WSJ: Ο Τραμπ διατεθειμένος να αποχωρήσει χωρίς συμφωνία για τα πυρηνικά με το Ιράν, ώστε να ανοίξει το Ορμούζ

Εδώ και εβδομάδες, ο Ντόναλντ Τραμπ προετοίμαζε το έδαφος ώστε να κηρύξει τη νίκη στον πόλεμο με το Ιράν, εφόσον η Τεχεράνη άνοιγε πλήρως και πάλι τα Στενά του Ορμούζ.

Μάλιστα, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, είχε αφήσει να εννοηθεί κατ’ ιδίαν σε ανώτερους συνεργάτες του ότι θα ήταν διατεθειμένος να αποχωρήσει ακόμη και χωρίς συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα.

Ωστόσο, όπως σημειώνει η Wall Street Journal, αυτός ο πιο περιορισμένος στόχος έγινε δυσκολότερο να επιτευχθεί, όταν το Ιράν απαίτησε το Σάββατο το υψηλότερο τίμημα μέχρι σήμερα για να επιτρέψει την ελεύθερη διέλευση από τη θαλάσσια οδό, ζητώντας, μεταξύ άλλων, δισεκατομμύρια δολάρια σε αμερικανικές πληρωμές, την αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από την περιοχή και τον τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού.

Η ταχεία αυτή αλληλουχία εξελίξεων υποδηλώνει ότι οι επιλογές του Τραμπ για απεμπλοκή από τη σύγκρουση έχουν και πάλι περιοριστεί. Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα απειλήσει με μαζική κλιμάκωση της εκστρατείας βομβαρδισμών και στη συνέχεια έχει υπαναχωρήσει. Ωστόσο, η πρόσφατη αναταραχή στις διαπραγματεύσεις έδειξε ότι η Τεχεράνη είναι προετοιμασμένη για μια μακρά και εξαντλητική σύγκρουση.

«Οι πρόσφατες σκληρές απαιτήσεις του Ιράν για την επαναλειτουργία των Στενών καθιστούν ολοένα δυσκολότερο για τον πρόεδρο να κατασκευάσει μια έξοδο από τη σύγκρουση που θα του επιτρέψει να διασώσει τα προσχήματα», δήλωσε στη Wall Street Journal η Mona Yacoubian, διευθύντρια του προγράμματος για τη Μέση Ανατολή στο Center for Strategic and International Studies, δεξαμενή σκέψης με έδρα την Ουάσιγκτον.

Ο Gregory Brew, ειδικός σε θέματα Ιράν στην εταιρεία συμβούλων Eurasia Group, δήλωσε: «Οι Ιρανοί πιστεύουν ακράδαντα ότι ο Τραμπ θέλει να αποχωρήσει και ότι έχει επικεντρωθεί στο άνοιγμα των Στενών, γι’ αυτό και τηρούν τόσο σκληρή στάση».

Από τον Απρίλιο, πάνω από τις διπλωματικές συνομιλίες πλανάται το τελεσίγραφο του Λευκού Οίκου ότι το Ιράν δεν πρόκειται ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Ο Τραμπ επιδίωξε να εντάξει τις συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα στο πλαίσιο ευρύτερων διαπραγματεύσεων με το Ιράν, όμως αυτές αποδείχθηκαν υπερβολικά δύσκολες, με αποτέλεσμα ο Λευκός Οίκος τις τελευταίες εβδομάδες να επικεντρώνεται περισσότερο στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.

Η δυνατότητα του Ιράν να αποκλείει στην πράξη τη θαλάσσια οδό μέσω σποραδικών επιθέσεων με πυραύλους και drones έχει αποδειχθεί ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί για τη χώρα, προκαλώντας εμπλοκή στην εμπορική ναυσιπλοΐα και αναταράξεις στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου. Ο Τραμπ έχει δηλώσει επανειλημμένα τις τελευταίες εβδομάδες ότι τα Στενά του Ορμούζ έχουν ήδη ανοίξει πλήρως, όμως κάθε μία από αυτές τις διαβεβαιώσεις αποδείχθηκε πρόωρη.

Τώρα, με λιγότερους από τρεις μήνες να απομένουν έως τις ενδιάμεσες εκλογές και την τιμή της βενζίνης να παραμένει πολύ υψηλότερη από ό,τι ήταν πριν από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου, ο Τραμπ αναζητεί τρόπους να πείσει την αμερικανική κοινή γνώμη ότι ο πόλεμος έχει κερδηθεί.

Τις τελευταίες ημέρες, ο Τραμπ δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι ήταν έτοιμος να εξαπολύσει τη μεγαλύτερη στρατιωτική επίθεση από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά μεταπείστηκε έπειτα από παρεμβάσεις συμμάχων των ΗΠΑ. Επέμεινε ότι μια συμφωνία ήταν «επικείμενη», αν και μέχρι στιγμής δεν έχει επιτευχθεί.

Την Παρασκευή, ο πρόεδρος άφησε να εννοηθεί μέσω ανάρτησής του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι η νίκη είχε ήδη εξασφαλιστεί ακόμη και χωρίς συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα, παραπέμποντας σε άρθρο με τίτλο «Ο Ντόναλντ Τραμπ κέρδισε τον πόλεμο με το Ιράν».

Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε στο Fox News ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να ασκούν πίεση στο Ιράν προκειμένου να επιτύχουν μακροπρόθεσμες αλλαγές στις σχέσεις του με την Ουάσιγκτον. «Και αν όχι, και αυτό είναι εντάξει. Απλώς θα συνεχίσουμε να ασκούμε όση πίεση μπορούμε και να βγάζουμε όσο περισσότερο πετρέλαιο και φυσικό αέριο γίνεται από τη Μέση Ανατολή, ώστε οι Αμερικανοί να μπορούν να απολαμβάνουν χαμηλότερες τιμές στη βενζίνη και την ενέργεια».

«Βρισκόμαστε στη μέση του παιχνιδιού», είπε ο Βανς.

Η Τεχεράνη, η οποία έκλεισε τη θαλάσσια οδό μετά την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο, έχει επιμείνει ότι δεν θα πρέπει να επιτρέπεται σε κανένα αμερικανικό πολεμικό πλοίο να διέρχεται από αυτήν, ενώ έχει επίσης επιδιώξει να εισπράττει έσοδα από τα εμπορικά πλοία. Η Ουάσιγκτον έχει καταστήσει σαφές ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί ούτε ιρανικούς περιορισμούς ούτε την επιβολή τελών διέλευσης, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους.

Οι προοπτικές επίτευξης συμφωνίας φάνηκαν να επιδεινώνονται το Σαββατοκύριακο, όταν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν ότι το Ιράν εξαπέλυσε πυραυλική επίθεση εναντίον ενός από τα πλοία τους, ενώ κορυφαίος Ιρανός αξιωματούχος παρουσίασε μια σειρά από σκληρούς όρους για να επιτραπεί η διέλευση από τα Στενά.

Ο Mohammad Bagher Zolghadr, γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, δήλωσε ότι, προτού το Ιράν ανοίξει τα Στενά, οι ΗΠΑ θα πρέπει να τερματίσουν οριστικά τον πόλεμο, να άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό, να αποσύρουν τις δυνάμεις τους, να καταργήσουν όλες τις κυρώσεις, να αποδεσμεύσουν τα «παγωμένα» ιρανικά περιουσιακά στοιχεία, να καταβάλουν πολεμικές αποζημιώσεις, να σταματήσουν τις απειλές και τις προσβολές και να τερματίσουν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον των συμμαχικών προς το Ιράν ένοπλων οργανώσεων στην ευρύτερη περιοχή, σύμφωνα με δημοσίευμα του κρατικού πρακτορείου ειδήσεων IRNA.

Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι ο Τραμπ παραμένει υπομονετικός και αναμένεται να περιμένει έως ότου ξεπεραστεί η τελευταία διπλωματική εμπλοκή, ιδίως όσο οι τιμές της βενζίνης παραμένουν στα σημερινά επίπεδα. Η μέση τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ διαμορφωνόταν το Σάββατο στα 4,02 δολάρια το γαλόνι, σύμφωνα με την AAA. Πρόκειται για αύξηση σε σχέση με τα 3,16 δολάρια πριν από έναν χρόνο, αλλά και για μικρή υποχώρηση σε σύγκριση με μία εβδομάδα νωρίτερα.

Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου επέμεινε ότι οι ΗΠΑ έχουν επιτύχει όλους τους στρατιωτικούς στόχους τους απέναντι στο Ιράν. Η προσοχή του Τραμπ επικεντρώνεται πλέον στη διασφάλιση της απρόσκοπτης ροής της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας μέσω των Στενών του Ορμούζ, ενώ οι στρατιωτικές επιλογές θα παραμείνουν στο τραπέζι σε περίπτωση που το Ιράν συνεχίσει να στοχοποιεί πλοία, δήλωσε ο ίδιος αξιωματούχος.

