ΤΙ ΣΤΡΕΣΑΡΕΙ ΤΟ ΣΩΜΑ ΣΟΥ ΔΙΧΩΣ ΝΑ ΤΟ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΕΙΣ
Eπαγγελματίες υγείας αποκαλύπτουν πώς το περιβάλλον μας εκτοξεύει το στρες μας, δίχως να το αντιλαμβανόμαστε. Επηρεάζει από τη διάθεση έως τον ύπνο.
Γνωρίζεις πως όταν πλησιάζει ένα deadline, ανεβαίνουν κάπως οι παλμοί. Το ίδιο συμβαίνει και όταν έχεις ένα ραντεβού, μια υποχρέωση και έχει τόση κίνηση στους δρόμους που δεν γλιτώνεις την καθυστέρηση.
Ή όταν ψάχνεις, απεγνωσμένα, θέση πάρκινγκ.
Την ίδια ώρα υπάρχουν και πολλοί άλλοι περιβαλλοντικοί και συμπεριφορικοί παράγοντες, οι οποίοι “φορτώνουν” το νευρικό σου σύστημα.
Επειδή όμως, τους έχεις συνηθίσει, ο εγκέφαλος σου τούς θεωρεί φυσιολογικούς. Έτσι, δεν τους “καταγράφει” συνειδητά ως στρες. Δεν τους αναγνωρίζει ως τέτοιους, αλλά είναι.
Οι “κρυφοί” παράγοντες στρες
Στους άγνωστους εχθρούς της συνολικής μας υγείας ανήκουν ο θόρυβος των πόλεων, το μπλε φως των οθονών, η ρύπανση, η αλλαγή θερμοκρασίας, (περιβαλλοντικοί παράγοντες) ή το ότι είμαστε αγκαλιά με το κινητό, να κάνουμε πολλά πράγματα ταυτόχρονα, να πίνουμε πολύ καφέ και να μην έχουμε σταθερό πρόγραμμα (συμπεριφορικοί παράγοντες).
Το σώμα μας και ο εγκέφαλος μας χρειάζονται διαλείμματα για να κρατούν τις ορμόνες του στρες υπό έλεγχο. Χρειάζονται μια “ανάσα” -έστω ολιγόλεπτη- μέσα στην ημέρα, ώστε να μην μετατρέπονται σε αγγαρεία και πράγματα που κανονικά απολαμβάνουμε, επειδή τρέχουμε να τα προλάβουμε.
Εν τω μεταξύ, αν έχεις “μπει” στα δεύτερα “άντα” έχεις μια πολύ ξεκάθαρη άποψη πόσο μπορούν να κουράσουν οι μικρές αποφάσεις, όπως το τι θα φάμε ή το τι θα φορέσουμε. Όταν αυτές συσσωρεύονται, νιώθουμε εξαντλημένοι και γινόμαστε πιο ευερέθιστοι.
Μπορούμε να μειώσουμε αυτό το “φορτίο”, με τον τρόπο που ομάδες κατακτούν τίτλους: την αυτοματοποίηση: προετοίμασε για παράδειγμα, την Κυριακή, το πρωινό (ή όποιο άλλο γεύμα) όλης της εβδομάδας ή διάλεξε από βραδύς τα ρούχα που θα βάλεις την επομένη.
Ακολουθούν άλλοι πέντε παράγοντες χαμηλού βαθμού στρες που συμβάλλουν στο να ξεχειλίσει το ποτήρι, όπως τους έδωσαν στο Real Simple επαγγελματίες υγείας.
Ο παράγοντας “χώρος”
Ο εσωτερικός μας θερμοστάτης προσπαθεί ακατάπαυστα, να διατηρήσει τη θερμοκρασία μας σταθερή, σε υγιή επίπεδα. Κατά την Δρ Soma Mandal, ιατρική διευθύντρια υγείας στο Ιατρικό Κέντρο του Jersey Shore University, αν στον εργασιακό μας χώρο έχει υπερβολική ζέστη ή κρύο -για ώρες-, προκύπτει μια μορφή φυσιολογικού στρες. Ο καρδιακός μας ρυθμός παραμένει αυξημένος και ο μεταβολισμός μας εργάζεται πιο σκληρά.
Η λύση είναι να έχουμε πρόχειρο ένα ελαφρύ πουλόβερ ή έναν προσωπικό ανεμιστήρα και να φτιάχνουμε το περιβάλλον που μας βοηθά να τακτοποιήσουμε το στρες.
Ο παράγοντας “ήλιος”
Το φυσικό φως βοηθά στη ρύθμιση του εσωτερικού μας ρολογιού (βλ. κιρκάδιος ρυθμός). Εάν η έκθεση στο φως της ημέρας δεν είναι επαρκής, επηρεάζεται η παραγωγή μελατονίνης, που το βράδυ θα μας στείλει για ύπνο.
Παράλληλα, επηρεάζονται η κορτιζόλη (βλ. ορμόνη του στρες), η ανοσοποιητική λειτουργία και ο ενεργειακός μεταβολισμός. Έτσι,νιώθουμε κόπωση, δυσκολία συγκέντρωσης και αλλαγές στη διάθεση.
