ΚΑΤΑΡΡΙΠΤΕΤΑΙ Ο ΜΥΘΟΣ ΤΟΥ “ΠΟΙΟΤΙΚΟΥ ΧΡΟΝΟΥ” ΜΕ ΤΟ ΠΑΙΔΙ – ΠΩΣ ΘΑ ΣΥΝΔΕΘΕΙΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ

Τι χρειάζεται ένα παιδί από τους γονείς του;

Να νιώθει ασφάλεια.

Πώς νιώθει ασφάλεια;

Κατ’ αρχάς, όπως και οι σκύλοι: μέσω μιας ρουτίνας στο πρόγραμμα τους, μιας σταθερότητας στις αντιδράσεις των γονέων και της αίσθησης πως ένας ενήλικας είναι αυτός που “κρατάει” το τιμόνι και το βοηθά να μάθει αυτό που λέγεται ζωή.

Όχι να είναι εκείνο ο ενήλικας του σπιτιού.

Όταν μεγαλώνεις παιδί, αυτομάτως χάνεις το δικαίωμα της συναισθηματικής απορρύθμισης, όταν είσαι μαζί του. Το παιδί χρειάζεται να ξέρει τι να περιμένει. Όχι να αντιμετωπίζει την “έκδοση” που ορίζει η διάθεση της ημέρας -ή της ώρας.

Θέλει να το αγαπάς για αυτό που είναι, όχι για αυτό που θες εσύ να είναι. Θέλει να το ακούς. Όχι να το κρίνεις ή να απορρίπτεις φόβους και σκέψης.

Θέλει να μη φοβάται να κάνει λάθη -γιατί κρίνονται από αυτά η αγάπη σου- και να μαθαίνει αυτό αυτά και παράλληλα να μαθαίνει να διαχειρίζεται την αποτυχία. Όταν απλά το μαλώνεις δεν του προσφέρεις κάτι άλλο από ένα ακόμα θέμα που θα πρέπει να συζητήσει αργότερα, με τη ψυχολόγο του.

Η αγάπη σου προς αυτό χρειάζεται να είναι αμετάβλητη. Όπως και η συναισθηματική σου κατάσταση, την οποία καταλαβαίνει αμέσως, ενώ εσύ πιστεύεις πως δεν έχει αντιληφθεί τίποτα.

To σεβαστό και πλήρως κατανοητό “ναι, μεν αλλά”

Προφανώς και δεν είσαι ρομπότ -που και να ήσουν ένα glitch θα το πάθαινες μέσα σε μια 24ωρη αδιάκοπη-λειτουργία και θα χάσεις τη ψυχραιμία σου.

Μια φωνή δεν κλονίζει την ασφάλεια που νιώθει το παιδί, αρκεί μετά να μπεις στη διαδικασία της αποκατάστασης: να ζητήσεις συγγνώμη, να εξηγήσεις τι νιώθεις και να βοηθήσεις το παιδί να καταλάβει και να επανασυνδεθεί. Έτσι, καμία σύγκρουση δεν θα “σπάσει” τη σχέση με το παιδί σου.

Κράτα ωστόσο, πως το παιδί δεν διαθέτει ακόμα τον ανεπτυγμένο εγκέφαλο που χρειάζεται για να ηρεμήσει μόνο του, αφότου βιώσει ένα έντονο συναίσθημα.

Για αυτό και χρειάζεται το νευρικό σύστημα του γονέα/κηδεμόνα/φροντιστή για να ρυθμίσει το δικό του, σε αυτό που οι επιστήμονες αναφέρουν ως co-regulation. Η δική σου ηρεμία δηλαδή, “μεταφέρεται” στο παιδί σου.

Η ανάγκη για καθαρά όρια

Το να εκβιάζεις το παιδί σου να μεγαλώσει πριν την ώρα του, μεταθέτοντας του δικές σου ευθύνες μέσα στην καθημερινότητα (όπως αποφάσεις για τη ζωή του που δεν έχει τα “εργαλεία” να πάρει), είναι ένας από τους λόγους που απέτυχε το Gentle Parenting.

Κλινικοί ψυχολόγοι και παιδοψυχολόγοι τονίζουν τη σημασία των ορίων -που ήταν η βάση της ήπιας γονεϊκότητας, πριν… πάνε στην άκρη- στην ανάγκη του παιδιού να νιώσει συνδεδεμένο μαζί μας, αλλά και με τον εαυτό του.

Η γονεϊκότητα χωρίς όρια φαίνεται, από μελέτες, πως είναι παραμέληση.

Σήμερα παγκοσμίου φήμης ψυχαναλύτρια και κοινωνική λειτουργός, με εξειδίκευση θέματα γονικής μέριμνας, αμφισβητεί τη δημοφιλή ιδέα του “ποιοτικού χρόνου”.

Η Erica Komisa εξηγεί τους λόγους που μια μικρή “ποσότητα” χρόνου, δεν μπορεί να αντισταθμίσει την έλλειψη συνεπούς γονικής παρουσίας, τονίζοντας τη σημασία της συνέπειας, της προσκόλλησης, της σύνδεσης και του να έχουν τα παιδιά κάποιον στον οποίο μπορούν να βασιστούν πως θα τα βοηθήσει να επεξεργαστούν τα συναισθήματα και τις εμπειρίες τους, ώστε να μεγαλώσουν ως υγιείς ενήλικες.

