ΟΛΕΣ ΟΙ ΤΑΙΝΙΕΣ SPIDER-MAN ΑΠΟ ΤΗ ΧΕΙΡΟΤΕΡΗ ΩΣ ΤΗΝ ΚΑΛΥΤΕΡΗ

Σαν καταδικασμένος να επαναλαμβάνει την ίδια πορεία ξανά και ξανά μέσα στα δεσμά της μοντέρνας ποπ κουλτούρας μας, ο Σπάιντερμαν είναι ένας ήρωας που διαρκώς πεθαίνει και αναγεννιέται.

Μάλλον, όχι. Για την ακρίβεια δεν πεθαίνει ποτέ. Μόνο αναγεννιέται! Αυτό κι αν είναι κάποιου είδους κατάρα.

Ξεκινώντας από το 2002 και φτάνοντας μέχρι το σήμερα, έχουν υπάρξει 4 διαφορετικές εκδοχές του ήρωα, εκ των οποίων οι 2 είναι ενεργές, και εκ των οποίων καμία δεν έχει “ολοκληρωθεί”. Ποτέ η ιστορία δεν έφτασε κάποιο οργανικό τέλος, ποτέ ένα franchise δεν έκλεισε σύμφωνα με τα σχέδια. Αντ’αυτού, κάθε φορά που το στούντιο ένιωσε πως οι ταινίες άρχιζαν να μη δουλεύουν, το έπιανε ξανά από την αρχή.

Κι όμως, υπάρχει κάτι στον συγκεκριμένο ήρωα που δεν σταματά ποτέ να γοητεύει και να ελκύει. Δεν είναι τυχαίο πως κάθε μία από αυτές τις ταινίες, άλλες περισσότερο κι άλλες λιγότερο, υπήρξαν –αν το δούμε με καθαρά, ψύχραιμα κριτήρια– εμπορικές επιτυχίες. Σε αυτό το ¼ του αιώνα, έχουν αλλάξει οι τάσεις ένα σωρό φορές, το ίδιο κι οι ορέξεις του κοινού. Αλλά πάντα, όπου κι αν βρισκόμασταν, ό,τι κι αν μας άρεσε να βλέπουμε, υπήρχε πάντα ένας πετυχημένος Σπάιντερμαν.

Γι’αυτό εξάλλου κι αποτέλεσε τέτοιο σεισμικό φαινόμενο η συνάντησή τους στην ταινία-event No Way Home. Τα τρία διαφορετικά πρόσωπα του ίδιου αγαπητού ήρωα, να απολαμβάνουν τον εορτασμό που τους αξίζει και που τα επιμέρους franchise τους δεν μπόρεσαν, τελικά, να είναι.

Είναι η σχέση του Σπάιντερμαν με την πόλη (του); Είναι οι έντονοι οικογενειακοί του δεσμοί; Είναι η ανεξάντλητη γκαλερί από villains; Είναι ο τρόπος με τον οποίον έχει καθοριστεί περισσότερο από την απώλεια και την τραγωδία παρά από θριάμβους; Είναι το ότι είναι απλώς ένας πιτσιρικάς που παλεύει να τα βγάλει πέρα σε ένα κόσμο μεγάλων που τον κρατούν στο περιθώριο;

Ό,τι κι αν είναι, πρόκειται για τον ένα υπερώρα που δεν έχει σκοντάψει ποτέ – ακόμα κι όταν σκοντάφτει! Είναι συνεπές, γιατί φυσικά κι ο Σπάιντερμαν όταν έτρωγε τα μούτρα του θα σηκωνόταν, θα έλεγε ένα αυτοσαρκαστικό αστειάκι και θα συνέχιζε άβολα κι αξιαγάπητα τη διαδρομή του αφήνοντας ακόμα και τότε θετική εντύπωση.

Γι’αυτό και, στην πραγματικότητα, καμία από αυτές τις ταινίες δεν είναι αληθινά κακή. Ούτε αυτές που είναι κακές. Ναι, υπάρχει ένα πολύ βασικό διαχωριστικό σημείο σε αυτή την κατάταξη: Στο ένα άκρο είναι ταινίες που έχουν φαρδιά πλατιά μια μεγάλη υπογραφή, ένα καλλιτεχνικό στίγμα, κάτι που καθόρισε το είδος και άλλαξε το σινεμά. Από την άλλη έχουμε ταινίες που κάτι έχασαν από τη συνταγή, αλλά ακόμα κι αυτές είναι, σε κάποιο στοιχειώδες επίπεδο, απολαυστικές.