Η λύση που προτείνει η ειδικός είναι να φροντίζουμε να “παίρνουμε” από 10 έως 20 λεπτά φωτός, εντός της πρώτης ώρας από το ξύπνημα μας, κάτι που «βοηθά στην εδραίωση του κιρκάδιου ρυθμού, στη σωστή ρύθμιση της κορτιζόλης το πρωί και στην απελευθέρωση μελατονίνης περίπου 12 έως 14 ώρες αργότερα».
Ο παράγοντας “θόρυβος”
Όσοι ζούμε σε πόλεις και δουλεύουμε σε γραφεία, ζούμε και υπό συνθήκη διαρκούς θορύβου χαμηλής έντασης (από το κυκλοφοριακό, τις κατασκευές, ακόμα και τη φλυαρία στο γραφείο), που σύμφωνα με την καρδιολόγο του Northwestern Memorial Hospital του Σικάγο, Δρ Sonal Chandra, διατηρεί το σώμα σε κατάσταση ανεπαίσθητης συμπαθητικής διέγερσης «ακόμη και κατά τη διάρκεια του ύπνου».
Αυτό προκαλεί φλεγμονή και δυσλειτουργία της αρτηριακής πίεσης.
Τυχαίοι θόρυβοι όπως οι σειρήνες, τους οποίους ο εγκέφαλος δεν μπορεί να προβλέψει, μπορούν να αυξήσουν την αντιδραστικότητα στο στρες, που συνδέεται με διαταραχές ύπνου, οξειδωτικό στρες και καρδιομεταβολικές επιδράσεις, ενόσω προκύπτουν θέματα με την συγκέντρωση και τη γνωστική μας απόδοση.
Τι μπορούμε να κάνουμε; Να δημιουργήσουμε ένα πιο συνεπές ηχητικό περιβάλλον, παίζοντας χαλαρωτική μουσική υποβάθρου ή λευκό θόρυβο. Έστω και αν πρόκειται για λίγα διαλείμματα.
Ο παράγοντας “me time”
Οι διαρκείς ειδοποιήσεις στα smartphones μάς κάνουν εύκολα προσβάσιμους όλη την ημέρα και μας κρατούν σε μόνιμη κατάσταση αναμονής -δηλαδή, το νευρικό μας σύστημα. Την ίδια ώρα, ο οργανισμός μας χρειάζεται να πάρει ανάσες, τις οποίες δεν δίνουμε, όταν για παράδειγμα τσεκάρουμε τακτικά το κινητό ή τα emails.
Συσσωρευτικά, πρόκειται για κάτι που αυξάνει τα βασικά επίπεδα κορτιζόλης ή μειώνει τη μεταβλητότητα του καρδιακού ρυθμού (βλ. δείκτης του πόσο καλά χειρίζεται το σώμα σας το άγχος).
Το καταλαβαίνεις όταν νυστάζεις και με το που ακουμπάς το κεφάλι στο μαξιλάρι, ξυπνάς. Αυτό συμβαίνει γιατί νοητικά παραμένεις δεμένος με την εργασία.
Η Δρ Chandra εξηγεί πως η λύση είναι να ορίσουμε μια ώρα, ως την τελευταία που θα τσεκάρουμε τις ειδοποιήσεις έως το επόμενο πρωί, ώστε να ενημερώσουμε τον εγκέφαλο μας πως η εργάσιμη ημέρα τελείωσε και να σταματήσει να είναι σε εγρήγορση -μαζί με το υπόλοιπο σώμα μας.
Ο παράγοντας “παιδί ορχήστρα”
Πηγαίνουμε από την μια πλατφόρμα στην άλλη, από τα emails, στη λίστα με τις υποχρεώσεις μας κλπ Αυτές οι εναλλαγές εργασιών αναγκάζουν τον εγκέφαλο μας να επαναπροσανατολίζεται επανειλημμένα, κάτι «που απαιτεί σημαντική ποσότητα γνωστικής ενέργειας», όπως καταθέτει η ψυχοθεραπεύτρια Prudence Leung.
Βλέπεις, κάθε αλλαγή απαιτεί ουσιαστικά την επανεκκίνηση του νευρικού συστήματος, έτσι ακόμα κι αν κάποιος αισθάνεται ήρεμος, το νευρικό του σύστημα προετοιμάζεται ήσυχα για την επόμενη στροφή.
Η πρόταση της ειδικού είναι να θέτουμε μην κάνουμε εναλλαγή εργασιών για ένα διάστημα μέσα στην ημέρα, ακόμα και αν πρόκειται για 20 λεπτά. Έτσι, θα δώσουμε στο νευρικό μας σύστημα τουλάχιστον μία προβλέψιμη περίοδο αδιάλειπτης προσοχής. Φυσικά, χρειάζεται να το κάνουμε κάθε μέρα, για να… πάει η εντολή στον εγκέφαλο.
