Τα επαγγέλματα σε ζήτηση – Η αναγκαία μεγάλη στροφή νοοτροπίας

Η αγορά εργασίας, με την έλευση της Τεχνητής Νοημοσύνης κι όχι μόνο, αλλάζει με ταχύτητα και μαζί της αλλάζουν και οι ισορροπίες ανάμεσα στα επαγγέλματα του μέλλοντος. Για δεκαετίες, η ελληνική κοινωνία είχε ταυτίσει την επαγγελματική επιτυχία σχεδόν αποκλειστικά με τα πανεπιστημιακά πτυχία και τα λεγόμενα επαγγέλματα «λευκού κολάρου». Σήμερα όμως, τα δεδομένα ανατρέπονται.

Επαγγέλματα όπως ο ψυκτικός, ο ηλεκτρολόγος, ο υδραυλικός, ο τεχνικός αυτοματισμών ή ο εξειδικευμένος τεχνίτης αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη αξία, καλύτερες αποδοχές και υψηλότερη επαγγελματική ασφάλεια.

Μεγάλες αποδοχές

Μάλιστα οι αποδοχές των εν λόγω ειδικοτήτων αναμένεται να είναι δυο και τρεις φορές μεγαλύτερες σε σχέση με “παραδοσιακά” επαγγέλματα
γραφείου, όπως χαρακτηριστικά περιέγραψε ο πρόεδρος του ΣΕΒ Σπ. Θεοδωρόπουλος μιλώντας στο περιθώριο της τελευταιας συνεντευξης τύπου για την παρουσίαση της έρευνας του ΙΟΒΕ για τον ΣΕΒ για την παραγωγικότητα.

Έχοντας νωρίτερα αναδείξει τις μεγάλες ανάγκες της βιομηχανίας που καταγράφει περίπου 80.000 “ακάλυπτες” θέσεις εργασίας και μάλιστα καλά αμειβόμενες, όπως παγίως κάνει ο κλάδος. τόνισε ότι πέρα από τα ελλείμματα της τεχνικής εκπαίδευσης και των δεξιοτήτων υπάρχει και ένα έλλειμμα νοοτροπίας.

Περιέγραψε ουσιαστικά μια συμπεριφορική αδράνεια που ακόμη εμποδίζει την ανάδειξη στις κοινωνικές κορυφές επαγγελματιών τεχνικών. Ακόμη, ουσιαστικά, η ελληνική κοινωνία θεωρεί τους πτυχιούχους ΑΕΙ ως τους πλέον επιφανείς και αποδεκτούς, και βέβαια πολύφερνους ή πολύφερνες ως “γαμπρούς ή νύφες.

Μετάβαση και ανάγκη δεξιοτήτων

Το συμπέρασμα αυτό αναδείχθηκε έντονα στις παρεμβάσεις που έγιναν στο πλαίσιο του τελευταίου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών, αλλά και μέσα από τις πρόσφατες έρευνες για την αγορά εργασίας και την παραγωγικότητα. Κοινός παρονομαστής όλων των τοποθετήσεων ήταν ότι η οικονομία εισέρχεται πλέον σε μια εποχή «skill-based economy», δηλαδή οικονομίας βασισμένης στις δεξιότητες.

Και στους Δελφούς, ο Πρόεδρος του ΣΕΒ, Σπύρος Θεοδωρόπουλος, στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη αλλαγής νοοτροπίας απέναντι στα τεχνικά επαγγέλματα. Όπως τόνισε, η επιτυχία δεν εξαρτάται μόνο από τα πτυχία, αλλά από την προσωπικότητα, τον χαρακτήρα, την προσαρμοστικότητα και την ενσυναίσθηση.

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η κοινωνία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει με μεγαλύτερο κύρος τον πτυχιούχο, υποτιμώντας συχνά τον εξειδικευμένο τεχνίτη, παρότι η πραγματική οικονομία έχει όλο και μεγαλύτερη ανάγκη από τέτοιες ειδικότητες.

Απόνερα σε επενδύσεις

Το πρόβλημα, δε, γίνεται ήδη ορατό στην Ελλάδα και στην Ευρώπη. Η ενίσχυση της παραγωγής, η ανάγκη για νέες επενδύσεις και η επιστροφή βιομηχανικών δραστηριοτήτων στην Ευρώπη δημιουργούν τεράστια ζήτηση για τεχνικό προσωπικό.

