Στα δύο η ΕΕ για τις κυρώσεις στους εποικισμούς του Ισραήλ – Ποιοι “καλύπτουν” τον Νετανιάχου

Οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ συναντώνται στις Βρυξέλλες τη Δευτέρα για να εξετάσουν προτάσεις για περιορισμό ή απαγόρευση του εμπορίου με το Ισραήλ για τις περιοχές εποικισμών που έχει δημιουργήσει, με ορισμένα κράτη – μέλη να κατηγορούν κατ’ ιδίαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι κωλυσιεργεί εκουσίως ως προς το να λάβει μέτρα. Ανάμεσα σε αυτά είναι η Ισπανία, το Βέλγιο και η Ολλανδία.

Μάλιστα, ο υπουργός Εξωτερικών του Βελγίου κατηγόρησε τη Δευτέρα την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι λαμβάνει “ανεπαρκή” μέτρα κατά του εμπορίου με παράνομους ισραηλινούς οικισμούς. Υπουργοί από την Ολλανδία και την Ισπανία ζήτησαν επίσης την ολική παύση του εμπορίου με τους παράνομους οικισμούς σε ολόκληρη την ΕΕ, επισημαίνοντας ότι οι δικές τους χώρες είχαν ήδη λάβει διμερή μέτρα.

Ισπανία, Βέλγιο και Ολλανδία θέλουν να σχηματίσουν τη δική τους πλειοψηφία ώστε να πιέσουν την Κομισιόν να εγκρίνει την απαγόρευση του εμπορίου με τους εποικιστές στα πλαίσια μιας εμπορικής αναθεώρησης.

Όπως αποκαλύφθηκε για πρώτη φορά από το Euronews η Επιτροπή υπέβαλε την περασμένη εβδομάδα ένα έγγραφο που περιγράφει τρεις επιλογές για τον περαιτέρω περιορισμό του εμπορίου της ΕΕ με τις εποικιστικές περιοχές, αφού η πλειοψηφία των πρωτευουσών της ΕΕ ζήτησε συγκεκριμένα μέτρα ως απάντηση στην κλιμάκωση της βίας κατά των Παλαιστινίων στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη.

Η Κομισιόν πρότεινε τις εξής τρεις επιλογές τις οποίες αποκάλυψε το POLITICO:

• δημιουργία συστήματος ειδικής αδειοδότησης των εισαγωγών,
• επιβολή ακόμη πιο υψηλών δασμών,
• πλήρη απαγόρευση των εισαγωγών.

Οι ισραηλινοί οικισμοί θεωρούνται παράνομοι βάσει του διεθνούς δικαίου, όπως και από την ΕΕ. Το Ισραήλ απορρίπτει τη θέση αυτή, χαρακτηρίζοντας τη Δυτική Όχθη αμφισβητούμενη περιοχή.

Ενώ το μπλοκ δεν απαγορεύει επί του παρόντος τις εισαγωγές προϊόντων που παράγονται στις εποικιστικές περιοχές, τα εν λόγω αγαθά υπόκεινται σε υψηλότερους δασμούς, επισήμως επειδή δεν εμπίπτουν στο ίδιο πεδίο εφαρμογής της εμπορικής συμφωνίας της ΕΕ με το Ισραήλ του 2000, που είναι γνωστή ως Συμφωνία Σύνδεσης.

Διαφωνία και μοχλεύσεις για τη ψηφοφορία

Το εν λόγω έγγραφο της Επιτροπής προτείνει πως οποιαδήποτε μέτρα προτείνονται θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως “εργαλείο εξωτερικής πολιτικής” (Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας) και ως εκ τούτου θα πρέπει να απαιτούν και να λαμβάνουν την ομόφωνη έγκριση όλων των κρατών μελών της ΕΕ, κάτι που φαντάζει ως απίθανη προοπτική δεδομένου ότι αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι ένθερμοι σύμμαχοι του Ισραήλ. Η Γερμανία και η Τσεχία τάσσονται υπέρ της επιλογής της ομοφωνίας, κάτι που υποστηρίζει και η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Η νομική υπηρεσία του Συμβουλίου είχε ενημερώσει τα κράτη πως τα μέτρα θα μπορούσαν να εγκριθούν νομίμως με την στήριξη μόλις 15 χωρών του μπλοκ της ΕΕ, που αντιπροσωπεύουν κοινώς το 65% του πληθυσμού στο πλαίσιο του συστήματος ψηφοφορίας που είναι γνωστό ως “ειδική πλειοψηφία”. Ένα όριο ειδικής πλειοψηφίας θα μπορούσε να είναι εφικτό σε περίπτωση που βασικά κράτη – μέλη που ταλαντεύονται, όπως η Ιταλία, υποστηρίξουν την πρόταση.

