Ισλανδία: Οριακή μάχη στο δημοψήφισμα για την επιστροφή στην ΕΕ

Οι πολίτες της Ισλανδίας προσέρχονται σήμερα στις κάλπες προκειμένου να αποφασίσουν αν η χώρα θα επαναφέρει στο προσκήνιο την προσπάθεια ένταξής της στην Ευρωπαϊκή Ένωση ή θα αφήσει το ενδεχόμενο αυτό στην άκρη για το προσεχές μέλλον.

Τα εκλογικά τμήματα θα παραμείνουν ανοιχτά από τις 09:00 έως τις 22:00 τοπική ώρα. Οι ψηφοφόροι καλούνται να απαντήσουν εάν επιθυμούν την επιστροφή της χώρας στο τραπέζι των ενταξιακών διαπραγματεύσεων ή εάν προτιμούν να απορρίψουν ακόμη και την προοπτική διερεύνησης μιας πιθανής συμφωνίας.

Ένα «Ναι» δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η Ισλανδία θα ενταχθεί στην ΕΕ. Θα ανοίξει, ωστόσο, εκ νέου τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις, ενώ οποιαδήποτε τελική συμφωνία για την ένταξη θα τεθεί στη συνέχεια σε νέο δημοψήφισμα.

Από την αίτηση ένταξης στην αποχώρηση

Η Ισλανδία υπέβαλε αίτηση ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2009, στον απόηχο της σοβαρής οικονομικής κρίσης που είχε πλήξει τη χώρα.

Το 2013, όμως, ανέλαβε την εξουσία μία ευρωσκεπτικιστική κυβέρνηση, η οποία ανέστειλε τις ενταξιακές συνομιλίες. Δύο χρόνια αργότερα, το 2015, η Ισλανδία απέσυρε και επίσημα την υποψηφιότητά της για ένταξη.

Η πολιτική σκηνή άλλαξε εκ νέου το 2024, όταν ένας φιλοευρωπαϊκός συνασπισμός κέρδισε τις εκλογές, έχοντας δεσμευτεί προεκλογικά για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος σχετικά με την επανέναρξη της ευρωπαϊκής πορείας της χώρας.

Κρίσιμο τεστ για την ευρωπαϊκή διεύρυνση

Με πληθυσμό λίγο κάτω από 400.000 κατοίκους, η Ισλανδία θα γινόταν το μικρότερο κράτος-μέλος της ΕΕ σε πληθυσμό, θέση που σήμερα κατέχει η Μάλτα.

Ωστόσο, η σημασία του δημοψηφίσματος ξεπερνά κατά πολύ το μέγεθος της χώρας. Δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα για το Brexit στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να δώσει νέα ώθηση στη διαδικασία διεύρυνσης και, κυρίως, να αποδείξει ότι εξακολουθεί να αποτελεί ελκυστική επιλογή για τις πιο εύπορες σκανδιναβικές χώρες.

Το βλέμμα είναι στραμμένο και στη Νορβηγία, η οποία παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και το ενδεχόμενο μιας ισλανδικής επιστροφής στην ευρωπαϊκή πορεία.

Αυξημένη συμμετοχή στις πρόωρες ψηφοφορίες

Ιδιαίτερα αυξημένη εμφανίζεται η συμμετοχή και στην πρόωρη ψηφοφορία. Σύμφωνα με ισλανδικά μέσα ενημέρωσης, περισσότεροι από 40.000 πολίτες, σχεδόν το 15% του εκλογικού σώματος, είχαν ήδη ψηφίσει έως την Τετάρτη.

Το ποσοστό θεωρείται αξιοσημείωτο, δεδομένου ότι η πρόωρη ψηφοφορία ξεκίνησε στις 27 Ιουλίου. Ωστόσο, οι συγκρίσεις με προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις είναι δύσκολες, καθώς η περίοδος κατά την οποία μπορούσαν οι ψηφοφόροι να προσέλθουν πρόωρα στην κάλπη ήταν ασυνήθιστα μεγάλη.

Η δημόσια ραδιοτηλεόραση της Ισλανδίας, RÚV, μετέδωσε το Σάββατο ότι η συμμετοχή στο Ρέικιαβικ ήταν υψηλότερη από εκείνη στις βουλευτικές εκλογές του 2024.

Στις 11:00 τοπική ώρα, περισσότερο από το 8% των ψηφοφόρων στην πρωτεύουσα είχε ήδη ψηφίσει, έναντι περίπου 5% την ίδια ώρα στις εκλογές του 2024.

Οριακό προβάδισμα του «Ναι»

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η μάχη έχει γίνει οριακή, με το αποτέλεσμα να παραμένει αβέβαιο.

Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη έρευνα της εταιρείας Maskína, που δημοσιεύθηκε την Παρασκευή, το 50,4% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι θα ψηφίσει «Ναι», ενώ το 49,6% τάσσεται υπέρ του «Όχι».

Το προβάδισμα του «Ναι» έχει περιοριστεί αισθητά τις τελευταίες ημέρες, αυξάνοντας την αγωνία για την τελική έκβαση της ψηφοφορίας.

Το δημοψήφισμα θα έχει συμβουλευτικό και όχι νομικά δεσμευτικό χαρακτήρα. Ένα σαφές «Ναι», ωστόσο, αναμένεται να ασκήσει ισχυρή πολιτική πίεση στην κυβέρνηση του Ρέικιαβικ να προχωρήσει στην επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.

Τα πρώτα αποτελέσματα αναμένονται τις πρώτες πρωινές ώρες της Κυριακής.