Έχουν καλούς ηθοποιούς, φαν περιπέτειες, πολύχρωμους villains και ζωντανούς κόσμους. Πόσο λάθος να πάει αυτό; Ακόμα κι όταν πάει πολύ λάθος, κάτι σώζει τη μέρα!

Καθώς, λοιπόν, ο κινηματογραφικός Σπάιντερμαν κάνει άλλη μια νέα αρχή –αυτή τη φορά όχι αλλάζοντας ηθοποιό και σύμπαν, αλλά επιστρέφοντας στα βασικά, και με την ιστορία του να είναι πρακτικά σβησμένη από τα πρακτικά– κάνουμε μια αναδρομή σε όλη του την πορεία ως εδώ. Και βάζουμε τις ταινίες του από την χειρότερη μέχρι την καλύτερη. Αλλά το ξανατονίζουμε: Είναι όλες τους διασκεδαστικές.

11. The Amazing Spider-Man (2012)

OK ίσως αυτή δεν είναι πάρα πολύ διασκεδαστική. Έχει τη γοητεία της και πάλι, καθώς Άντριου Γκάρφιλντ και Έμμα Στόουν αποτελούν ένα κεντρικό ζευγάρι με μεγάλη βαρύτητα, ως Πίτερ Πάρκερ και Γκουέν Στέισι, αλλά τονικά ας πούμε πως η επιτυχία του Twilight εκείνη την περίοδο, δεν περνά απαρατήρητη. Είναι στο πολύ πιο σοβαρό και νηφάλιο βέβαια, το οποίο ούτε την Young Adult πρόθεση δικαιώνει, ούτε τα πιο αναπολογητικά υπερηρωικά στοιχεία.

Η παραγωγή ξεκίνησε ως Spider-Man 4 που όμως στην πορεία μετεξελίχθηκε σε reboot όταν ο Σαμ Ρέιμι αποσύρθηκε, και εν τέλει φαίνεται: Είναι μια περίεργη μίξη ιστοριών, χαρακτήρων και τόνων χωρίς να είναι τρομερά καλό σε τίποτα.

10. Spider-Man: Η Επιστροφή στον Τόπο του (Spider-Man: Homecoming, 2017)

Η Γκάρφιλντ εκδοχή του ήρωα δεν δούλεψε ιδιαίτερα, ούτε σε αποδοχή ούτε στα ταμεία οπότε ως μέρος της συμφωνίας της Sony με τη Marvel οι νέες ταινίες του ήρωα θα αποτελούσαν μια νέα εκδοχή, πλέον ενσωματωμένη στο MCU. Κι αυτή η νέα εκδοχή φέρει τα δικά της σημεία των καιρών: Ο Πίτερ σε αυτή την εκδοχή είναι σχεδόν το Iron Kid, ο τρίτος πιο μεγάλος χαρακτήρας της ταινίας είναι ο οδηγός του Τόνι Σταρκ, και ο όλος σχεδιασμός του ήρωα είναι περισσότερο ως κομμάτι του κόσμου των Avengers παρά με παραδοσιακά Spider-Man στοιχεία.

Αλλά ο Τομ Χόλαντ είναι φανταστικός Spidey, τα κομμάτια της σχολικής ζωής του Πίτερ είναι διασκεδαστικά, κι ο Μάικλ Κίτον ως villain είναι πολύ καλός, παρά τα προβλήματα που φέρνει η απεικόνιση του χαρακτήρα του – αυτές οι ταινίες δεν έχουν ιδέα τι να κάνουν με χαρακτήρες που προέρχονται από την εργατική τάξη.

9. The Amazing Spider-Man 2 (2014)

Για τον πιο πολύ κόσμο αυτή η ταινία είναι μάλλον το ναδίρ του ευρύτερου franchise. Δεν θα κάτσω να την υπερασπιστώ, μιας και έτσι κι αλλιώς αυτή η μεσαία εκδοχή είναι γενικώς η χειρότερη, όμως τουλάχιστον σε αντίθεση με τις δύο προαναφερθείσες, αυτή έχει μια πολύ διασκεδαστική προσέγγιση στο χρώμα και στη δράση. Ναι οι τόνοι δεν ταιριάζουν καθόλου, δηλαδή η κάπως πιο κιτς υπερηρωική δράση δίπλα στην τραγικότητα του θανάτου της Γκουέν δεν στέκονται.