Σε ό,τι αφορά τις ανησυχίες για το πυρηνικό πρόγραμμα, ο Τραμπ έχει δηλώσει κατ’ ιδίαν σε ανώτερους συνεργάτες του τις τελευταίες εβδομάδες ότι η Τεχεράνη πιθανότατα δεν είναι σε θέση να επανεκκινήσει τις πυρηνικές της δραστηριότητες κατά τη διάρκεια της προεδρικής του θητείας, μετά την καταστροφή από τις ΗΠΑ τριών βασικών πυρηνικών εγκαταστάσεων πέρυσι, πρόσθεσαν οι αξιωματούχοι.

Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών πιθανότατα θα εντόπιζαν οποιαδήποτε ιρανική προσπάθεια ανοικοδόμησης αυτών των εγκαταστάσεων ή μυστικής κατασκευής πυρηνικής βόμβας, έχει δηλώσει ο πρόεδρος σε πρόσφατες συσκέψεις. Ο ίδιος εμφανίζεται επίσης πεπεισμένος ότι η απειλή νέων αμερικανικών επιθέσεων θα λειτουργούσε ως διαρκής αποτρεπτικός παράγοντας.

Εφόσον οι ΗΠΑ καταφέρουν να διατηρήσουν υπό έλεγχο το πυρηνικό πρόγραμμα και η κυκλοφορία στα Στενά αποκατασταθεί, τότε είναι πιθανότερο ο Τραμπ να παρατείνει επ’ αόριστον την ισχύουσα κατάπαυση του πυρός, ανέφεραν οι αξιωματούχοι. Πρόσθεσαν επίσης ότι ο Τραμπ αναμένεται να άρει τον αμερικανικό στρατιωτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, εάν η Τεχεράνη ανοίξει πλήρως τα Στενά.

Μία από τις μεγαλύτερες δυσκολίες για την κυβέρνηση Τραμπ είναι το οικονομικό σκέλος. Το Ιράν ζητά δισεκατομμύρια δολάρια σε πολεμικές αποζημιώσεις, πέραν μιας συμφωνίας για την αποδέσμευση των περιουσιακών στοιχείων της χώρας που παραμένουν «παγωμένα» σε διάφορα σημεία του κόσμου. Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι ο Λευκός Οίκος δεν πρόκειται να επιτρέψει να δοθούν στο Ιράν χρήματα των Αμερικανών φορολογουμένων, αν και μια συμφωνία θεωρείται δύσκολο να επιτευχθεί χωρίς οι ΗΠΑ να αποδεσμεύσουν ορισμένα από τα «παγωμένα» περιουσιακά στοιχεία, ενδεχομένως υπό συγκεκριμένους όρους.

Διαφωνία υπάρχει επίσης ως προς το κατά πόσο οι ΗΠΑ θα πρέπει να χορηγήσουν εξαιρέσεις από τις κυρώσεις, ώστε να επιτραπεί στο Ιράν να πωλεί πετρέλαιο στην ελεύθερη αγορά. Οι ΗΠΑ είχαν συμφωνήσει σε τέτοιες εξαιρέσεις τον περασμένο Ιούνιο, στο πλαίσιο μιας προσωρινής ειρηνευτικής συμφωνίας με το Ιράν. Η κατάπαυση του πυρός κατέρρευσε έπειτα από ιρανικές επιθέσεις σε πλοία στα Στενά, με τις ΗΠΑ να επαναφέρουν στη συνέχεια τις κυρώσεις στο εμπόριο ιρανικού πετρελαίου.

Οι πρόσφατες δηλώσεις του Τραμπ δείχνουν ότι αναζητεί τρόπο απεμπλοκής.

Ο αμερικανικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών σήμαινε ότι τα Στενά του Ορμούζ είναι «κατά κάποιον τρόπο ανοιχτά αυτή τη στιγμή», δήλωσε ο Τραμπ σε δημοσιογράφους την Πέμπτη, αν και αναγνώρισε ότι η Τεχεράνη εξακολουθεί να έχει τη δυνατότητα να προκαλέσει ζημιές σε πλοία με πυραύλους, drones και νάρκες. Έχει επίσης αφήσει να εννοηθεί ότι το θαμμένο απόθεμα ουρανίου του Ιράν δεν αποτελεί ουσιαστικό ζήτημα.

«Έχουμε ήδη το πυρηνικό υλικό, επειδή βρίσκεται τόσο βαθιά κάτω από τη γη», δήλωσε ο Τραμπ κατά τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ τον Ιούλιο. «Κανείς δεν πρόκειται να μπορέσει να το πάρει, εκτός από εμάς».