Τραμπ: Από την “Τέχνη της Συμφωνίας” στο… deal της απελπισίας

Προς το τέλος των διαπραγματεύσεων της κυβέρνησης Ομπάμα για τη συμφωνία σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν το 2015, ο τότε υποψήφιος πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, είχε δώσει δημόσια τη δική του συμβουλή, επικαλούμενος το βιβλίο του «Η Τέχνη της Συμφωνίας».

«Μήνυμα προς τον Ομπάμα για το Ιράν: “Το χειρότερο πράγμα που μπορείς να κάνεις σε μια διαπραγμάτευση είναι να φαίνεσαι απελπισμένος να κλείσεις συμφωνία”», είχε γράψει τότε στο Twitter.

Σήμερα, όμως, ο ίδιος ο Τραμπ και η κυβέρνησή του φαίνεται να διαπράττουν ακριβώς αυτό το λάθος στην προσπάθειά τους να πετύχουν τη δική τους πυρηνική συμφωνία με την Τεχεράνη.

Μάλιστα, όπως αναφέρει το CNN, όλα δείχνουν ότι η αμερικανική πλευρά έχει εγκαταλείψει ακόμη και την προσπάθεια να παρουσιάσει το νέο Μνημόνιο Κατανόησης (MOU) ως μια ιδιαίτερα ευνοϊκή συμφωνία για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αντίθετα, η κυβέρνηση Τραμπ δείχνει ξεκάθαρα πως βασική της προτεραιότητα είναι να απεμπλακεί από τη σύγκρουση.

Η επιθυμία του Αμερικανού προέδρου να απομακρυνθεί από τον πόλεμο δεν είναι καινούρια. Εδώ και μήνες έχει μετριάσει επανειλημμένα τις απειλές του, έχει υποβαθμίσει ιρανικές προκλήσεις και έχει αποφύγει την επιστροφή σε εκτεταμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Ωστόσο, τις τελευταίες 24 ώρες, αυτό που μέχρι πρότινος αποτελούσε υπονοούμενο μετατράπηκε σε ξεκάθαρη δημόσια θέση.

Αξιωματούχοι της κυβέρνησης παραδέχθηκαν ότι η διαχείριση της συμφωνίας γίνεται με γνώμονα και τις ανάγκες της ιρανικής πλευράς.

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν δηλώσεις ανώτερου κυβερνητικού στελέχους που συμμετείχε άμεσα στις διαπραγματεύσεις.

«Η κοινή εκτίμηση της ομάδας ήταν ότι θέλαμε να τελειώνουμε με αυτό το θέμα και ότι η συμφωνία ήταν ο καλύτερος τρόπος για να μεγιστοποιήσουμε τα οφέλη μας και να περιορίσουμε τους κινδύνους μας», δήλωσε στο CNN.

Η φράση «θέλαμε να τελειώνουμε με αυτό το θέμα» θυμίζει ακριβώς τη στάση που ο ίδιος ο Τραμπ κατηγορούσε το 2015.

Και δεν ήταν η μόνη παραδοχή. Άλλος Αμερικανός αξιωματούχος κάλεσε τους αναλυτές να μην εστιάζουν υπερβολικά στη διατύπωση του κειμένου, χαρακτηρίζοντας το μνημόνιο «πολιτικό έγγραφο».

«Πιο σημαντικές από το ίδιο το κείμενο είναι οι αμοιβαίες κατανοήσεις που έχουμε μεταξύ μας», δήλωσε.

Ο ίδιος πρόσθεσε ότι η διαπραγματευτική ομάδα του Τραμπ διαμόρφωσε τη γλώσσα του κειμένου με τρόπο που «να επιτρέπει στο Ιράν να λέει όσα χρειάζεται για το εσωτερικό του πολιτικό ακροατήριο».

Ο Τραμπ επιβεβαίωσε ουσιαστικά αυτή την προσέγγιση κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου που παραχώρησε στη Σύνοδο Κορυφής της G7 στη Γαλλία.

