Πώς η Eλλάδα κάνει τον “τροχονόμο” των δορυφόρων στο διάστημα

Οι αστεροειδείς δεν είναι το μόνο ουράνιο σώμα που έχει προκύψει ως αποτέλεσμα της γέννησης του πλανητικού συστήματος και μπορεί να απειλήσει την ύπαρξη μας ή να προκαλέσει μια καταστροφή οπουδήποτε στη Γη.

Οι άνθρωποι έχουμε βάλει το χεράκι μας στη δημιουργία ενός άλλου κινδύνου. Είναι είναι οι τεχνητοί δορυφόροι που έχουν τοποθετηθεί γύρω από την τροχιά της Γης.

Να διευκρινιστεί πως ο φυσικός δορυφόρος είναι το φεγγάρι, δηλαδή, ουράνιο σώμα που κινείται σε τροχιά γύρω από έναν πλανήτη, πλανήτη νάνο ή άλλο μικρότερο ουράνιο σώμα. Τεχνητός δορυφόρος είναι αυτός που ‘χει φτιάξει ο άνθρωπος, για

• να μεταφέρει σήματα τηλεόρασης, ραδιοφώνου και τηλεφώνου,
• να παρέχει Internet σε όλον τον κόσμο,
• να εξυπηρετεί το σύστημα εντοπισμού θέσης (να πω GPS;) για αεροπλάνα, πλοία αυτοκίνητα και κινητά τηλέφωνα,
• να παρακολουθεί τις ατμοσφαιρικές συνθήκες και την κλιματική αλλαγή κι έτσι γίνεται η πρόγνωση καιρικών φαινομένων,
• να βλέπει τις πυρκαγιές και τις πλημμύρες,
• να κάνει τη χαρτογράφηση και τον έλεγχο των φυσικών πόρων,
• να επιτρέπει την παρατήρηση του σύμπαντος και
• κατασκοπευτικούς λόγους, επικοινωνίες στρατού και επιτήρηση εχθρικών κινήσεων.

Πώς συμμετέχει η Ελλάδα στην περιφρούρηση δορυφόρων

Στο διάστημα δεν υπάρχει αντίσταση του αέρα, πράγμα που σημαίνει πως τα πάντα κινούνται με ασύλληπτες ταχύτητες. Τουτέστιν, ένα διαστημικό σκουπίδι στο μέγεθος μιας απλής βίδας ή ακόμα και μιας πιτσιλιάς μπογιάς, αν συγκρουστεί με έναν δορυφόρο, έχει την ενέργεια μιας εκρηκτικής χειροβομβίδας.

Όπως είπε στο Pop Science ο Δρ. Σπύρος Βασιλάκος, πρόεδρος του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, έχει προκληθεί πια ένα χάος με τους τεχνητούς δορυφόρους, που εκτοξεύουν χώρες και πολυεθνικοί οργανισμοί (μόνο η Starlink του Ίλον Μασκ έχει πάνω από 7.000 μικρούς τηλεπικοινωνιακούς δορυφόρους) και για αυτό χρειάζονται και αυτοί παρακολούθηση.

Η Ελλάδα δεν παρατηρεί μόνο τις εξελίξεις της πλανητικής ασφάλειας, αλλά συμμετέχει ενεργά σε αυτήν, μέσω προγραμμάτων που “τρέχουν” για την παρατήρηση των δυνητικών κινδύνων.

«Αυτήν την στιγμή υπάρχουν πάνω από 50.000 δορυφόροι που κινούνται γύρω από τη Γη. Άρα, επικρατεί μια χαοτική κατάσταση, με συνέπεια οι μεγάλες διαστημικές υπηρεσίες, όπως η Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία να την παρακολουθούν.

Το Εθνικό Αστεροσκοπείο συντονίζει τις εθνικές προσπάθειες της χώρας, συμμετέχοντας στο ευρωπαϊκό δίκτυο που προσπαθεί να βάλουν μια τάξη, σχετικά με τους ευρωπαϊκούς δορυφόρους. Παρατηρούμε με τα οπτικά τηλεσκόπια τους δορυφόρους και αν χρειάζεται να γίνουν διορθώσεις στις τροχιές τους, για να μη γίνουν επικίνδυνοι ή να μην συγκρουστούν μεταξύ τους και καταστραφούν, επεμβαίνει το Κέντρο Επιχειρήσεων».

Τα διαστημικά σκουπίδια που επίσης μας απειλούν

Οι τεχνητοί δορυφόροι έχουν ημερομηνία λήξεως. Ο χρόνος ζωής τους κυμαίνεται από μερικούς μήνες έως τα τουλάχιστον 15 έτη. Όταν παρέλθει, υπάρχουν οι εξής επιλογές για τις διαστημικές υπηρεσίες:

• να ξαναμπούν στην ατμόσφαιρα,
• να μεταφερθούν σε “τροχιά νεκροταφείου” (μια απομακρυσμένη τροχιά όπου εγκαταλείπονται ώστε να μην παρεμποδίζουν τους ενεργούς δορυφόρους) και
• να μετατραπούν σε διαστημικά σκουπίδια, που δεν μπορούν να ελεγχθούν.

Όπως λέει ο κύριος Βασιλάκος «πολλοί δορυφόροι, όταν ολοκληρώσουν το χρόνο ζωής, άλλες υπηρεσίες τους αφήνουν εκεί. Αν είναι μικροί, τους ρίχνουν στην ατμόσφαιρα και καίγονται και υπάρχουν και διαστημικές υπηρεσίες, όπως η κινεζική που μεταφέρει δορυφόρους στο διάστημα και οι πύραυλοι επιστρέφουν στη Γη.

Αν είναι μεγάλοι, δεν καίγονται εξ ολοκλήρου στην ατμόσφαιρα. Επιστρέφουν στην επιφάνεια και μπορούν να γίνουν επικίνδυνοι.

«Για αυτό παρατηρούμε και τέτοια αντικείμενα, έτσι ώστε να υπολογίσουμε την πιθανή περιοχή που μπορεί να πέσουν και ειδοποιούμε το Κέντρο Επιχειρήσεων στην Ευρώπη, ώστε να βγουν τα επικίνδυνα σημεία και να υπάρξουν αποκλεισμοί».

Ευτυχώς, μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει κάποιος συναγερμός για την Ευρώπη. Κυρίως πέφτουν στη θάλασσα, από την οποία καλύπτεται κυρίως η Γη».

Aκούστε ολόκληρο το επεισόδιο του Pop Science