Αλλά είναι μια ταινία που δεν φοβάται την κομιξική της προέλευση, προσπαθώντας με τιμήσει διάφορα στοιχεία της Spider-Man μυθολογίας, ανάμεσά τους την καθοριστική τραγική στιγμή του ήρωα. Δεν την θεωρώ καλή, αλλά ένα μικρό soft spot το έχω, και αυτός ίσως είναι ένας από τους λόγους που διασκέδασα τόσο το πρόσφατο No Way Home.

8. Spider-Man: Μακριά από τον Τόπο του (Spider-Man: Far from Home, 2019)

Όλα τα προβλήματα που είχα με το Homecoming ισχύουν κι εδώ, αλλά τουλάχιστον αυτή η ταινία έχει τον Τζέικ Τζίλενχαλ ως Mysterio, μια από τις πιο διασκεδαστικές (και πολιτικά ουσιαστικές!) villain παρουσίες που έχει δώσει συνολικά το MCU όλα τα χρόνια της ύπαρξής του. Κατά τα άλλα αυτές οι ταινίες του Τζον Γουάτς δεν έχουν καμία σκηνοθετική ταυτότητα, ούτε καν του Μαρκ Γουέμπ της Amazing διλογίας. Αλλά και με αυτό το φιλμ πέρασα πολύ καλά.

7. Spider-Man 3 (2007)

Ακόμα και το χειρότερο φιλμ του Σαμ Ρέιμι είναι πιο πάνω από ταινίες χωρίς έντονη καλλιτεχνική ταυτότητα, και παρά το γεγονός ότι αυτό το φιλμ είναι τρομερά άνισο, μέτρια γραμμένο, και υπερβολικά γεμάτο με ανεκμετάλλευτους χαρακτήρες (βέβαια σε σχέση με μετέπειτα εγκλήματα του MCU αυτό δεν είναι τίποτα), το Spider-Man 3 έχει καλλιτεχνική ταυτότητα.

Η σκηνή του emo Πίτερ και το ραντεβού με την Γκουέν της Μπράις Ντάλας Χάουαρντ έχουν περάσει στην ιστορία ως ο λόγος που η ταινία είναι κακή. Στην πραγματικότητα είναι ο λόγος που η ταινία έχει λόγο ύπαρξης: Ένα απολαυστικό camp ξέσπασμα που απεικονίζει με ιδανικό τρόπο έναν ήρωα που αλλάζει χωρίς να καταλαβαίνει πώς, και που φέρνει φαρδιά-πλατιά την υπογραφή του Ρέιμι και της περιστασιακής του στιλιστικής ακρότητας, κάπου ανάμεσα στην κωμωδία, τον τρόμο και την αηδία.

6. Spider-Man: Καινούργια Μέρα (Spider-Man: Brand New Day, 2026)

Ακριβώς στη μέση της λίστας μέχρι νεοτέρας, το καινούριο φιλμ μπορεί να έχει τον ίδιο Σπάιντερμαν με τα τρία προηγούμενα αλλά αποτελεί ουσιαστικά μια πάλι νέα εκδοχή, απλώς τυχαίνει το καστ να παραμένει αυτή τη φορά ίδιο. Ο Ντέστιν Ντάνιελ Κρέτον παίρνει τη σκηνοθεσία από τον Τζον Γουάτς και κατευθείαν φέρνει ένα πιο ανθρώπινο βλέμμα και μια οπτική με υφές και συναίσθημα που παραπέμπει πολύ εντονότερα στην προέλευση του ήρωα.

Χωρίς τον σοφέρ του Τόνι Σταρκ, χωρίς Iron-τεχνολογία, χωρίς Avengers, αυτός ο Πίτερ Πάρκερ στήνει τη ζωή του από την αρχή, μόνος του, σε μια ταινία όπου οι πάντες μοιάζουν παραπεταμένοι από το σύστημα ή σαν κάτι να τους λείπει για να νιώθουν πλήρεις – ή, έστω, ότι ανήκουν κάπου. Έχει μια μελαγχολία και έχει κάτι να πει, κι ας μην έχει αξιοσημείωτο δράση ή τις εντονότερες συγκινήσεις ή εκπλήξεις. Καλή ταινία!