«Υπάρχουν πράγματα που δεν αναφέρονται καν στη συμφωνία», είπε, προσθέτοντας ότι «υπάρχει μια κατανόηση μεταξύ μας για ορισμένα ζητήματα χωρίς να είναι γραμμένα. Και αν δεν τηρήσουν αυτά που έχουμε συμφωνήσει, πιθανότατα θα επιστρέψουμε στους βομβαρδισμούς μέχρι να συμμορφωθούν».

Απελπισμένη για συμφωνία η κυβέρνηση των ΗΠΑ

Πρόκειται για μια εντυπωσιακή μετατόπιση επιχειρηματολογίας. Ξαφνικά, η κυβέρνηση ζητά η συμφωνία να μην κριθεί από το περιεχόμενό της, αλλά από την αμοιβαία εμπιστοσύνη που υποστηρίζει ότι έχει αναπτυχθεί ανάμεσα στις δύο πλευρές.

Δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς γιατί υιοθετείται αυτή η γραμμή. Το κείμενο που δημοσιοποίησαν οι ΗΠΑ περιλαμβάνει σημαντικές παραχωρήσεις προς το Ιράν, μεταξύ των οποίων και άμεσα μέτρα οικονομικής ανακούφισης που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την ιρανική οικονομία.

Από την άλλη πλευρά, οι βασικές δεσμεύσεις της Τεχεράνης αφορούν κυρίως την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την επαναβεβαίωση ότι δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα.

Παράλληλα, η παραδοχή ότι η συμφωνία σχεδιάστηκε ώστε να εξυπηρετεί και τις πολιτικές ανάγκες του Ιράν δεν συνάδει με την εικόνα μιας υπερδύναμης που διαπραγματεύεται από θέση ισχύος.

Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου στη G7, ο Τραμπ προχώρησε και σε μια ακόμη αποκαλυπτική δήλωση, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία ήταν απαραίτητη για να αποτραπεί μια παγκόσμια οικονομική κρίση.

«Η εναλλακτική θα ήταν μια παγκόσμια ύφεση. Οι ανόητοι άνθρωποι θέλουν να δουν μια παγκόσμια ύφεση. Και είναι πραγματικά ανόητοι», δήλωσε.

Συνέχισε λέγοντας ότι η κατάσταση είχε φτάσει σε οριακό σημείο.

«Μπορείς να πιέσεις κάποιον μόνο μέχρι ένα σημείο. Όταν τον εξαντλείς πλήρως, συμβαίνουν πολλά κακά πράγματα. Πρώτα απ’ όλα, τα Στενά του Ορμούζ δεν θα άνοιγαν ποτέ. Κανείς δεν θέλει να περνούν πλοία αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων μέσα από μια περιοχή όπου πετούν πύραυλοι και υπάρχουν νάρκες παντού».

Για πολλούς αναλυτές, αυτή η τοποθέτηση ισοδυναμεί με έμμεση παραδοχή ότι η πίεση που μπορούσε να ασκήσει το Ιράν αποδείχθηκε μεγαλύτερη από ό,τι υπολόγιζε η Ουάσιγκτον και ότι ο Λευκός Οίκος επέλεξε να κλείσει τη συμφωνία προκειμένου να περιορίσει τις απώλειες.

Βέβαια, οι πιο δύσκολες διαπραγματεύσεις βρίσκονται ακόμη μπροστά. Η υπογραφή του μνημονίου την Παρασκευή θα ανοίξει έναν κύκλο 60 ημερών κατά τον οποίο οι δύο πλευρές θα επιχειρήσουν να καταλήξουν σε μια οριστική συμφωνία.

Ωστόσο, για έναν πρόεδρο που έχτισε μεγάλο μέρος της πολιτικής του εικόνας πάνω στο βιβλίο «Η Τέχνη της Συμφωνίας», η δημόσια παραδοχή τόσο μεγάλης διαπραγματευτικής πίεσης από την πρώτη κιόλας φάση των συνομιλιών προκαλεί ήδη έντονες συζητήσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες.