POLITICO: Πώς ο πόλεμος με το Ιράν βλάπτει την φήμη των ΗΠΑ

Ο πόλεμος με το Ιράν θέτει σε κίνδυνο τις παγκόσμιες συμμαχίες ασφαλείας των Ηνωμένων Πολιτειών και βλάπτει τη φήμη τους, ιδιαίτερα μεταξύ των μουσουλμάνων σε όλο τον κόσμο, σύμφωνα με μια σειρά διπλωματικών τηλεγραφημάτων του Στέιτ Ντιπάρτμεντ που εξέτασε το POLITICO.

Τα τηλεγραφήματα, με ημερομηνία Τετάρτη (16/04) εξηγούν με απλά λόγια πώς ο πόλεμος επηρεάζει την εικόνα και τις σχέσεις των ΗΠΑ με τρεις χώρες: το Μπαχρέιν, το Αζερμπαϊτζάν και την Ινδονησία. Αμερικανοί διπλωμάτες στις πρεσβείες των πρωτευουσών αυτών των χωρών λένε ότι η εικόνα των ΗΠΑ δέχεται έντονη αρνητική προβολή από φιλοϊρανικές πλευρές, κυρίως μέσω ΜΜΕ και διαδικτύου.

Στο Αζερμπαϊτζάν οι σχέσεις με τις ΗΠΑ έχουν κολλήσει και ίσως χειροτερεύουν. Στο Μπαχρέιν υπάρχει η αίσθηση ότι οι ΗΠΑ το άφησαν μόνο απέναντι στις επιθέσεις του Ιράν. Και στην Ινδονησία αυξάνονται οι πιέσεις προς την ηγεσία να μειώσει τη συνεργασία με τις ΗΠΑ σε θέματα ασφάλειας.

Τι αναφέρουν τα τηλεγραφήματα

Κάποια τηλεγραφήματα δείχνουν ότι υπάρχει ήδη έντονο αντιαμερικανικό κλίμα, ενώ άλλα προειδοποιούν ότι οι σχέσεις μπορεί να χειροτερέψουν αν συνεχιστεί ο πόλεμος. Συνολικά, φαίνεται πως οι ΗΠΑ χάνουν την εμπιστοσύνη τόσο των πολιτών όσο και ίσως των κυβερνήσεων αυτών των χωρών.

Τα τηλεγραφήματα περιέχουν έμμεσες εκκλήσεις προς την κυβέρνηση Τραμπ να επιτρέψει στις αμερικανικές πρεσβείες μεγαλύτερη ελευθερία να αντιμετωπίσουν το αρνητικό κλίμα που καλλιεργείται από τα ΜΜΕ και το διαδίκτυο.

Οι αμερικανικές πρεσβείες έχουν λάβει οδηγίες να μην δημιουργούν πρωτότυπο περιεχόμενο σχετικά με τον πόλεμο με το Ιράν για δημόσια κοινοποίηση και να περιορίζονται σε μεγάλο βαθμό στο να αναδημοσιεύουν εγκεκριμένα μηνύματα από τον Λευκό Οίκο ή την έδρα του Στέιτ Ντιπάρτμεντ στο διαδίκτυο, σύμφωνα με έναν Αμερικανό διπλωμάτη και άλλα έγγραφα που βρέθηκαν στην κατοχή του POLITICO.

Το γεγονός ότι τα τηλεγραφήματα στάλθηκαν υποδηλώνει ότι η κατάσταση στις χώρες αυτές γίνεται ολοένα και πιο σοβαρή. Αυτό συμβαίνει επειδή πολλοί Αμερικανοί διπλωμάτες έχουν αρχίσει να φοβούνται να εκφραστούν υπό την κυβέρνηση Τραμπ, αφού σε μεγάλο βαθμό παραγκωνίστηκαν από βασικές αποφάσεις εξωτερικής πολιτικής, απολύθηκαν πολλά μέλη της διπλωματικής υπηρεσίας και δόθηκε έμφαση στην «πίστη» από όσους παρέμειναν, σύμφωνα με δύο Αμερικανούς διπλωμάτες. Ως αποτέλεσμα, «οι αποστολές είναι πολύ προσεκτικές στην επιλογή των θεμάτων και στον τρόπο διατύπωσης», δήλωσε ένας εξ αυτών, υπό τον όρο της ανωνυμίας.

