Το Ισραήλ φλερτάρει με την επόμενη ιντιφάντα
Διαβάζεται σε 6'
Ο Νετανιάχου δεν έχει πρόθεση να τα βάλει με τους εποίκους στη Δυτική Όχθη, καθώς χρειάζεται την ακροδεξιά ενόψει εκλογών. Μόνο οι ΗΠΑ μπορούν να τον πιέσουν.
- 21 Αυγούστου 2026 13:00
Ελάχιστες δυνάμεις ασφαλείας στον κόσμο διαθέτουν την αδίστακτη αποτελεσματικότητα των Ισραηλινών.
Οι ένοπλες δυνάμεις και οι μυστικές υπηρεσίες της χώρας καταφέρνουν καίρια πλήγματα κατά των εχθρών τους, ακόμη και σε τεράστιες αποστάσεις.
Μόνο την τελευταία διετία, το Ισραήλ έχει εξοντώσει δεκάδες αντιπάλους του εντός του Ιράν, καθώς και ηγετικά στελέχη φίλιων πολιτοφυλακών στον Λίβανο και την Υεμένη. Η στρατιωτική υπεροχή του εμπνέει τον σεβασμό ακόμα και στους πιο ορκισμένους εχθρούς του.
Κι όμως, όπως σημειώνει ανάλυση του The Economist, αυτή η ισχύς μοιάζει να έχει μηδαμινή αξία στην ίδια του τη γειτονιά. Οι ίδιες αυτές δυνάμεις βαρύνονται με μια παταγώδη αποτυχία στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, όπου ακραίοι Ισραηλινοί έποικοι επιτίθενται σε Παλαιστίνιους με αγριότητα. Στόχος των εποίκων είναι να εκτοπίσουν τους Παλαιστίνιους από τη γη τους για να την οικειοποιηθούν.
Η ισραηλινή αδράνεια στη Δυτική Όχθη δύσκολα μπορεί να αποδοθεί σε έλλειψη μέσων. Ο ισραηλινός στρατός (IDF) διατηρεί εκεί 25 τάγματα μάχης, ενώ η Σιν Μπετ, η πανίσχυρη υπηρεσία εσωτερικής ασφαλείας, διαθέτει ένα ευρύ δίκτυο πρακτόρων και πληροφοριοδοτών.
Ωστόσο, οι πόροι αυτοί επιστρατεύονται σχεδόν αποκλειστικά για την προστασία των περίπου 500.000 Ισραηλινών εποίκων και την αποτροπή τρομοκρατικών επιθέσεων — όχι για την ασφάλεια των πάνω από 3 εκατομμυρίων Παλαιστινίων που ζουν στην περιοχή. Αυτή, εξάλλου, είναι η πάγια τακτική αφότου το Ισραήλ διαδέχθηκε την Ιορδανία ως κατοχική δύναμη το 1967.
Η ασυλία της ισραηλινής κυβέρνησης στους βίαιους εποίκους
Αυτό που έχει αλλάξει δραματικά είναι η συμπεριφορά πολλών “παράνομων” εποίκων. Ποτέ στο παρελθόν δεν υπήρξαν τόσο βίαιοι, και κυρίως, ποτέ δεν απολάμβαναν τέτοια ασυλία από την εκάστοτε κυβέρνηση. Από την επίθεση της Χαμάς τον Οκτώβριο του 2023 και το ξέσπασμα του πολέμου στη Γάζα, περισσότεροι από 1.100 Παλαιστίνιοι έχουν χάσει τη ζωή τους στη Δυτική Όχθη.
Οι επεμβάσεις του στρατού εναντίον των εποίκων είναι ελάχιστες. Στην Κούσρα, για παράδειγμα, εστάλη πρόσφατα ένα ολόκληρο τάγμα για να αναχαιτίσει εποίκους που εισέβαλλαν σε παλαιστινιακά σπίτια. Αντί όμως για συλλήψεις, οι στρατιώτες απλώς κατεδίωκαν άκαρπα νεαρούς στους λόφους, ενώ μέλη άλλης μονάδας συμμετείχαν σε προσευχές μαζί με τους εποίκους.
Η αδράνεια αυτή πηγάζει απευθείας από την πολιτική ηγεσία. Ο στρατός γνωρίζει καλά ότι ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου καλύπτει απόλυτα τους πιο ακραίους κύκλους των εποίκων.
Μάλιστα, η επέμβαση στην Κούσρα φαίνεται πως έγινε μόνο μετά από αμερικανικές διπλωματικές πιέσεις, καθώς ένας Αμερικανός πολίτης διατηρεί κατοικία εκεί.
Ο Νετανιάχου έχει αναθέσει καίρια υπουργεία σε ακραίους εποίκους που υποστηρίζουν ανοιχτά την εθνοκάθαρση. Στις σπάνιες περιπτώσεις που ο στρατός επιχείρησε να βάλει φρένο στη βία, ο υπουργός Άμυνας, Ισραέλ Κατς, επέπληξε δημόσια τους στρατηγούς του.
Παράλληλα, η κυβέρνηση έχει νομιμοποιήσει περίπου 200 αυθαίρετους οικισμούς εποίκων μέσα σε λιγότερο από τέσσερα χρόνια, ανοίγοντας ακόμα περισσότερο την όρεξή τους.