Διαβάστε: Η αναλυτική κριτική για το Spider-Man: Καινούργια Μέρα

5. Spider-Man: No Way Home (2021)

Ούτε αυτό είναι ακριβώς προσγειωμένος Σπάιντερμαν (όχι εύκολο πράγμα να κάνεις τελικά, ε!) και σίγουρα όχι τρομερών καλλιτεχνικών βλέψεων από τον σκηνοθέτη Τζον Γουάτς και το μάρκετινγκ μίτινγκ από το οποίο προέκυψε το σενάριο, αλλά… διάβολε, λειτουργεί. Είναι μια σπάνια αληθινή crossover ταινία που πιάνει κάτι από το πνεύμα των καλύτερων αντίστοιχων κομιξικών events. Είναι μια ταινία που ξέρει πολύ καλά τι είναι εκεί να κάνει και το πετυχαίνει εντυπωσιακά, φροντίζοντας και δίνοντας χρόνο και χώρο σε όλους τους Σπάιντερμαν και τους βασικούς εχθρούς τους.

7 χρόνια μετά το άδοξο κόψιμο του Amazing franchise του Γκάρφιλντ, ξέραμε ότι είχαμε ανάγκη την καθυστερημένη δραματουργική κορύφωση της ιστορίας του, με τη σωτηρία της κοπέλας του Σπάιντερμαν από ένα άλλο σύμπαν; Εγώ δεν το ήξερα αλλά προφανώς και βούρκωσα. Το όλο θέαμα είναι απλά διασκεδαστικό και undeniable. Το βλέπεις και απλά καταλαβαίνεις γιατί αυτή η ταινία έκανε όλο τον πλανήτη να πει «ΟΚ, αρκετά, ώρα να πάμε ξανά σινεμά».

Διαβάστε: Η αναλυτική κριτική για το Spider-Man: No Way Home

4. Spider-Man (2002)

Εδώ περνάμε ξεκάθαρα σε ένα ξεχωριστό tier, ανώτερο όλων των προηγούμενων (ακόμα και των πολύ καλών) ταινιών. Με 4 ταινίες που ανήκουν σε δύο διαφορετικές “σειρές” περιπετειών του ήρωα, που φέρνουν κάτι εντυπωσιακά ξεχωριστό και δημιουργικό, με πάρα πολύ ισχυρή υπογραφή και καλλιτεχνική ταυτότητα πέραν όλων των άλλων. Η ταινία του Σαμ Ρέιμι έφερε τον αγαπητό ήρωα για πρώτη φορά στη μεγάλη οθόνη και έθεσε τις βάσεις για ό,τι θα μπορούσε να είναι ολόκληρο το υπερηρωικό genre στα καλύτερά του – και για ό,τι θα προσπαθούσε δίχως σταματημό να ξεπατικώσει στα χειρότερά του.

Εντυπωσιακό χτίσιμο κόσμου, αίσθηση κοινότητας και ενθουσιασμού, χαρακτήρες που ξεπηδούν από την οθόνη, αγάπη για τον χαρακτήρα και για την αισθητική της κομιξικής αφήγησης, και καταπληκτικό κάστινγκ που ξεκινά από τον ίδιο τον Τόμπι Μαγκουάιρ και την Κίρστεν Ντανστ ως forever MJ (και το iconic ανάποδο φιλί τους στη βροχή!) φτάνοντας μέχρι τον Γουίλεμ Νταφόε ως απίστευτα εμπνευσμένο και μερακλή Green Goblin και τον Τζ. Κ. Σίμονς ως Τζόνα Τζέιμσον σε ένα από αυτά τα κάστινγκ που δε μπορείς να πιστέψεις πως κάποτε ζούσαμε χωρίς να έχουν υπάρξει. Πολύ απλά μια τέλεια (υπερηρωική) περιπέτεια.

3. Spider-Man: Ακροβατώντας στο Αραχνο-Σύμπαν (Spider-Man: Across the Spider-Verse, 2023)

Το σίκουελ του animation αριστουργήματος του ‘18 πειραματίζεται ακόμα περισσότερο στο άπλωμα τον στυλ και της ιστορίας, συνδέοντας την αισθητική ελευθερία με την τόλμη του να επιλέγεις τη μοίρα, την ταυτότητα ή, γουέλ, το στυλ της ύπαρξής σου. Ομολογουμένως το κρεσέντο δεν είναι τρομερά εστιασμένο καθώς χτίζει σε ένα cliffhanger προς ένα σίκουελ που χρόνια μετά ακόμα ζωγραφίζεται. Αλλά κάποτε όλα αυτά θα είναι λεπτομέρειες, καθώς το όλο πρότζεκτ θα είναι ολοκληρωμένο, σε όλο του το μεγαλείο και την έκρηξη δημιουργικότητας.