Η ισλαμιστική ηγεσία του Ιράν, αντίθετα, χρησιμοποιεί bots, memes και άλλα εργαλεία σε ένα ευρύ φάσμα πλατφορμών για να υπονομεύσει τις ΗΠΑ στον χώρο των μέσων ενημέρωσης. Οι διπλωμάτες της έχουν επίσης στραφεί σε επαφές με θρησκευτικούς, πολιτιστικούς και κοινωνικούς κύκλους για να ενισχύσουν τη συμπάθεια προς την Τεχεράνη.

Ερωτηθείς για σχόλιο, ο εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Τόμι Πίγκοτ δήλωσε: «Οι ενέργειες του Προέδρου Τραμπ καθιστούν τις Ηνωμένες Πολιτείες, τις μελλοντικές γενιές και ολόκληρο τον κόσμο ασφαλέστερους, αποτρέποντας το ιρανικό καθεστώς από το να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Αυτή είναι η πραγματικότητα και ολόκληρη η διοίκηση είναι πλήρως ευθυγραμμισμένη με αυτή την προσπάθεια.»

Το Μπαχρέιν και οι ΗΠΑ είναι στενοί σύμμαχοι, και η μεσανατολική χώρα φιλοξενεί αμερικανική στρατιωτική βάση που αποτελεί την έδρα του Πέμπτου Στόλου του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ.

Ωστόσο, ο πόλεμος με το Ιράν έχει ήδη καλλιεργήσει την αντίληψη ότι οι ΗΠΑ εγκατέλειψαν το Μπαχρέιν για να επικεντρωθούν στην προστασία του Ισραήλ, σύμφωνα με το τηλεγράφημα από τη Μανάμα.

Ορισμένοι φιλοϊρανικοί λογαριασμοί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης υποστήριξαν ότι η αμερικανική στρατιωτική παρουσία «έχει μετατρέψει το Μπαχρέιν σε στόχο» και ότι οι αμερικανικές δυνάμεις θα πρέπει να αποχωρήσουν από τη χώρα, αναφέρει το τηλεγράφημα. «Ένα ευρέως διαδεδομένο tweet ρωτούσε: “Γιατί οι αμερικανικές δυνάμεις τοποθετούνται σε ξενοδοχεία ανάμεσα σε αμάχους; Αξίζει η Αμερική, που εγκατέλειψε τον Κόλπο για την ασφάλεια του Ισραήλ και τους στόχους του Νετανιάχου, να θέτει τον λαό του Μπαχρέιν σε κίνδυνο;”»

Μέρος του προβλήματος, όπως υποστηρίζουν Αμερικανοί διπλωμάτες στο τηλεγράφημα, είναι ότι το μήνυμα των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν ήταν αδύναμο, ενώ τα φιλοϊρανικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης και άλλα εργαλεία επικοινωνίας κινήθηκαν γρήγορα και συχνά με δημιουργικό τρόπο.

Αξιωματούχοι στο Μπαχρέιν ανησυχούν ότι, επειδή οι ΗΠΑ δεν επικοινωνούν αρκετά και σωστά τοπικά, δημιουργούνται λάθος εντυπώσεις — που ενισχύονται από την ιρανική προπαγάνδα και τα ΜΜΕ — και αυτό μπορεί να μειώσει την εμπιστοσύνη του κόσμου στην αμερικανική στήριξη για την ασφάλεια της χώρας.

Δεν βοήθησε το γεγονός ότι τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης του Μπαχρέιν — «των οποίων η κάλυψη ελέγχεται σε μεγάλο βαθμό από την κυβέρνηση» — εστίασαν πολύ περισσότερο στις ενέργειες του στρατού του Μπαχρέιν για την αναχαίτιση ιρανικών drones και πυραύλων, «παραλείποντας να αναφέρουν την αμερικανική υποστήριξη». Επίσημες δηλώσεις της κυβέρνησης του Μπαχρέιν επίσης δεν αναγνώρισαν την στήριξη σε εξοπλισμό και την εκπαίδευση που οι ΗΠΑ είχαν παράσχει στις ένοπλες δυνάμεις της χώρας, σύμφωνα με το τηλεγράφημα.

