Θρίλερ με το δημοψήφισμα στην Ισλανδία – Αμφίρροπα τα αποτελέσματα

Το οριακό δημοψήφισμα στην Ισλανδία, για το αν η χώρα θα πρέπει να επαναλάβει τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση, εξελίσσεται σε θρίλερ, καθώς το αποτέλεσμα παραμένει εξαιρετικά αμφίρροπο.

Με βάση τις πρώτες 153.197 ψήφους που είχαν καταμετρηθεί, από τους περίπου 270.000 εγγεγραμμένους ψηφοφόρους, το 50,1% απέρριψε την πρόταση της κυβέρνησης, ενώ το 49,9% ψήφισε υπέρ, σύμφωνα με τη δημόσια ραδιοτηλεόραση RUV. Η διαφορά μεταξύ των δύο πλευρών ήταν μόλις 435 ψήφοι.

Η κεντροαριστερή κυβέρνηση της πρωθυπουργού Κρίστρουν Φροσταδότιρ είχε δεσμευτεί να διεξαγάγει δημοψήφισμα έως το 2027, ωστόσο αποφάσισε να το επισπεύσει λόγω των διεθνών εντάσεων, μεταξύ των οποίων και οι απειλές του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με τη Γροιλανδία.

Ωστόσο, στη νησιωτική χώρα των σχεδόν 400.000 κατοίκων, η δημόσια συζήτηση επικεντρώθηκε περισσότερο στην αλιευτική βιομηχανία παρά σε ζητήματα ασφάλειας.

Η Ισλανδία συμμετέχει ήδη στην ενιαία αγορά της ΕΕ και στη ζώνη Σένγκεν, όπου δεν υπάρχουν έλεγχοι στα εσωτερικά σύνορα. Η πλήρης ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα σήμαινε, μεταξύ άλλων, συμμετοχή στην τελωνειακή ένωση και, σε βάθος χρόνου, υιοθέτηση του ευρώ.

Η Ισλανδία υπέβαλε αίτηση ένταξης στην ΕΕ το 2009, στον απόηχο της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008 και της κατάρρευσης του τραπεζικού της συστήματος.

Η ενταξιακή διαδικασία είχε ήδη προχωρήσει σημαντικά όταν, το 2013, ανέλαβε την εξουσία μία ευρωσκεπτικιστική κυβέρνηση και ανέστειλε τις διαπραγματεύσεις. Το μεγαλύτερο εμπόδιο τότε ήταν τα αλιευτικά δικαιώματα – και το ίδιο ζήτημα παραμένει κομβικό και σήμερα.

Τα ψάρια και οι θαλάσσιες δραστηριότητες αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 40% των εξαγωγών της Ισλανδίας και πολλοί από όσους τάσσονται υπέρ του «Όχι» φοβούνται ότι, στο πλαίσιο της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής της ΕΕ, η χώρα θα αναγκαστεί να παραχωρήσει μέρος του ελέγχου που ασκεί στις ιδιαίτερα προσοδοφόρες αλιευτικές της ζώνες.

Η προεκλογική εκστρατεία ενόψει του δημοψηφίσματος αναζωπύρωσε τη συζήτηση σχετικά με τη θέση της Ισλανδίας στον κόσμο, δήλωσε η Φροσταδότιρ αφού άσκησε το εκλογικό της δικαίωμα στην πρωτεύουσα το Σάββατο.

«Είναι μια σπουδαία ημέρα. Περιμέναμε εδώ και χρόνια να έχουμε τη δυνατότητα να ψηφίσουμε», δήλωσε η Φροσταδότιρ, προσθέτοντας ότι η κυβέρνησή της θα συνεχίσει το έργο της ανεξαρτήτως του αποτελέσματος.

Το ερώτημα που τέθηκε στο ψηφοδέλτιο ήταν: «Πρέπει η Ισλανδία να επαναλάβει τις διαπραγματεύσεις προσχώρησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση;»

Μια επικράτηση του «Ναι» δεν θα συνιστούσε οριστική απόφαση για ένταξη στην ΕΕ, αλλά θα άνοιγε τον δρόμο για τη διαπραγμάτευση μιας συμφωνίας προσχώρησης, η οποία στη συνέχεια θα έπρεπε να εγκριθεί μέσω δεύτερου δημοψηφίσματος.

Αντίστοιχα, μια επικράτηση του «Όχι» δεν θα απέκλειε το ενδεχόμενο η Ισλανδία να επαναλάβει τις συνομιλίες με την Ευρωπαϊκή Ένωση στο μέλλον.

Παρότι τα οικονομικά ζητήματα κυριάρχησαν στην εκστρατεία για το δημοψήφισμα, στη δημόσια συζήτηση τέθηκαν και θέματα ασφάλειας.

Η Ισλανδία είναι ιδρυτικό μέλος του ΝΑΤΟ, ωστόσο δεν διαθέτει δικές της ένοπλες δυνάμεις και βασίζεται στους συμμάχους της για την άμυνά της.

Η χώρα έχει στηρίξει την Ουκρανία μετά την έναρξη της πλήρους κλίμακας ρωσικής εισβολής, ενώ Ισλανδοί αξιωματούχοι έχουν εκφράσει ανησυχία για την αυξημένη ρωσική ναυτική δραστηριότητα κοντά στο νησί.

Ανησυχία έχει προκαλέσει επίσης το ενδιαφέρον που έχει εκφράσει ο Ντόναλντ Τραμπ για την απόκτηση του ελέγχου της Γροιλανδίας.