Κομισιόν: Φόβοι για νέα αγροτική κρίση και σχέδιο δράσης για τα λιπάσματα

Ένα νέο σχέδιο δράσης για τα λιπάσματα με σκοπό τη στήριξη των αγροτών και την πρόληψη μίας ενδεχόμενης αγροτικής κρίσης ενέκρινε σήμερα (19/5) η Κομισιόν.

Όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση της Επιτροπής, πρόκειται για μια πρωτοβουλία για τη στήριξη των γεωργών που αντιμετωπίζουν το αυξανόμενο κόστος και την έλλειψη λιπασμάτων, για την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής και για τον περιορισμό της εξάρτησης της Ευρώπης από τις εισαγωγές.

Το σχέδιο θα συμβάλει στην επισιτιστική ασφάλεια και στην ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης, υπηρετώντας παράλληλα υψηλούς κλιματικούς και περιβαλλοντικούς στόχους, σημειώνεται στην ίδια ανακοίνωση.

Οι πρόσφατες διαταραχές του εφοδιασμού και η αστάθεια των τιμών έχουν θέσει τους γεωργούς σε ολόκληρη την Ευρώπη υπό πίεση, αναδεικνύοντας την ευπάθεια της Ευρώπης σε εξωτερικούς κλυδωνισμούς ως προς τον εφοδιασμό της με λιπάσματα.

Έχοντας ως βάση την ανακοίνωση για τα λιπάσματα που εκδόθηκε το 2022, το σημερινό σχέδιο δράσης για τα λιπάσματα συνδυάζει άμεσα μέτρα που αποσκοπούν στη στήριξη της οικονομικής προσιτότητας και της ασφάλειας του εφοδιασμού με πιο μακροπρόθεσμη δράση που αποσκοπεί στην ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής λιπασμάτων, τη βελτίωση της ανθεκτικότητας του εφοδιασμού, και την επιτάχυνση της μετάβασης σε βιολογικά και κυκλικά λιπάσματα χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε σχετικά: «Με αυτό το σχέδιο δράσης επενδύουμε σε μια πιο ισχυρή ευρωπαϊκή βιομηχανία λιπασμάτων, στηρίζοντας τους Ευρωπαίους γεωργούς και επιταχύνοντας την καινοτομία σε βιώσιμες, εγχώριες λύσεις. Η συνεχιζόμενη κρίση των ορυκτών καυσίμων δείχνει ότι η κλιματική πρωτοπορία και η οικονομική ανθεκτικότητα είναι αλληλένδετες. Γι’ αυτό η Ευρώπη χτίζει ένα μέλλον που βασίζεται στη βιωσιμότητα, την οικονομική προσιτότητα, και τη βιομηχανική ισχύ.»

Στήριξη των αγροτών και βελτίωση της πρόσβασης στα λιπάσματα

Η Επιτροπή θα παρέχει στοχευμένη και έκτακτη στήριξη στους Ευρωπαίους αγρότες που αντιμετωπίζουν υψηλό κόστος λιπασμάτων μέσω των υφιστάμενων εργαλείων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ). Προτείνεται η αξιοποίηση του προϋπολογισμού της ΕΕ για την ενίσχυση των γεωργικών αποθεμάτων με σημαντικό ποσό. Το πακέτο αυτό θα παρουσιαστεί πριν το καλοκαίρι για να προσφέρει άμεση ρευστότητα στους αγρότες πριν τον επόμενο κύκλο παραγωγής και θα βοηθήσει στη διατήρηση της γεωργικής παραγωγής.

Ως πρόσθετη βραχυπρόθεσμη ανακούφιση, η Επιτροπή θα παρουσιάσει ένα στοχευμένο νομοθετικό πακέτο που θα επιτρέπει στα κράτη μέλη να αξιοποιούν πλήρως τη στήριξη που προβλέπεται στα Στρατηγικά Σχέδια της ΚΑΠ. Αυτό θα περιλαμβάνει νέο πρόγραμμα ρευστότητας για την υποστήριξη των ταμειακών ροών, μεγαλύτερη ευελιξία για προκαταβολές και ισχυρότερα κίνητρα για αποδοτικότερες γεωργικές πρακτικές που μειώνουν και βελτιστοποιούν τη χρήση λιπασμάτων, προωθούν τη χρήση βιολογικών λιπασμάτων και ενισχύουν την ανθεκτικότητα των αγροκτημάτων όπου χρειάζεται.

Περαιτέρω δράσεις θα επικεντρωθούν στη βελτίωση της διαχείρισης θρεπτικών ουσιών, στη στήριξη ανάπτυξης και υιοθέτησης αποδοτικών γεωργικών πρακτικών και στην ενίσχυση των Συμβουλευτικών Υπηρεσιών Αγροτών στο πλαίσιο της ΚΑΠ.

Η Επιτροπή θα προτείνει επίσης μέτρα για τη χρήση των χωνευμάτων (digestates) με κατάλληλα περιβαλλοντικά μέτρα. Επιπλέον, μετά την επερχόμενη αξιολόγηση της Οδηγίας για τα Νιτρικά, θα διευκρινιστούν ορισμένοι κανόνες εφαρμογής ώστε να ευθυγραμμιστούν καλύτερα με την πραγματικότητα της γεωργίας στο πεδίο.