Ωστόσο, το ίδιο τηλεγράφημα σημειώνει ότι αυτή η παράλειψη από πλευράς Μπαχρέιν μπορεί εν μέρει να οφείλεται σε «επιθυμία προστασίας και διατήρησης της επιχειρησιακής ασφάλειας του προσωπικού και του υλικού των ΗΠΑ».

Υπονόμευση των κεκτημένων στο Αζερμπαϊτζάν

Ο πόλεμος με το Ιράν ενδέχεται να βλάπτει την πρόοδο που είχαν σημειώσει οι ΗΠΑ στη σχέση τους με το Αζερμπαϊτζάν από τότε που ο Τραμπ επέβλεψε μια σύνοδο ειρήνης μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Αρμενίας τον περασμένο Αύγουστο, σύμφωνα με τηλεγράφημα από την αμερικανική πρεσβεία στο Μπακού.

Μετά από εκείνη τη σύνοδο, τα μέσα ενημέρωσης του Αζερμπαϊτζάν — τα οποία σε μεγάλο βαθμό είναι φιλοκυβερνητικά — άρχισαν να παρουσιάζουν μια πιο θετική εικόνα για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Υπήρχαν επίσης ενδείξεις αυξανόμενου φιλοαμερικανικού αισθήματος στον μουσουλμανικό πληθυσμό της χώρας.

Τον πρώτο μήνα μετά την επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, τα μέσα του Αζερμπαϊτζάν διατήρησαν σε μεγάλο βαθμό ουδέτερο τόνο, αντικατοπτρίζοντας τη στάση της κυβέρνησης. Μια φερόμενη επίθεση ιρανικού drone στο Αζερμπαϊτζάν στις 5 Μαρτίου οδήγησε μάλιστα προσωρινά σε έντονα εθνικιστικά σχόλια που κατηγορούσαν το Ιράν για τρομοκρατία. Ωστόσο, τον Απρίλιο τα μέσα ενημέρωσης της χώρας έγιναν πιο επικριτικά προς τις ΗΠΑ.

«Τα περισσότερα τοπικά μέσα κατηγόρησαν τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ για την έναρξη της σύγκρουσης και για την υποτιθέμενη έλλειψη σαφούς στρατηγικής ή στόχου για τον τερματισμό της», αναφέρει το τηλεγράφημα. Ορισμένα μέσα του Αζερμπαϊτζάν αναδημοσίευσαν διεθνείς ειδήσεις αυτόν τον μήνα που περιείχαν επικρίσεις προς τον Τραμπ και την οικογένειά του.

Η πρόσφατη κατάπαυση του πυρός στον πόλεμο με το Ιράν έχει συμβάλει σε κάποια αποκλιμάκωση των εντάσεων, με την κάλυψη των μέσων του Αζερμπαϊτζάν να μετατοπίζεται σε «τεχνοκρατικές αλλά ακόμη επικριτικές αναλύσεις της συμφωνίας, καθώς και σε εικασίες για τους πολιτικούς υπολογισμούς των ΗΠΑ, του Ισραήλ και του Ιράν». Η εκεχειρία, που λήγει στις 22 Απριλίου, έχει οδηγήσει πολλούς Αζέρους να «ελπίζουν ότι αυτό θα σηματοδοτήσει το τέλος της σύγκρουσης, εν μέσω αυξανόμενων τιμών και διαταραχών στα ταξίδια στην περιοχή».

Το τηλεγράφημα σημειώνει ότι, αν και η πλειονότητα των σχολιαστών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στο Αζερμπαϊτζάν είναι έντονα επικριτική προς τις ενέργειες των ΗΠΑ και του Ισραήλ, αυτά τα συναισθήματα δεν φαίνεται να έχουν οδηγήσει σε αύξηση φιλοϊρανικών τάσεων στη χώρα. Μεγάλο μέρος της κοινωνίας του Αζερμπαϊτζάν είναι κοσμικό και αντιμετωπίζει με αποστροφή το ισλαμιστικό καθεστώς της Τεχεράνης.

Αξιωματούχοι της κυβέρνησης του Αζερμπαϊτζάν δεν απάντησαν άμεσα σε αίτημα για σχόλιο.

