ΑΛΒΑΝΙΑ: ΤΟ ΜΑΥΡΟ ΧΡΗΜΑ ΧΤΙΖΕΙ ΒΙΛΕΣ, ΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΛΗΡΩΝΟΥΝ ΤΗ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

Αποστολή στα Τίρανα

Αν περπατήσει κανείς στα Τίρανα, στο ίδιο τετράγωνο μπορεί να συναντήσει μια πολυκατοικία, ένα σπίτι με αυλή και έναν ουρανοξύστη. 

Η παραπάνω εικόνα δεν είναι μόνο προϊόν κακής ρυμοτομίας και έλλειψης πολεοδομικού σχεδιασμού. 

Οι ουρανοξύστες των Τιράνων και οι βίλες της ακτογραμμής είναι σε μεγάλο βαθμό προϊόν ναρκοχρήματος. 

Η αλματώδης ανάπτυξη των κατασκευών στα Τίρανα και στην αλβανική Ριβιέρα δεν συμβαδίζει ούτε με τα εισοδήματα των πολιτών, ούτε με τις πραγματικές στεγαστικές ανάγκες της χώρας. 

Την ίδια ώρα, δεκάδες χιλιάδες κατοικίες παραμένουν κενές, ενώ έρευνες έχουν προειδοποιήσει ότι ο κλάδος των ακινήτων αποτελεί έναν από τους βασικούς μηχανισμούς νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες στα Δυτικά Βαλκάνια.

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΡΑΪΒΙΚΗ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Όσο οι Αλβανοί διαδηλώνουν, το SPAK, η εισαγγελία κατά της διαφθοράς που συστάθηκε το 2017 συνεχίζει τη δουλειά της. 

Αποτέλεσμα των ερευνών του SPAK ήταν να εκδοθούν, την περασμένη εβδομάδα, 20 εντάλματα σύλληψης στο πλαίσιο της υπόθεσης «Aruba». Η έρευνα συνδέει διεθνή δίκτυα διακίνησης κοκαΐνης, ξέπλυμα χρήματος και επενδύσεις σε ακίνητα και τουριστικά ακίντα στην Αλβανία.

Η λογική του οργανωμένου εγκλήματος στην Αλβανία είναι απλή. Ένα δίκτυο που αποκομίζει δεκάδες ή εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ από την κοκαΐνη στη Βόρεια Ευρώπη δεν μπορεί να διατηρεί επ’ αόριστον τα χρήματα σε μετρητά. Πρέπει είτε να τα αποκρύψει είτε να τα ενσωματώσει στη νόμιμη οικονομία.

Στις αποκρυπτογραφημένες συνομιλίες του Sky ECC – κρυπτογραφημένης υπηρεσία επικοινωνίας που έσπασαν βελγικές, γαλλικές και ολλανδικές αρχές το 2021 – εμφανίζονται συζητήσεις Αλβανών επιχειρηματιών για επενδύσεις σε ακίνητα, αλλά και αναφορές σε εναλλακτικούς τρόπους αποθήκευσης πλούτου, όπως ο χρυσός και τα κρυπτονομίσματα.

Ως κεντρικό πρόσωπο της υπόθεσης εμφανίζεται ένας Αλβανός επιχειρηματίας με καταγωγή από το Μπεράτι, ο Αρτουρ Σέχου. 

Αλβανικά μέσα ενημέρωσης που πρόσκεινται στον Έντι Ράμα, υποστηρίζουν ότι ο κατηγορούμενος διατηρεί σχέσεις με το περιβάλλον του πρώην πρωθυπουργού Σαλί Μπερίσα, σημειώνοντας ότι ο γιος του Μπερίσα κατοικεί σε βίλα ιδιοκτησίας του Shehu στα προάστια των Τιράνων.

ΜΑΥΡΟ ΧΡΗΜΑ ΚΑΙ ΚΕΝΕΣ ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ 

Έρευνα του GI-TOC αποκάλυψε ότι σχεδόν έξι στις δέκα εταιρείες (59%) που εξασφάλισαν άδειες για την κατασκευή πολυώροφων κτιρίων μεταξύ 2017 και 2019 βασίζονται σε αδήλωτα ή παράνομα κεφάλαια. 

Για την ίδια περίοδο, εκτιμάται ότι περίπου 1,6 δισ. ευρώ «μαύρου» χρήματος διοχετεύθηκαν στον κλάδο των ακινήτων.