Ο κ. Θεοδωρόπουλος προειδοποίησε μάλιστα ότι στο μέλλον επενδυτικά σχέδια μπορεί να «παγώνουν» όχι λόγω έλλειψης κεφαλαίων, αλλά επειδή δεν θα υπάρχουν διαθέσιμοι τεχνικοί εργαζόμενοι. Για τον λόγο αυτό εκτίμησε ότι οι μισθοί των ανθρώπων του τεχνικού τομέα θα αυξηθούν σημαντικά τα επόμενα χρόνια.

Η εποχή, πάντως, όπου το πανεπιστημιακό πτυχίο θεωρούνταν η μοναδική ασφαλής διαδρομή φαίνεται να ανήκει στο παρελθόν. Είναι προφανές, ότι το μέλλον ανήκει στις δεξιότητες, στη διαρκή εκπαίδευση και στους ανθρώπους που μπορούν να προσαρμόζονται στις ανάγκες μιας οικονομίας που αλλάζει διαρκώς. Και σε αυτό το νέο περιβάλλον, τα τεχνικά επαγγέλματα δεν αποτελούν πλέον «δεύτερη επιλογή», αλλά έναν από τους πιο δυναμικούς και ελπιδοφόρους δρόμους επαγγελματικής προοπτικής.

Ξεκινά η στροφή;

Ενδεικτική της αλλαγής που συντελείται ήταν και η ψηφοφορία που πραγματοποιήθηκε στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών. Στην αρχή της συζήτησης, το 70% των συμμετεχόντων δήλωνε ότι θα κατεύθυνε τα παιδιά του προς ακαδημαϊκά επαγγέλματα και μόλις το 30% προς τεχνικά.

Στο τέλος της συζήτησης, το ποσοστό υπέρ των τεχνικών επαγγελμάτων αυξήθηκε στο 43%, δείχνοντας ότι τα στερεότυπα αρχίζουν σταδιακά να υποχωρούν.

Ουσιαστικά, η μεγάλη πρόκληση των επόμενων ετών δεν θα είναι μόνο οικονομική ή τεχνολογική. Θα είναι κυρίως κοινωνική και πολιτισμική. Ουσιαστικά, η Ελλάδα καλείται να επαναπροσδιορίσει την έννοια της επαγγελματικής επιτυχίας και να αναγνωρίσει ότι ένας άριστος τεχνικός μπορεί να έχει υψηλές απολαβές, σταθερότητα, επαγγελματική εξέλιξη και ουσιαστική κοινωνική προσφορά.

Τα στοιχεία

Τα στοιχεία, δε, της ελληνικής αγοράς εργασίας επιβεβαιώνουν αυτή τη μεταβολή. Στους Δελφούς, ο καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών Γιώργος Δουκίδης παρουσίασε δεδομένα σύμφωνα με τα οποία περίπου το 30% των αποφοίτων πανεπιστημίων εργάζεται σε θέσεις κατώτερες των προσόντων του, ενώ το 24% παραμένει άνεργο.

Η αποδυνάμωση της τεχνικής εκπαίδευσης τις προηγούμενες δεκαετίες δημιούργησε ένα σοβαρό έλλειμμα ειδικευμένων τεχνικών, την ώρα που η οικονομία τους χρειάζεται περισσότερο από ποτέ.

Ελλείψεις

Παράλληλα, η έρευνα HR Trends 2026 της Randstad αποτυπώνει τη δυσκολία των επιχειρήσεων να βρουν εξειδικευμένο προσωπικό. Οι μεγαλύτερες ελλείψεις εντοπίζονται στους τομείς engineering, παραγωγής και τεχνολογίας, ενώ οι επιχειρήσεις δηλώνουν ότι επενδύουν όλο και περισσότερο τόσο σε καλύτερες αποδοχές όσο και σε προγράμματα εκπαίδευσης και αναβάθμισης δεξιοτήτων. Το 72% των επιχειρήσεων σχεδιάζει αυξήσεις αποδοχών, αναγνωρίζοντας ότι η προσέλκυση και διατήρηση ταλέντων αποτελεί πλέον κρίσιμο παράγοντα ανταγωνιστικότητας.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά επίσης η πρακτική εξειδίκευση. Οι σύγχρονες επιχειρήσεις δεν αναζητούν μόνο τίτλους σπουδών, αλλά ανθρώπους με ουσιαστικές δεξιότητες, προσαρμοστικότητα, τεχνολογική κατάρτιση και ικανότητα διαρκούς μάθησης. Η μετάβαση στο «skills-based hiring» σηματοδοτεί ακριβώς αυτή τη στροφή: η αγορά ενδιαφέρεται περισσότερο για το τι μπορεί να κάνει κάποιος και λιγότερο για το τι γράφει το πτυχίο του.