Απώλεια “εδάφους” μεταξύ των μουσουλμάνων στην Ινδονησία

Το Ιράν διεξάγει μια σημαντική επιχείρηση επιρροής στην Ινδονησία, τη μεγαλύτερη δημοκρατία με μουσουλμανική πλειοψηφία στον κόσμο, σύμφωνα με το τηλεγράφημα από την αμερικανική πρεσβεία στην Τζακάρτα.

Στα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης και σε πλατφόρμες όπως το Telegram και το Facebook, η Τεχεράνη αναδεικνύει τη μουσουλμανική αλληλεγγύη, ενώ ταυτόχρονα απευθύνεται στο αντι-αποικιοκρατικό αίσθημα στην Ινδονησία, παρουσιάζοντας το Ισραήλ και τις ΗΠΑ ως ιμπεριαλιστικές δυνάμεις.

Οι ιρανικές προσπάθειες είναι συχνά δημιουργικές· ορισμένες χρησιμοποιούν ακόμη και τον κώδικα Μορς για να μεταδώσουν φιλοϊρανικά μηνύματα, ενθαρρύνοντας τη συμμετοχή των χρηστών, αναφέρει το τηλεγράφημα.

Οι αναρτήσεις της ιρανικής πρεσβείας «συγκεντρώνουν πλέον περισσότερες προβολές, θετικά σχόλια και αναπαραγωγές από τα τοπικά μέσα» σε σχέση με πριν, ενώ ο Ιρανός πρέσβης έχει εντείνει τη δημόσια δραστηριότητά του, συμπεριλαμβανομένων συναντήσεων με πολλούς πολιτικούς και θρησκευτικούς «ηγετικούς κύκλους» της Ινδονησίας. Το τηλεγράφημα της Τζακάρτα υποστηρίζει ότι αν ο πόλεμος παραταθεί και το αντιαμερικανικό αίσθημα αυξηθεί, αυτό θα θέσει σε κίνδυνο τη συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών.

Για τις ΗΠΑ, «ο πιο έντονος άμεσος κίνδυνος δεν είναι ότι τα ιρανικά μηνύματα θα γίνουν πλήρως πιστευτά, αλλά ότι θα ενισχύσουν τα ήδη υπάρχοντα αντιαμερικανικά αισθήματα σε βαθμό που θα περιορίσει το πολιτικό περιθώριο του προέδρου Πραμπόβο να συνεχίσει να ελίσσεται στο ζήτημα της περιφερειακής συνεργασίας για την ασφάλεια», αναφέρει το τηλεγράφημα.

Η Ινδονησία έχει προχωρήσει σε αρκετές κινήσεις σχετικές με την ασφάλεια για να κερδίσει την εύνοια του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, συμπεριλαμβανομένης της προσφοράς αποστολής στρατευμάτων για τη διασφάλιση της ασφάλειας στη Γάζα και της συμμετοχής στο «Συμβούλιο Ειρήνης» του Τραμπ. Τη Δευτέρα, η κυβέρνηση του Πραμπόβο Σουμπιάντο υπέγραψε μια «σημαντική συμφωνία αμυντικής συνεργασίας» με τις ΗΠΑ.

Το τηλεγράφημα επισημαίνει ότι, από την έναρξη του πολέμου, ο Ιρανός πρέσβης έχει καλέσει την Ινδονησία να αποχωρήσει από το Συμβούλιο Ειρήνης. Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η ινδονησιακή κυβέρνηση είναι έτοιμη να προχωρήσει τόσο μακριά, αν και φέρεται να έχει παγώσει τις σχετικές συνομιλίες με τις ΗΠΑ για το συγκεκριμένο ζήτημα.

Η πρεσβεία υποστηρίζει με προσεκτικό τρόπο την ανάγκη για περισσότερη ελευθερία στην αντιμετώπιση της επικοινωνιακής διάστασης.

«Η αποστολή καλωσορίζει πρόσθετες πρωτοβουλίες δημόσιας διπλωματίας που προωθούν την πολιτική των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή και αντιμετωπίζουν τα αντιαμερικανικά μηνύματα, με στόχο την προσέγγιση κοινού σε χώρες με μουσουλμανική πλειοψηφία στο τρέχον περιβάλλον», αναφέρει το τηλεγράφημα.