Όπως έγραψε το POLITICO, μιλώντας σε δημοσιογράφους η επικεφαλής της διπλωματίας της ΕΕ Κάγια Κάλας δήλωσε ότι “η κατάσταση με τους παράνομους οικισμούς πρέπει να αντιμετωπιστεί” και τάχθηκε υπέρ της απόφασης της νομικής υπηρεσίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σχετικά με το εάν οι δασμοί στους οικισμούς αποτελούν εμπορικά μέτρα ή κυρώσεις. Συντάσσεται κοινώς με τη συμμαχία της Ισπανίας, κάτι που δείχνει ένα χάσμα εντός της Επιτροπής.

Μια ομάδα υπουργών Εξωτερικών αντιτάσσεται σθεναρά στην πρόταση της Επιτροπής να αντιμετωπιστεί η κίνηση ως “εργαλείο εξωτερικής πολιτικής”, εν μέσω ανησυχιών ότι η εκτελεστική εξουσία με επικεφαλής την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν καθυστερεί εκουσίως τα μέτρα. Οι επικριτές της φον ντερ Λάιεν υποστηρίζουν ότι η Γερμανίδα πολιτικός αποφεύγει σκόπιμα να αναλάβει δράση ενόψει των ισραηλινών εκλογών που πρόκειται να διεξαχθούν τον Οκτώβριο

Διπλωμάτης δήλωσε στο Euronews ότι τα επιχειρήματα της Επιτροπής “δεν ήταν πειστικά”, δεδομένου ότι πέρυσι η εκτελεστική εξουσία πρότεινε τη μερική αναστολή της Συμφωνίας Σύνδεσης ΕΕ – Ισραήλ μέσω ψηφοφορίας με ειδική πλειοψηφία, η οποία δεν υλοποιήθηκε ποτέ. Η ίδια λογική της χρήσης ειδικής πλειοψηφίας εφαρμόστηκε όταν το μπλοκ ενέκρινε ένα εκτεταμένο σχέδιο για τον σταδιακό περιορισμό εισαγωγής ρωσικών ορυκτών καυσίμων μέσω της δικλείδας του εμπορίου και όχι της εξωτερικής πολιτικής.

Το δεδομένο είναι πως η αναστολή μιας εμπορικής συμφωνίας με το Ισραήλ στο σύνολό της ή η επιβολή κυρώσεων σε μεμονωμένους πολιτικούς θα απαιτούσε ομόφωνη υποστήριξη και από τις 27 χώρες της ΕΕ.

Θυμίζουμε πως το Ισραήλ κατέχει τη Δυτική Όχθη από τον πόλεμο του 1967. Σε συμβουλευτική γνωμοδότηση που εξέδωσε τον Ιούλιο του 2024, το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης έκρινε παράνομη την ισραηλινή κατοχή των παλαιστινιακών εδαφών και κάλεσε τα κράτη να αποτρέπουν εμπορικές ή επενδυτικές σχέσεις που συμβάλλουν στη διατήρησή της. Να σημειωθεί πως τον Απρίλιο η κυβέρνηση Νετανιάχου ενέκρινε προεκλογικά 34 νέους οικισμούς σε παλαιστινιακά εδάφη της κατεχόμενης Δυτικής Όχθης. Οι 34 νέοι οικισμοί προστίθενται στους 68 που είχαν ήδη εγκριθεί νωρίτερα. Πέραν της ανατολικής Ιερουσαλήμ, κατεχόμενης και προσαρτημένης από το Ισραήλ, πάνω από 500.000 Ισραηλινοί ζουν σήμερα στη Δυτική Όχθη, ανάμεσα σε 2,5 εκατομμύρια Παλαιστινίους.

Τον Μάιο, η Ευρωπαϊκή Ένωση επέβαλε κυρώσεις σε τέσσερις οργανώσεις και τρία άτομα για σοβαρές και συστηματικές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε βάρος Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη. Παρά την αυξανόμενη πίεση για τη λήψη νέων μέτρων, οι παραδοσιακές διαφωνίες και η γραφειοκρατία στο εσωτερικό της ΕΕ εξακολουθούν να δυσκολεύουν τη διαμόρφωση ενιαίας ευρωπαϊκής στάσης.