ΜΙΣΟΣ ΑΙΩΝΑΣ ΑΠΟ ΕΚΕΙΝΗ ΤΗΝ ΑΝΗΣΥΧΗ ΒΟΛΤΑ ΤΟΥ ΣΤΕΡΓΙΟΥ ΤΣΙΟΥΜΑ
Οι ασπρόμαυρες «αιφνιδιαστικές» φωτογραφίες από μια πόλη σε μετάβαση, όπως ήταν η Θεσσαλονίκη το 1976 , που μας χάρισε ο τότε φοιτητής της Αρχιτεκτονικής Στέργιος Τσιούμας (1954-2026).
Στη Θεσσαλονίκη της πρώιμης μεταπολίτευσης, έφηβοι μαθητές και φοιτητές εκείνης της εποχής που σήμερα είμαστε πάνω από τα 65 μας πια, θυμόμαστε εκείνο το μεταβατικό 1976 που σφραγίστηκε από δραματικά και συγκινητικά γεγονότα.
Μέσα σε ένα υπέρ-πολιτικοποιημένο κλίμα , ήρθε η απώλεια του Αλέκου Παναγούλη, του ανθρώπου που έσωσε την τιμή μας με την ατρόμητη στάση του απέναντι στη χούντα, για να συγκλονίσει τη χώρα.
Την ίδια χρονιά, η περίφημη ταινία «Χάππυ Νταίη» του Παντελή Βούλγαρη, σε μουσική Διονύση Σαββόπουλου σαρώνει τα Βραβεία του φεστιβάλ και επικυρώνει μια πολιτική στροφή του σινεμά μετά από το επταετές «φίμωμα» που είχε επιβάλει η δικτατορία.
Η Θεσσαλονίκη ,παράλληλα, το 1976 έγινε για πρώτη φορά «πρωταθλήτρια πόλη» στην Ελλάδα αφού ο ΠΑΟΚ και ο Ηρακλής πρωταθλητής και κυπελλούχος αντίστοιχα, έβγαλαν τον κόσμο στους δρόμους σπέρνοντας γενική συγκίνηση.
Στη Διεθνή Έκθεση όλα έδειχναν ότι θα μπούμε στην εποχή της προετοιμασίας για την ΕΟΚ.
Η πόλη και τότε μεγάλωνε άναρχα, με τις πολυκατοικίες να σβήνουν τάχιστα τις μνήμες της αυλής αυλών και της γειτονιάς. Αυτό ήταν το κλίμα.
Αμέσως μετά την πτώση της χούντας , το 1974, ένας νεαρός φοιτητής της Αρχιτεκτονικής του ΑΠΘ, βγήκε στο δρόμο και ξεκίνησε να κάνει με διψασμένο φωτογραφικό βλέμμα μια ανήσυχη βόλτα στην πόλη, βγάζοντας φωτογραφίες που απαθανάτισαν τις χιλιάδες όψεις και πρόσωπα του αστικού περιβάλλοντος.
Από τις υπέροχες φωτογραφίες του Στέργιου Τσιούμα, που καλύπτουν μια εξαετία (1974-1980), διαλέξαμε σήμερα αυτές του 1976. Η κάθε μια πράγματι είναι για πάνω από χίλιες λέξεις. Αξίζει να τις ανακαλύψετε.
Ένας πολυσχιδής δημιουργός
Ο Στέργιος Τσιούμας, που έφυγε από κοντά μας πριν από τέσσερις μήνες, διακεκριμένος αρχιτέκτονας, σπουδαίος εικαστικός όσο και φωτογράφος, είχε μια πολυδιάστατη παρουσία στην πόλη.
Σχολιάζοντας την έκδοση με τις φωτογραφίες του ‘70 που τράβηξε ως φοιτητής ο Στέργιος Τσιούμας, (Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, 2006), ο αξέχαστος ποιητής της πόλης Ντίνος Χριστιανόπουλος τότε σημείωνε:
«Ανιχνεύοντας την ομορφιά μέσα στην κακογουστιά, ο Στέργιος Τσιούμας ανακαλύπτει ιχνοστοιχεία της σε κάποιες οικοδομές, παλιές και νέες, της σύγχρονης Θεσσαλονίκης. Αλλά και όταν δεν τα ανακαλύπτει, τα δημιουργεί είτε με το οξύ μάτι του είτε προβάλλοντας μερικές κρυμμένες λεπτομέρειες. Ξετρελαμένος κι αυτός με τη Θεσσαλονίκη, κυμαίνεται ανάμεσα στη λύσσα για γραφικότητα και τη ρεαλιστική απομυθοποίησή της. Αυτή την κύμανση δεν εκφράζει άλλωστε και ο ρόλος της φωτογραφίας τις πιο πολλές φορές;»
«Ο Στέργιος Τσιούμας χαρακτηριζόταν από ένα ήρεμο όσο και φωτεινό ταμπεραμέντο και ήταν το απόλυτο αντίθετο ενός αλαζονικά διδακτικού «παντογνώστη» χωρίς ταυτόχρονα να εκπέμπει δυσανάλογα χαμηλόφωνο προφίλ», έγραψε ο φίλος του Άρις Γεωργίου, αρχιτέκτονας, φωτογράφος, εικαστικός και συγγραφέας.
Ο ίδιος τον περιγράφει ως άνθρωπο πολυσχιδή που «περπάτησε σε πολλά μονοπάτια, πειραματίστηκε με πολλά λεξιλόγια, σε όποιον βαθμό το επιδίωξε ή το κατάφερε, την κάθε κατεύθυνση που επέλεγε, σεβόμενος τους κανόνες και την «γραμματική» της εκάστοτε γλώσσας που υιοθετούσε».
*Με καταγωγή την επαρχία Βοΐου της Δυτικής Μακεδονίας, γεννήθηκε στο Ζαΐρ το 1954 και εγκαταστάθηκε οριστικά στη Θεσσαλονίκη το 1964. Σπούδασε Αρχιτεκτονική στο Α.Π.Θ. και έμαθε φωτογραφία κοντά στο Μάνο Στεφανίδη και σε ελεύθερα μαθήματα στη Σχολή “75″ στις Βρυξέλλες.
Άσκησε το επάγγελμα του αρχιτέκτονα στη Θεσσαλονίκη. Έχει κάνει πολλες ατομικές εικαστικές παρουσιάσεις και έχει λάβει μέρος σε πολλές ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Έργα του υπάρχουν σε δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές, ενώ έχει βραβευτεί σε πανελλήνιους και διεθνείς διαγωνισμούς. Διετέλεσε Πρόεδρος του Συλλόγου Εικαστικών Τεχνών Βορείου Ελλάδος και υπήρξε μέλος του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος.
