Πώς μεταφέρουν οι Ιρανοί χρήματα στο εξωτερικό με τις αμερικανικές κυρώσεις

Οι διεθνείς κυρώσεις που επιβάλλονται εδώ και δεκαετίες στο Ιράν έχουν περιορίσει δραστικά την πρόσβαση της χώρας στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα, καθιστώντας τις διασυνοριακές πληρωμές εξαιρετικά δύσκολες τόσο για τους πολίτες όσο και για τις επιχειρήσεις. Μάλιστα, οι περιορισμοί έχουν ενταθεί ακόμη περισσότερο στη διάρκεια του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν.

Καθώς δεν μπορούν να βασιστούν στο συμβατικό τραπεζικό σύστημα για τις διεθνείς συναλλαγές τους, πολλοί Ιρανοί καταφεύγουν σε εναλλακτικά δίκτυα προκειμένου να πληρώσουν για αγαθά και υπηρεσίες στο εξωτερικό.

Ωστόσο, καθεμία από αυτές τις λύσεις συνοδεύεται από επιπλέον κόστος και σημαντικούς κινδύνους, χωρίς να μπορεί να προσφέρει την ασφάλεια, την αξιοπιστία και την αποτελεσματικότητα ενός οργανωμένου διεθνούς τραπεζικού συστήματος.

Τα άτυπα δίκτυα μεταφοράς χρημάτων και οι κίνδυνοι

Όπως γράφει το Al Jazeera, μία από τις βασικότερες εναλλακτικές είναι τα διασυνοριακά δίκτυα ανταλλακτηρίων συναλλάγματος, τα οποία λειτουργούν μέσω ενός άτυπου μηχανισμού που συνδέει όσους χρειάζονται τοπικό νόμισμα στο Ιράν με εκείνους που χρειάζονται ξένο συνάλλαγμα στο εξωτερικό.

Μέσω του συμψηφισμού αυτών των αναγκών, οι συναλλαγές μπορούν να ολοκληρώνονται χωρίς να απαιτείται απαραίτητα η απευθείας μεταφορά χρημάτων μεταξύ ιρανικών και ξένων τραπεζικών λογαριασμών.

Παρόμοιο ρόλο διαδραματίζουν και εταιρείες διαμεσολάβησης. Συνήθως, ο πελάτης καταβάλλει το αντίστοιχο ποσό σε ιρανικά ριάλ, ενώ η εταιρεία ή κάποιος συνεργάτης της στο εξωτερικό αναλαμβάνει να πληρώσει τον ξένο προμηθευτή σε διεθνώς μετατρέψιμο νόμισμα, αξιοποιώντας κεφάλαια που βρίσκονται εκτός Ιράν.

Αν και οι πρακτικές αυτές επιτρέπουν την παράκαμψη ορισμένων τραπεζικών περιορισμών, συνεπάγονται πρόσθετες προμήθειες, επιβαρύνσεις από τις συναλλαγματικές ισοτιμίες, καθυστερήσεις και μεγαλύτερη πολυπλοκότητα στις συναλλαγές.

Άλλοι Ιρανοί επιλέγουν ακόμη πιο επισφαλείς μεθόδους, συνάπτοντας ιδιωτικές συμφωνίες με φυσικά πρόσωπα, πολλές φορές ακόμη και με αγνώστους, προκειμένου να μεταφέρουν χρήματα εκτός συνόρων.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι συναλλαγές βασίζονται σχεδόν αποκλειστικά στην εμπιστοσύνη, καθώς δεν υπάρχουν οι νομικές εγγυήσεις που συνοδεύουν τις επίσημες τραπεζικές διαδικασίες.

«Η συναλλαγή γίνεται μεταξύ αγνώστων που πρέπει να εμπιστευτούν ο ένας τον άλλον, χωρίς κανένα νομικό έγγραφο ή αποδεικτικό στοιχείο», εξηγεί ο Ρεζά, Ιρανός διευθυντής πληροφορικής που ζει στη Γερμανία και δεν θέλησε να δημοσιοποιήσει το πλήρες όνομά του.

«Όλα βασίζονται στην εμπιστοσύνη και οποιαδήποτε πλευρά μπορεί ανά πάσα στιγμή να υπαναχωρήσει, αφήνοντας τους υπόλοιπους με οικονομικές απώλειες», προσθέτει.

Ο Ιρανός ειδικός στο εμπόριο Ασκάν Μπαχράμι επισημαίνει ότι η εξάρτηση από τέτοιους άτυπους μηχανισμούς ενέχει σοβαρούς κινδύνους.

«Είμαστε αναγκασμένοι να χρησιμοποιούμε ανεπίσημα συστήματα ανταλλαγής συναλλάγματος και μεταφοράς χρημάτων για το διεθνές εμπόριο, κάτι που συνεπάγεται κινδύνους απώλειας κεφαλαίων, απάτης και υψηλό κόστος συναλλαγών», αναφέρει.

Τα συγκεκριμένα δίκτυα είναι, επιπλέον, ιδιαίτερα ευάλωτα στις γεωπολιτικές εξελίξεις. Ο πόλεμος έχει ήδη διαταράξει τη λειτουργία ορισμένων δικτύων που δραστηριοποιούνται μέσω χωρών του Κόλπου, εντείνοντας την αβεβαιότητα για τις επιχειρήσεις και τους πολίτες που εξαρτώνται από αυτά.