Το ταλέντο στα τεχνικά επαγγέλματα

Στο μεταξύ, η Έρευνα Έλλειψης Ταλέντου 2026 της ManpowerGroup αναδεικνύει τη διαρθρωτική πρόκληση για την ελληνική αγορά εργασίας, καθώς το 84% από τους 520 εργοδότες δηλώνει δυσκολία εύρεσης ανθρώπων με εξειδικευμένες δεξιότητες – αυξημένο κατά 2% σε σχέση με το 2025- επιβεβαιώνοντας ότι το έλλειμμα δεξιοτήτων παραμένει σε ανοδική τροχιά.

Όπως αναφέρεται, η περαιτέρω αύξηση της έλλειψης ταλέντου στην Ελλάδα συνδέεται με την ταυτόχρονη ενίσχυση της ζήτησης για τεχνικές και ψηφιακές δεξιότητες, την επιτάχυνση επενδύσεων σε βασικούς κλάδους όπως οι κατασκευές και η βιομηχανία, αλλά και τη συνεχιζόμενη απόκλιση ανάμεσα στις ανάγκες της αγοράς και τις διαθέσιμες, εφαρμοσμένες δεξιότητες του ανθρώπινου δυναμικού.

Σε σύγκριση με το διεθνές περιβάλλον, η Ελλάδα παραμένει σημαντικά πιο επιβαρυμένη, υπερβαίνοντας κατά 12 ποσοστιαίες μονάδες τον παγκόσμιο μέσο όρο. Η χώρα κατατάσσεται μεταξύ των αγορών με τη μεγαλύτερη ένταση έλλειψης ταλέντων, σε υψηλά επίπεδα αντίστοιχα με την Ιαπωνία (84%) και τη Σλοβακία (87%). Αντίθετα, αγορές όπως η Κίνα (48%) εμφανίζουν σημαντικά χαμηλότερη πίεση, αναδεικνύοντας την κατακερμάτιση του παγκόσμιου τοπίου όπου οι τοπικές συνθήκες καθορίζουν τη διαθεσιμότητα ταλέντου.

Έλλειψη ταλέντων σε όλους τους κλάδους

Η έλλειψη ταλέντου αποτελεί οριζόντια πρόκληση για το σύνολο της ελληνικής οικονομίας, επηρεάζοντας σχεδόν όλους τους βασικούς κλάδους. Τα υψηλότερα ποσοστά εντοπίζονται στις Κατασκευές και τα Ακίνητα (93%), όπου η έντονη ζήτηση για τεχνικά επαγγέλματα υπερβαίνει σημαντικά την προσφορά εξειδικευμένων τεχνιτών, κυρίως λόγω των αυξημένων έργων υποδομών και ανάπτυξης.

Ακολουθούν η Βιομηχανία (88%) και οι Κοινωφελείς Υπηρεσίες & Φυσικοί Πόροι (91%), ενώ υψηλές ελλείψεις καταγράφονται επίσης στο Εμπόριο & Logistics (84%), στις Επαγγελματικές, Επιστημονικές και Τεχνικές Υπηρεσίες (83%) και στον Τουρισμό & την Εστίαση (82%). Ακόμη και κλάδοι υψηλής εξειδίκευσης όπως η Τεχνολογία και οι Τηλεπικοινωνίες (81%) και ο Δημόσιος Τομέας, η Υγεία και οι Κοινωνικές Υπηρεσίες (80%) καταγράφουν σημαντικές ελλείψεις. Ο κλάδος της Πληροφορικής (Tech & IT Services) κινείται επίσης σε υψηλά επίπεδα (80%), αντανακλώντας την αυξανόμενη ζήτηση για tech και digital δεξιότητες.

