ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΑΝΤΕΧΟΥΝ ΑΛΛΟ ΤΑ DATING APPS
Τα dating apps παρουσιάστηκαν ως η πιο απλή λύση για να γνωρίσει κανείς ανθρώπους. Στην πράξη, για πολλούς χρήστες εξελίχθηκαν σε μια επαναλαμβανόμενη εμπειρία κόπωσης, υπερδιέγερσης και συναισθηματικής απόστασης που τους οδήγησε τελικά στην έξοδο.
Πριν από λίγα χρόνια, τα dating apps παρουσιάζονταν σχεδόν ως η φυσική εξέλιξη των γνωριμιών. Υπόσχονταν ότι θα έφερναν κοντά ανθρώπους που διαφορετικά δεν θα συναντιόνταν ποτέ και ότι θα έκαναν την αναζήτηση μιας σχέσης πιο εύκολη, πιο γρήγορη και πιο αποτελεσματική. Για πολλούς όντως αποτέλεσαν μια νέα αρχή. Δημιουργήθηκαν δεσμοί, γάμοι, οικογένειες και ιστορίες που δύσκολα θα είχαν ξεκινήσει χωρίς μια εφαρμογή στο κινητό.
Η ιδέα πίσω από αυτές τις πλατφόρμες ήταν σχεδόν απελευθερωτική: να αφαιρεθεί η αμηχανία της πρώτης γνωριμίας και να αντικατασταθεί από ένα απλό σύστημα επιλογών. Ένα swipe προς τα δεξιά, ένα match και μια συνομιλία που, θεωρητικά, θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα πρώτο ραντεβού ή ακόμα και σε μια σχέση. Σε μια εποχή όπου η δουλειά, οι υποχρεώσεις και οι γρήγοροι ρυθμοί αφήνουν ελάχιστο χρόνο για νέες γνωριμίες, η ιδέα έμοιαζε να δίνει λύση σε ένα πραγματικό πρόβλημα.
Για αρκετούς ανθρώπους λειτούργησε, τουλάχιστον στην αρχή. Όσο όμως οι εφαρμογές έγιναν κομμάτι της καθημερινότητας, η εμπειρία άρχισε να αλλάζει. Οι συνομιλίες έγιναν επαναλαμβανόμενες, τα matches περισσότερα αλλά συχνά επιφανειακά και η επικοινωνία έμοιαζε να σταματά πριν προλάβει να αποκτήσει ουσία. Πολλοί περιγράφουν ότι δεν ένιωσαν μια μεγάλη απογοήτευση από ένα συγκεκριμένο περιστατικό, αλλά μια σταδιακή κόπωση που συσσωρευόταν με τον χρόνο.
Κάποιοι μιλούν για «dating app fatigue», άλλοι για συναισθηματική εξάντληση και άλλοι απλώς λένε ότι κάποια στιγμή σταμάτησαν να ανοίγουν την εφαρμογή χωρίς να τους λείψει πραγματικά. Οι άνθρωποι που ακολουθούν δεν περιγράφουν απαραίτητα αποτυχημένα ραντεβού ή θεαματικές ιστορίες ghosting. Περιγράφουν κάτι πιο ήσυχο, αλλά ίσως πιο κοινό: τη στιγμή που κατάλαβαν ότι η αναζήτηση της σχέσης είχε μετατραπεί σε μια διαδικασία που κατανάλωνε περισσότερη ενέργεια από όση τους επέστρεφε.
«Σαν να μιλάς χωρίς να υπάρχει απέναντι άνθρωπος» – Δήμητρα, 30
Η Δήμητρα δεν θυμάται ακριβώς πότε εγκατέλειψε την ιδέα ότι τα dating apps μπορούν να οδηγήσουν κάπου ουσιαστικά. Θυμάται όμως πώς ξεκίνησε: με περιέργεια, με μια αίσθηση ότι «όλοι εκεί μέσα είναι, άρα κάτι ξέρουν».
Στην αρχή της άρεσε η αίσθηση επιλογής. Ένιωθε ότι μπορεί να γνωρίσει ανθρώπους που δεν θα συναντούσε ποτέ στην καθημερινότητά της. Τα πρώτα matches την έκαναν να νιώσει ότι κάτι κινείται. Μετά άρχισε η επανάληψη.
«Ήταν πάντα η ίδια ιστορία», λέει. «Γεια, τι κάνεις, από πού είσαι, πού δουλεύεις, τι μουσική ακούς. Και μετά κάπου εκεί τελείωνε. Ή εξαφανίζονταν. Ή εξαφανιζόμουν εγώ γιατί δεν είχα πια ενέργεια να συνεχίσω. Στην αρχή προσπαθούσα να δίνω ευκαιρίες. Έλεγα ότι ίσως ο άλλος είναι ντροπαλός ή απλώς δεν έχει χρόνο. Όμως όταν το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται δεκάδες φορές, αρχίζεις να χάνεις τον ενθουσιασμό σου. Έπιανα τον εαυτό μου να ανοίγει την εφαρμογή και πριν καν διαβάσω τα μηνύματα να σκέφτομαι “πάλι τα ίδια”. Δεν υπήρχε πια προσμονή, μόνο μια αίσθηση ότι πρέπει να ξεκινήσω από την αρχή με έναν ακόμη άγνωστο.»