Διαβάστε: Η αναλυτική κριτική για το Spider-Man: Ακροβατώντας στο Αραχνο-Σύμπαν

2. Spider-Man 2 (2004)

Ο Σαμ Ρέιμι ανεβάζει τον πήχη του ίδιου του του σπουδαίου φιλμ, παραδίδοντας ίσως το απόλυτο αριστούργημα του genre και ένα από τα καλύτερα έργα της καριέρας του. Ο Doc Ock του Άλφρεντ Μολίνα είναι ο τέλειος villain, τραγικός, ανθρώπινος αλλά αναπολογητικά over the top και γκροτέσκος, με τον Ρέιμι να εκφράζει μέσα από αυτόν μερικές από τις πιο απολαυστικές στιλιστικές του εμμονές ως σκηνοθέτης – η σκηνή του χειρουργείου, γεμάτη περίεργες γωνίες, κινήσεις κάμερας και σκιές, παραμένει ίσως ό,τι πιο στιλιστικά εντυπωσιακό έχουμε δει σε live action υπερηρωικό φιλμ από το Batman Returns του Τιμ Μπέρτον και μετά.

Η ταινία μπλέκει το γεμάτο ζωηράδα κέφι του είδους, με σκηνές απρόσμενης συγκίνησης (όταν το πλήθος “προστατεύει” τον Σπάιντερμαν!), και οι pulp ρίζες του Ρέιμι συνυπάρχουν με μια ιστορία γεμάτη προσωπικά πάθη και προδοσίες και καταραμένη σχέση πατεράδων με γιους… φανταστικά πράγματα. Μια ταινία που δεν έχει γεράσει στο ελάχιστο και παραμένει απόγειο της υπερηρωικής περιπετειας. Με μεγάλη ευτυχία είδαμε τον Ρέιμι να επιστρέφει στο είδος με το Multiverse of Madness του Doctor Strange, μια ταινία με εμφανώς πολύ περισσότερες παρεμβάσεις αλλά που και πάλι είχαμε την τύχη να δούμε τον Ρέιμι να απασφαλίζει και να δίνει μερικές ακόμα σκηνές ανθολογίας. Πάντα τέτοια!

1. Spider-Man: Μέσα στο Αραχνο-Σύμπαν (Spider-Man: Into the Spider-Verse, 2018)

H καλύτερη ταινία κινουμένων σχεδίων που έχει βγει στην Αμερική εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Mε αφορμή τα διαφορετικά σχεδιαστικά στυλ του κάθε ήρωα (που προέρχεται από το διαφορετικό του ή διαφορετικό της σύμπαν), η ταινία αποτελεί μια έκρηξη χρωμάτων, στυλ και ιδεών, με animation ψηφιακά, στο χέρι, πολύχρωμα, μονόχρωμα, CGI, anime ή με κομιξικής υφής κόκκο, να πλέκονται όλα περίτεχνα στην οθόνη, σε ένα αισθητικό mash-up που δεν αφήνει δευτερόλεπτο το μάτι να σταθεί ήσυχο.

Επίπεδα χρώματος και κίνησης ζωντανεύουν από την παραμικρή σκηνή διαλόγου, μέχρι ακόμα και την κλιμακτική σεκάνς δράσης όπου τα πάντα εκτυλίσσονται μπροστά από ένα αισθητικής αοριστίας μη-σκηνικό χρωμάτων και σχημάτων. Το σπάνιο αληθινά επαναστατικό στουντιακό προϊόν των τελευταίων 10 χρόνων, μια ταινία-σημείο αναφοράς μετά την οποία ούτε το χολιγουντιανό animation μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστο, ούτε κι ο τρόπος που λέγονται ιστορίες Spider-Man… ή πολυσυμπάντων.

Διαβάστε: Το Μέσα στο Αραχνο-Σύμπαν στις 100 καλύτερες ταινίες του 21ου αιώνα