Έκθεση του Friedrich Ebert Foundation που αναφέρεται σε πρόσφατη έρευνα για τα Τίρανα υπολογίζει ότι η διαφθορά και η φοροδιαφυγή μπορεί να δημιούργησαν πάνω από 8 δισ. ευρώ αδήλωτων κεφαλαίων την περίοδο 2015-2024, μεγάλο μέρος των οποίων συνδέεται με τον κατασκευαστικό τομέα.

Η οικοδομή είναι ιδανική για ξέπλυμα επειδή χρησιμοποιεί μεγάλες προκαταβολές, επιτρέπει πληρωμές με μετρητά και είναι δύσκολο να ελεγχθεί η πραγματική αξία ενός έργου. Οι ίδιες έρευνες εκτιμούν ότι πολλά από αυτά τα σπίτια παραμένουν αδιάθετα. 

Σύμφωνα δημοσιογραφική έρευνα, που βασίστηκε σε στοιχεία της απογραφής του 2023 και δεδομένα κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, το 2023 περίπου 1 στα 3 διαμερίσματα στην Αλβανία ήταν ακατοίκητο. Στην περιφέρεια Τιράνων καταγράφονται πάνω από 85.000 κενές κατοικίες, από αυτές περίπου 52.000 βρίσκονται στην πόλη των Τιράνων.

Σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας της Αλβανίας, οι τιμές κατοικίας στα Τίρανα αυξήθηκαν κατά 32,6% σε ετήσια βάση το 2025, ενώ σε κεντρικές περιοχές οι τιμές πώλησης φτάνουν πλέον τα 2.500 έως 4.500 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Τα ενοίκια για ένα μικρό διαμέρισμα συχνά ξεπερνούν τα 600 ευρώ τον μήνα, σε μια χώρα όπου ο μέσος μισθός παραμένει πολλαπλάσια χαμηλότερος.

Η ΣΒΕΡΝΙΤΣΑ ΕΙΝΑΙ Η ΚΟΡΥΦΗ ΤΟΥ ΠΑΓΟΒΟΥΝΟΥ

Σύμφωνα με τα δικαστικά έγγραφα που επικαλείται το BIRN, οι εισαγγελείς του SPAK περιγράφουν ένα σύστημα όπου τα κυκλώματα αποκτούσαν γη μέσω πλαστών ή αμφισβητούμενων τίτλων ιδιοκτησίας. Στη συνέχεια οι εκτάσεις χωρίζονταν και μεταβιβάζονταν επανειλημμένα, σαν κελύφη offshore εταιρειών. Έπειτα παραχωρούνταν σε κατασκευαστικές εταιρείες και τελικά ενσωματώνονταν σε μεγάλα έργα, αναμειγνύοντας νόμιμα και παράνομα κεφάλαια.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις εκτάσεις στη Σβέριντσα (Zvërnec) κοντά στην Αυλώνα. Η SPAK θεωρεί ότι μέρος αυτών αποκτήθηκε με πλαστά οθωμανικά έγγραφα ιδιοκτησίας και στη συνέχεια αξιοποιήθηκε σε επενδυτικά σχέδια μεγάλης κλίμακας.

Το ενδιαφέρον βέβαια είναι ότι, σύμφωνα με πηγές του NEWS 24/7, τα πρόσωπα που καταγράφονται στο Sky ECC φέρονται να μοιράζονται φωτογραφίες από πρότζεκτ όχι στο Σβερνέτς αλλά στην Παλάσα. 

Σύμφωνα με τα έγγραφα της δικογραφίας, το όνομα του Shehu εμφανίζεται σε συζητήσεις και διαπραγματεύσεις που αφορούν την εξασφάλιση αδειών δόμησης στην περιοχή της Παλάσα. Ωστόσο, από τα στοιχεία που έχουν γίνει γνωστά δεν προκύπτει ότι ο ίδιος ανέπτυξε τελικά κατασκευαστική δραστηριότητα στην περιοχή.

Σύμφωνα με πηγές του NEWS 24/7 που βρίσκονται κοντά στην υπόθεση, αφορά περίπου 30 βίλες, με εκτιμώμενη ελάχιστη αξία περί τις 300.000 ευρώ ανά κατοικία. Οι αρχές έχουν προχωρήσει ήδη στην κατάσχεση εννέα πολυτελών κατοικιών που, σύμφωνα με πληροφορίες, βρίσκονταν σε κατάσταση που επέτρεπε ήδη την εκμετάλλευσή τους.