Ενόψει των ισραηλινών εκλογών της 27ης Οκτωβρίου, η κατάσταση απειλεί να εκτραχυνθεί περαιτέρω. Οι έποικοι πιθανότατα θα επιταχύνουν τις καταλήψεις εδαφών, φοβούμενοι ότι μια νέα κυβέρνηση ενδέχεται να ανακόψει την επιθετικότητά τους.
Την ίδια στιγμή, για τον μακροβιότερο πρωθυπουργό του Ισραήλ, η συμμαχία με την ακροδεξιά αποτελεί πλέον τον μοναδικό δρόμο διατήρησης στην εξουσία. Ο Νετανιάχου δεν πρόκειται να συγκρατήσει τους εποίκους, εκτός αν εξαναγκαστεί.
Όσο οι Παλαιστίνιοι βλέπουν τον εκτοπισμό τους ως προδιαγεγραμμένο γεγονός, ο κίνδυνος μιας γενικευμένης ανάφλεξης στη Δυτική Όχθη —ή ακόμα και μιας νέας ιντιφάντα— γίνεται ορατός. Μια τέτοια εξέγερση θα ήταν καταστροφική τόσο για τους Ισραηλινούς όσο και για τους Παλαιστίνιους. Κι όμως, ο Νετανιάχου δείχνει διατεθειμένος να ρισκάρει μια τέτοια εξέλιξη, εφόσον εξυπηρετεί την πολιτική του επιβίωση.
Τι είναι η Ιντιφάντα
Η λέξη Ιντιφάντα προέρχεται από ένα αραβικό ρήμα που σημαίνει «αποτινάζω» (ή «εξέγερση») και είναι ο όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις δύο μεγάλες παλαιστινιακές εξεγέρσεις ενάντια στην ισραηλινή στρατιωτική κατοχή στη Δυτική Όχθη και τη Λωρίδα της Γάζας.
Η πρώτη Ιντιφάντα (1987–1993)
Ξέσπασε στα τέλη του 1987, όταν ένα ισραηλινό φορτηγό έπεσε πάνω σε Παλαιστίνιους εργάτες, που περίμεναν να επιστρέψουν στη Λωρίδα της Γάζας, σκοτώνοντας τέσσερις από αυτούς.
Ακολούθησαν αυθόρμητες διαδηλώσεις και πετροπόλεμος εναντίον των ισραηλινών στρατευμάτων, που γρήγορα επεκτάθηκαν και στη Δυτική Όχθη. Παράλληλα, οι Παλαιστίνιοι κατέφυγαν σε απεργίες και άρνηση καταβολής φόρων.
Το Ισραήλ αντέδρασε με μια πολιτική που ο τότε Υπουργός Άμυνας, Γιτζχάκ Ράμπιν, περιέγραψε ως “ισχύς, δύναμη και ξυλοδαρμοί”. Πολλοί Παλαιστίνιοι σκοτώθηκαν από τα ισραηλινά στρατεύματα με χρήση πραγματικών πυρών, διαδηλωτές υπέστησαν βασανιστήρια μετά τη σύλληψή τους, χιλιάδες κρατήθηκαν χωρίς κατηγορίες, ενώ ύποπτοι ως ηγέτες της Ιντιφάντα απελάθηκαν ή δολοφονήθηκαν.
Η πρώτη Ιντιφάντα υποχώρησε σταδιακά υπό το βάρος αυτής της καταστολής, λήγοντας το 1993.
Η δεύτερη Ιντιφάντα ή Ιντιφάντα του Αλ-Άκσα (2000–2005)
Ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 2000 και πυροδοτήθηκε από την επίσκεψη του Αριέλ Σαρόν —συνοδευόμενου από χίλιους ένοπλους άνδρες— στην Παλιά Πόλη της Ιερουσαλήμ, συμπεριλαμβανομένου του Τεμένους Αλ-Άκσα.
Η πλειονότητα των Παλαιστινίων εξέλαβε την ενέργεια αυτή ως προσπάθεια κατάληψης του «Ιερού Καταφυγίου» (Haram al-Sharif), του τρίτου πιο ιερού τόπου στο Ισλάμ, γεγονός που οδήγησε στο ξέσπασμα του νέου κύκλου βίας.
Η στάση αυτή ακολουθεί ένα γνώριμο μοτίβο. Ο Νετανιάχου απέρριψε την τελευταία αμερικανική πρόταση για τον αφοπλισμό της Χαμάς και την αποχώρηση από τη Γάζα, προκειμένου να μην προκαλέσει την οργή της ακροδεξιάς. Συνεχίζει να διατάσσει αεροπορικά πλήγματα στον Λίβανο και τη Συρία, προσπερνώντας τη δυνατότητα επίτευξης συμφωνιών για ασφαλέστερα σύνορα. Βρισκόμενος πίσω στις δημοσκοπήσεις, καταφεύγει σε κενές υποσχέσεις περί ολοκληρωτικής συντριβής των εχθρών του Ισραήλ.
Μόνο η ουσιαστική πίεση από τον Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να τον υποχρεώσει σε υποχώρηση. Αυτή η ισραηλινή κυβέρνηση μπορεί να διανύει τους τελευταίους της μήνες, όμως η ικανότητά της να προκαλεί ανεπανόρθωτη ζημιά παραμένει ακέραιη.
