic and International Studies.