Τα κρυπτονομίσματα δεν αποτελούν ασφαλή διέξοδο

Μια ακόμη εναλλακτική για τη μεταφορά κεφαλαίων είναι τα κρυπτονομίσματα, τα οποία επιτρέπουν συναλλαγές χωρίς τη μεσολάβηση του παραδοσιακού τραπεζικού συστήματος.

Ωστόσο, ούτε τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία έχουν αποδειχθεί μια πλήρως αξιόπιστη λύση για την παράκαμψη των κυρώσεων.

Νωρίτερα φέτος, το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων (OFAC) του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών επέβαλε κυρώσεις σε αρκετά μεγάλα ιρανικά ανταλλακτήρια κρυπτονομισμάτων, μεταξύ των οποίων τα Nobitex, Wallex, Bitpin και Ramzinex.

Ο Αλιρεζά Γιαγκουμπί, πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της Ένωσης Χρηματοοικονομικής Τεχνολογίας του Ιράν, προειδοποιεί ότι οι συναλλαγές με κρυπτονομίσματα είναι ανιχνεύσιμες.

Όπως σημειώνει, αυτό μπορεί να έχει ιδιαίτερα αρνητικές συνέπειες, όπως συνέβη με τις κυρώσεις που επιβλήθηκαν σε πολλαπλά ιρανικά ψηφιακά πορτοφόλια, είτε ανήκαν σε ιδιώτες είτε στην Κεντρική Τράπεζα είτε σε άλλους φορείς.

Ο κίνδυνος νέων κυρώσεων, σε συνδυασμό με τις περιοδικές διακοπές πρόσβασης στο διαδίκτυο, καθιστά τα κρυπτονομίσματα μια εξίσου αβέβαιη επιλογή.

Από τις 26 στις 120 ημέρες: Οι τεράστιες καθυστερήσεις στις εισαγωγές

Για τις επιχειρήσεις που εισάγουν προϊόντα, τα προβλήματα δεν περιορίζονται στη μεταφορά χρημάτων.

Οι διαταραχές που προκαλεί ο πόλεμος και οι περιορισμοί στις μεταφορές, ιδιαίτερα μετά τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν, έχουν περιπλέξει σημαντικά την εφοδιαστική αλυσίδα, αυξάνοντας τους χρόνους παράδοσης και καθιστώντας αβέβαιο το πότε θα φτάσουν τα εμπορεύματα στον προορισμό τους.

Η Αργκαβάν Γκαζανφαρί, διευθύνουσα σύμβουλος της Aron Trading Group, περιγράφει το μέγεθος των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι εισαγωγείς οι οποίοι χρησιμοποιούν το λιμάνι της Σαγκάης στην Κίνα, έναν από τους σημαντικότερους κόμβους αποστολής εμπορευμάτων προς το Ιράν.

«Ο χρόνος μεταφοράς ήταν παλαιότερα 26 ημέρες. Όταν, όμως, σήμερα φτάνει τις 102 ή ακόμη και τις 120 ημέρες, είναι αναπόφευκτο οι πελάτες να επανεξετάζουν το ενδεχόμενο εισαγωγών», αναφέρει.

«Δυστυχώς, το μεγαλύτερο πρόβλημα αυτή τη στιγμή είναι ότι οι διαδρομές εφοδιασμού μας σταδιακά αποκόπτονται», προσθέτει.

Ακόμη όμως κι όταν οι Ιρανοί καταφέρνουν να πραγματοποιήσουν πληρωμές στο εξωτερικό και είναι διατεθειμένοι να υπομείνουν τις πολύμηνες καθυστερήσεις, παραμένει ένα εξίσου σημαντικό εμπόδιο: κατά πόσο μπορούν πλέον να αντέξουν οικονομικά την αγορά των προϊόντων που χρειάζονται.

Η κατάρρευση του ριάλ εξανεμίζει την αγοραστική δύναμη

Η παρατεταμένη υποτίμηση του ιρανικού ριάλ έχει πλήξει σοβαρά την αγοραστική δύναμη των πολιτών, προσθέτοντας μία ακόμη διάσταση στην οικονομική ασφυξία που αντιμετωπίζει η χώρα.

Η διαρκής διολίσθηση του εθνικού νομίσματος έχει καταστήσει ολοένα πιο ακριβές τις εισαγωγές και τις διεθνείς συναλλαγές, επιβαρύνοντας τόσο τις επιχειρήσεις όσο και τα νοικοκυριά.

 

Την ίδια στιγμή, δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι οι οικονομικές πιέσεις πρόκειται να υποχωρήσουν σύντομα.

Με το ενδεχόμενο νέας κλιμάκωσης της σύγκρουσης να παραμένει ανοιχτό και τις προοπτικές της ιρανικής οικονομίας να καλύπτονται από αβεβαιότητα, το βασικό ερώτημα για πολλούς Ιρανούς δεν είναι πλέον μόνο πώς θα καταφέρουν να μεταφέρουν χρήματα εκτός συνόρων.

Είναι για πόσο ακόμη θα μπορούν να λειτουργούν μέσα σε ένα ολοένα πιο περιοριστικό χρηματοπιστωτικό περιβάλλον και ποιο θα είναι τελικά το οικονομικό τίμημα αυτής της προσπάθειας.