Το πιο έντονο σημείο δεν ήταν ένα συγκεκριμένο περιστατικό, αλλά η σταδιακή αίσθηση ότι η επικοινωνία δεν οδηγεί πουθενά.
«Ένιωθα ότι δεν μιλάω με ανθρώπους. Μιλάω με προφίλ. Και τα προφίλ δεν κουράζονται, δεν θυμώνουν, δεν απογοητεύονται. Εγώ όμως ναι. Μετά από λίγο σταματάς να επενδύεις πραγματικά σε μια συζήτηση, γιατί σκέφτεσαι ότι πιθανότατα θα τελειώσει όπως όλες οι προηγούμενες. Δεν είναι ότι φοβόμουν την απόρριψη. Περισσότερο με κούραζε η αίσθηση ότι κανείς δεν μένει αρκετά ώστε να γνωρίσει τον άλλον. Όλα έμοιαζαν πρόχειρα και προσωρινά. Σαν να μπορούσε ο οποιοσδήποτε να αντικατασταθεί μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα από ένα νέο προφίλ.»
Κάποια στιγμή άνοιγε την εφαρμογή χωρίς να το καταλαβαίνει. Σαν συνήθεια. Μετά την έκλεινε χωρίς να μιλήσει σε κανέναν.
«Αυτό ήταν ίσως το πιο ανησυχητικό. Δεν έμπαινα επειδή ήθελα πραγματικά να γνωρίσω κάποιον. Έμπαινα επειδή είχε γίνει μέρος της καθημερινότητάς μου, όπως το να κοιτάξω τα social media. Όταν το συνειδητοποίησα, αποφάσισα να τη διαγράψω. Περίμενα ότι θα μου λείψει ή ότι θα φοβηθώ μήπως χάσω κάποια ευκαιρία. Δεν συνέβη τίποτα από τα δύο. Αντίθετα, ένιωσα ότι έφυγε μια πίεση που κουβαλούσα χωρίς να το καταλαβαίνω. Από τότε προτιμώ να γνωρίζω ανθρώπους πιο αργά, μέσα από την πραγματική ζωή. Μπορεί να συμβαίνει πιο σπάνια, αλλά όταν συμβεί, νιώθω ότι υπάρχει περισσότερη αλήθεια και λιγότερη ανάγκη να εντυπωσιάσεις μέσα στα πρώτα πέντε λεπτά.»
«Σε κάνει να ξεχνάς ότι απέναντι υπάρχει ζωή» – Ανδρέας, 27
Ο Ανδρέας μπήκε στα dating apps για πρώτη φορά λίγο μετά την πανδημία, σε μια περίοδο που όλα έμοιαζαν πιο ρευστά. Οι άνθρωποι είχαν περισσότερο χρόνο, αλλά και περισσότερη ανάγκη για επαφή, έστω και μέσα από μια οθόνη. Τότε δεν το έβλεπε ως κάτι ιδιαίτερο· περισσότερο σαν έναν εύκολο τρόπο να γνωρίσει κόσμο χωρίς την πίεση της καθημερινότητας.
Στην αρχή το αντιμετώπισε σαν παιχνίδι. «Έμπαινα το βράδυ, έβλεπα προφίλ, έκανα matches, μιλούσα με δύο-τρεις ανθρώπους ταυτόχρονα. Μου φαινόταν φυσιολογικό, σχεδόν διασκεδαστικό. Δεν σκεφτόμουν πολύ τι σημαίνει αυτό που γίνεται από πίσω».
Με τον καιρό, όμως, η αίσθηση αυτή άρχισε να αλλάζει. «Σε κάποια φάση συνειδητοποιείς ότι δεν δίνεις χρόνο στον άλλον. Ούτε σου δίνει. Είναι σαν να υπάρχει μια συνεχής εναλλαγή. Αν δεν σου κάνει κάτι, πας στον επόμενο. Και αυτό το κάνεις και εσύ και το κάνουν και οι άλλοι σε σένα. Κανείς δεν μένει αρκετά ώστε να δεις αν υπάρχει κάτι πραγματικό από πίσω».
Αυτό που τον ξένισε περισσότερο ήρθε όταν άρχισε να συναντά από κοντά ανθρώπους με τους οποίους είχε ήδη μιλήσει αρκετές μέρες online. «Ήταν παράξενο. Από κοντά έμοιαζαν σχεδόν άγνωστοι. Δεν υπήρχε συνέχεια. Ήταν σαν δύο διαφορετικές ζωές: η online και η πραγματική. Και η online δεν βοηθούσε την πραγματική να γίνει πιο εύκολη, την έκανε πιο περίεργη και πιο αποσπασματική».
Σταμάτησε να χρησιμοποιεί τις εφαρμογές χωρίς κάποια δραματική αφορμή. «Ήταν περισσότερο μια ουδέτερη κούραση. Όχι ότι έγινε κάτι κακό. Απλώς δεν έβρισκα λόγο να συνεχίσω. Δεν μου έλειπε κάτι όταν τις έκλεινα».
«Ένιωθα ότι αξιολογούμαι συνεχώς» – Ειρήνη, 33
Από την άλλη, η Ειρήνη περιγράφει την εμπειρία των dating apps όχι ως μια σειρά από ραντεβού, αλλά ως μια συνεχή διαδικασία αξιολόγησης. Όχι μόνο των άλλων, αλλά και του ίδιου της του εαυτού.
«Είναι περίεργο γιατί ξεκινάς με την ιδέα ότι θα γνωρίσεις κάποιον. Αλλά πολύ γρήγορα μπαίνεις σε ένα loop όπου σκέφτεσαι: γιατί δεν απαντάει; γιατί δεν έγινε match; γιατί εξαφανίστηκε; Και κάπως έτσι αρχίζεις να μετράς την αξία σου μέσα από μικρές, τυχαίες αντιδράσεις ανθρώπων που δεν σε ξέρουν πραγματικά».
Στην αρχή προσπαθούσε να το δει ψύχραιμα, σαν ένα παιχνίδι πιθανοτήτων. Σιγά σιγά όμως η εμπειρία έγινε πιο φορτισμένη. «Κάθε match ήταν μια πιθανότητα, αλλά και κάθε σιωπή έμοιαζε με μικρή απόρριψη. Δεν ήταν κάτι μεγάλο ή δραματικό. Ήταν το άθροισμα πολλών μικρών πραγμάτων που σε κουράζουν χωρίς να το καταλάβεις».
«Δεν ήταν τραυματικό. Ήταν σταδιακό. Μικρές απογοητεύσεις που μαζεύονται. Και κάποια στιγμή απλώς δεν θέλεις άλλο. Δεν έχει να κάνει με έναν άνθρωπο που σε πλήγωσε, αλλά με μια γενική αίσθηση ότι επαναλαμβάνεται το ίδιο μοτίβο χωρίς τέλος».
Έκανε ένα διάλειμμα για αρκετούς μήνες. Όταν επέστρεψε, περίμενε ότι ίσως κάτι θα έχει αλλάξει. «Αλλά ήταν σαν να άνοιξα την ίδια εφαρμογή σε άλλη χρονιά. Ίδιες φωτογραφίες, ίδια chats, ίδια αρχή και ίδιο τέλος. Αυτό ήταν που με έκανε να καταλάβω ότι το πρόβλημα δεν ήταν η στιγμή, αλλά ο τρόπος».
«Δεν μου έλειψε όταν το έσβησα» – Μάριος, 28
Ο Μάριος δεν περιγράφει την εμπειρία του με τα dating apps μέσα από απογοητεύσεις ή έντονες ιστορίες. Για εκείνον, η απόφαση να τα διαγράψει δεν ήρθε από ένα συγκεκριμένο γεγονός, αλλά από μια αργή συνειδητοποίηση.
«Δεν είχα κάτι δραματικό να πω. Δεν υπήρξε ghosting που να με επηρεάσει ή κάποιο ραντεβού που να θυμάμαι έντονα. Απλώς κάποια στιγμή άρχισα να βλέπω ότι μπαίνω στην εφαρμογή περισσότερο από συνήθεια παρά από πραγματική διάθεση. Ήταν σαν κάτι που άνοιγα μηχανικά, χωρίς να περιμένω τίποτα ουσιαστικό. Έκανα swipe, μιλούσα λίγο, και μετά πάλι από την αρχή. Όλο αυτό άρχισε να μου φαίνεται επαναλαμβανόμενο, σχεδόν άδειο. Δεν υπήρχε κάτι που να με κρατάει πραγματικά εκεί».
«Κατάλαβα ότι δεν μου προσφέρουν τίποτα ουσιαστικό. Ούτε χαρά, ούτε ενδιαφέρον, ούτε αίσθηση ότι γνωρίζω ανθρώπους σε βάθος. Περισσότερο ένιωθα ότι περνάω χρόνο χωρίς λόγο. Και αυτό ήταν που με έκανε να τα κλείσω, όχι επειδή κάτι με ενόχλησε, αλλά επειδή τίποτα δεν με τραβούσε πια».
Στην αρχή πίστευε ότι ίσως θα ένιωθε ένα κενό όταν τις σταματήσει. Ότι θα υπήρχε μια αίσθηση απώλειας ή τουλάχιστον περιέργειας για το τι χάνει. «Περίμενα ότι θα κοιτάω το κινητό μου και θα μου λείπει η συνήθεια. Αλλά δεν έγινε αυτό. Στην πραγματικότητα δεν άλλαξε τίποτα στην καθημερινότητά μου».
«Αυτό με παραξένεψε περισσότερο απ’ όλα. Σκέφτηκα ότι θα υπάρχει μια στιγμή που θα πω “μήπως έκανα λάθος;”. Αλλά δεν ήρθε ποτέ. Δεν ένιωσα ότι έχασα ευκαιρίες. Ένιωσα απλώς ότι έκλεισα κάτι που είχε ήδη σταματήσει να έχει σημασία».