Ο μύθος του “ποιοτικού χρόνου”

Στη συνέντευξη που έδωσε η Komisa στο podcast Modern Wisdom υποστηρίζει ότι «η όλη ιδέα του “ποιοτικού χρόνου” που ορίστηκε στα 30 λεπτά, είναι ένα τέχνασμα. Δεν πρόκειται για κάτι το πραγματικό. Ανακαλύφθηκε για να ανακουφίσει τις ενοχές των γονιών, για την πολύωρη απουσία τους λόγω καριέρας.

Εξαπατούμε τους εαυτούς μας, όταν ισχυριζόμαστε το αντίθετο, όταν επικαλούμαστε και θεοποιούμε τον “ποιοτικό χρόνο”.

Ο “ποιοτικός χρόνος” έγινε μια δικαιολογία για να αφήνουμε τα παιδιά για μεγάλες χρονικές περιόδους.

Δεν υπάρχει πραγματικό υποκατάστατο για τη φυσική παρουσία.

«Είστε το πεπτικό τους σύστημα. Πρέπει να είστε κοντά τους καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, για να διαχειρίζεστε και να χωνεύετε. Οπότε ναι, ο “ποιοτικός χρόνος” είναι κόλπο».

Τα παιδιά χρειάζονται και τη φυσική και τη συναισθηματική παρουσία, για να μπορείτε να είστε εκεί σωματικά, με ελεγχόμενο το συναίσθημα.

Είναι πιθανό να είστε εκεί σωματικά, αλλά να είστε και καταθλιμμένοι ή αφηρημένοι ή αγανακτισμένοι.

Και διευκρινίζω ότι δεν είναι δυνατό να είστε εκεί συναισθηματικά, αν δεν είστε σωματικά. Αυτές είναι ανοησίες, με τις οποίες “τρέφουμε” τους γονείς».

Οι αόρατες στιγμές όπου χτίζεται η συναισθηματική σύνδεση

Στα βιβλία της (Being There και Chicken Little The Sky Isn’t Falling), η Komisar υποστηρίζει σταθερά ότι η έννοια του “ποιοτικού χρόνου” είναι ένας σύγχρονος μύθος και επισημαίνει ότι η ανάγκη των παιδιών είναι η φυσική και η συναισθηματική παρουσία σε “μεγάλες ποσότητες”, καθώς «η συναισθηματική ανάπτυξή τους δεν λειτουργεί με διακόπτη.

Συμβαίνει στις απρόβλεπτες στιγμές της καθημερινότητας, όταν το θέλουν εκείνα. Όχι όταν μπορείτε εσείς.

Δεν μπορείτε να έχετε μια φανταστική καριέρα και μετά να επιστρέφετε στο σπίτι και να είστε παρόντες για το παιδί σας, στον δικό σας χρόνο. Πρέπει να γίνετε διαθέσιμοι στον δικό του χρόνο.

«Η συναισθηματική σύνδεση “χτίζεται” κατά τη διάρκεια φαινομενικά ασήμαντων στιγμών, όπως στην προετοιμασία για το σχολείο ή στη διαδρομή για αυτό ή την χαλάρωση πριν τον ύπνο».

Δεν μπορείτε να προγραμματίσετε πότε ένα παιδί θα νιώσει την ανάγκη να εκφράσει τους φόβους ή τα συναισθήματά του.

Αν γυρίσετε στο σπίτι στις 8 το βράδυ και πείτε “τώρα έχουμε μισή ώρα ποιοτικού χρόνου”, το παιδί μπορεί να μην είναι έτοιμο να συνδεθεί».

Οι κρίσιμες περίοδοι

Υπάρχουν και οι γονείς που κάνουν δώρα τις ενοχές της απουσίας τους από το πλευρό του παιδιού τους, με την ειδικό να λέει ότι «μελέτες έχουν δείξει ότι η παρουσία έχει μεγαλύτερη σημασία από τα δώρα. Ανεξάρτητα από την οικονομική κατάσταση, δεν υπάρχει υποκατάστατο για τους δεσμευμένους και συναισθηματικά συντονισμένους γονείς.»

Ξεκαθαρίζει πάντα ότι δεν ζητά από τους γονείς να παρατήσουν τις δουλειές τους «αλλά να επιλέγεται πιο ευέλικτες μορφές εργασίας, ιδιαίτερα στις δύο κρίσιμες περιόδους ανάπτυξης του εγκεφάλου:α) μεταξύ 0–3 ετών και β) στην εφηβεία (9–18 ετών)».

Αν ο χρόνος ωστόσο, παραμένει περιορισμένος «ο γονέας πρέπει να είναι παρών τις στιγμές που τα παιδιά έχουν χαμηλότερες άμυνες, δηλαδή το πρωί μόλις ξυπνούν και το βράδυ πριν αποκοιμηθούν».