Ενίσχυση εγχώριας παραγωγής, προώθηση της κυκλικής οικονομίας και αποανθρακοποίηση

Η Επιτροπή θα λάβει μέτρα για τη στήριξη της εγχώριας βιομηχανίας λιπασμάτων, για την πρόληψη της αποβιομηχάνισης, την εξασφάλιση σταθερής προμήθειας και τη μείωση της εξάρτησης από εισαγωγές. Για την ενίσχυση της κυκλικότητας και τη μείωση εκπομπών, θα προωθηθεί η χρήση ευρωπαϊκών εναλλακτικών λύσεων, όπως ευρύτερη χρήση οργανικών, βιολογικών λιπασμάτων και εναλλακτικών των παραδοσιακών ορυκτών προϊόντων, βιομάζα από άλγη, ενισχυτικά εδάφους, μικροβιακές λύσεις, βιοδιεγέρτες και ανάκτηση αζώτου και φωσφόρου από ιλύ αποχέτευσης.

Στο πλαίσιο της επερχόμενης αναθεώρησης του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), θα εξεταστούν επιλογές για πρόσθετη ευελιξία στη βιομηχανία λιπασμάτων, με την ευθύνη αποανθρακοποίησης και αύξησης της παραγωγής βιολογικών και κυκλικών λιπασμάτων, διασφαλίζοντας τη διαθεσιμότητα και την προσιτότητά τους για τους Ευρωπαίους αγρότες.

Η Επιτροπή θα εξετάσει επίσης κίνητρα για την αποθήκευση άνθρακα και τις τεχνολογίες αφαίρεσης CO₂, συνδυάζοντας πόρους δημόσιους και ιδιωτικούς (κράτη μέλη, ΚΑΠ, Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, έσοδα ETS).

Παράλληλα, θα μειωθεί η γραφειοκρατία και τα εμπόδια της αγοράς και θα προταθούν μέτρα για αύξηση της ζήτησης βιώσιμων εγχώριων λιπασμάτων, ώστε η Ενιαία Αγορά να λειτουργεί καλύτερα, συμπεριλαμβανομένων των ορυκτών προϊόντων.

Η Επιτροπή θα εξετάσει επίσης μέτρα κυκλικής οικονομίας στο πλαίσιο της αξιολόγησης της Οδηγίας Πλαίσιο για τα Απόβλητα για την απλοποίηση της διαχείρισης ζωικών και άλλων παραπροϊόντων.

Θα διασφαλιστεί ότι ο τομέας των λιπασμάτων δεν θα υστερεί σε πρόσβαση σε χρηματοδότηση για πράσινη καινοτομία και εκσυγχρονισμό, αξιοποιώντας υφιστάμενα ταμεία, όπως τα ταμεία συνοχής, για την παραγωγή βιοαερίου και βιομεθανίου και επενδύσεις σε υποδομές επεξεργασίας λυμάτων για ανάκτηση θρεπτικών ουσιών.

Ενίσχυση διαφάνειας αγοράς και διαλόγου με τα ενδιαφερόμενα μέρη

Η Επιτροπή θα δημιουργήσει Ευρωπαϊκή Συνεργασία Αλυσίδας Αξίας Λιπασμάτων, φέρνοντας μαζί παραγωγούς, αγρότες και κράτη μέλη για την ανάπτυξη κοινής στρατηγικής αντιμετώπισης των προκλήσεων και εξασφάλισης επισιτιστικής ασφάλειας σε προσιτές τιμές. Θα οργανωθεί ο πρώτος διάλογος πολιτικής τους επόμενους μήνες για ανάπτυξη λύσεων σε θέματα εφοδιασμού, παραγωγής, εμπορίας και χρήσης λιπασμάτων.

Παράλληλα, θα ενισχυθεί η παρακολούθηση αγοράς, η πρόληψη κινδύνων και θα προταθεί ένα αναλογικό πλαίσιο για τη διαθεσιμότητα τακτικών και επικαιροποιημένων δεδομένων για τα λιπάσματα στην ΕΕ. Το Παρατηρητήριο Αγοράς Λιπασμάτων θα παραμείνει η κεντρική πλατφόρμα πληροφοριών και θα ενισχυθεί η συλλογή δεδομένων για τη λειτουργία της αγοράς, τις τιμές και τα αποθέματα.

Για την ενίσχυση της ετοιμότητας, θα εξεταστούν αποθέματα και άλλες επιλογές για την εξασφάλιση βασικών λιπασμάτων και εισροών, όπως εποχικά ή ελάχιστα αποθέματα και, όπου αρμόζει, κοινές προμήθειες ή άλλα μέσα για αύξηση ανθεκτικότητας και μείωση μεταβλητότητας τιμών.

Η ΕΕ θα συνεχίσει τη διεθνή συνεργασία με υποψήφιες χώρες, γείτονες και εταίρους για διαφάνεια, διαφοροποίηση προμήθειας λιπασμάτων και διερεύνηση επενδυτικών επιλογών μέσω αμοιβαία επωφελών συνεργασιών.