Αντίστοιχα, σε διεθνές επίπεδο, η έλλειψη ταλέντου εμφανίζεται ως διακλαδικό φαινόμενο, με τον κλάδο της Πληροφορικής να καταγράφει τα υψηλότερα επίπεδα (75%), αλλά και τομείς όπως η Φιλοξενία και ο Δημόσιος Τομέας να αντιμετωπίζουν σχεδόν ισοδύναμες πιέσεις.

Οι HR δεξιότητες αναδεικνύονται ως οι πιο δυσεύρετες

Στην Ελλάδα, επίσης, οι εργοδότες δυσκολεύονται κυρίως να βρουν HR δεξιότητες με 21% και αύξηση 3 ποσοστιαίων μονάδων σε σχέση με πέρσυ, αντικατοπτρίζοντας την αναδιαμόρφωση του ρόλου του ανθρώπινου δυναμικού. Το HR εξελίσσεται σε στρατηγικό εταίρο, με αυξημένες απαιτήσεις σε ψηφιακά εργαλεία, data-driven αποφάσεις, workforce planning και διαχείριση αλλαγής. Στο ίδιο επίπεδο (21%) καταγράφονται και οι δεξιότητες Βιομηχανίας και Παραγωγής, ενώ ακολουθούν για πρώτη φορά οι δεξιότητες Ανάπτυξης Μοντέλων και Εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης (19%) και ο Γραμματισμός στην ΤΝ (AI literacy) με 16%. Παρά τη δυναμική τους, οι AI δεξιότητες στην Ελλάδα δεν έχουν ακόμη φτάσει στην κορυφή, σε αντίθεση με τη διεθνή τάση όπου αποτελούν πλέον τη σημαντικότερη πρόκληση για τους εργοδότες.

Οι ανθρώπινες δεξιότητες παραμένουν κρίσιμες

Παρά την τεχνολογική μετάβαση, όπως αναφέρεται, οι ανθρώπινες δεξιότητες διατηρούν κομβικό ρόλο. Η επικοινωνία και η συνεργασία (45%), καθώς και ο επαγγελματισμός και η εργασιακή ηθική (45%), αποτελούν τις πιο περιζήτητες δεξιότητες, ενώ ακολουθεί η κριτική σκέψη και επίλυση προβλημάτων (37%). Η εικόνα αυτή ευθυγραμμίζεται με τις διεθνείς τάσεις, όπου τα soft skills όχι μόνο διατηρούν τη σημασία τους, αλλά ενισχύονται ως κρίσιμος παράγοντας αξιοποίησης των νέων τεχνολογιών.

Το μέγεθος των επιχειρήσεων εντείνει τη δυσκολία εύρεσης ταλέντου

Η δυσκολία κάλυψης θέσεων, επίσης, διαφοροποιείται ανάλογα με το μέγεθος των επιχειρήσεων, με τις μεσαίες επιχειρήσεις (50–249 εργαζόμενοι) να καταγράφουν το υψηλότερο ποσοστό (91%). Ακολουθούν οι πολύ μικρές επιχειρήσεις (88%), οι μεσαίες προς μεγάλες (87% και 81%), ενώ στις πολύ μεγάλες επιχειρήσεις τα ποσοστά υποχωρούν (75% και 70%), αναδεικνύοντας την καλύτερη οργανωτική ετοιμότητα των μεγαλύτερων οργανισμών. Στροφή στην ανάπτυξη δεξιοτήτων και εσωτερική ενδυνάμωση

Η Τεχνητή Νοημοσύνη

Την ίδια ώρα μια άλλη πρόκληση έχει να κάνει με την Τεχνητή Νοημοσύνη και τη μετενέργεια που έχει στην αγορά εργασίας, καθώς αλλάζει ριζικά τον χάρτη της απασχόλησης.

Ο Βύρων Νικολαΐδης, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της PeopleCert, στο Φόρουμ των Δελφών περιέγραψε δύο ισχυρές τάσεις που ήδη επηρεάζουν την αγορά εργασίας: την ταχεία διείσδυση του AI και το reshoring της παραγωγής.

Όπως ανέφερε, πολλές επαναλαμβανόμενες εργασίες γραφείου αναμένεται να αυτοματοποιηθούν, περιορίζοντας παραδοσιακές θέσεις «λευκού κολάρου». Αντίθετα, τα τεχνικά επαγγέλματα παραμένουν δύσκολα αντικαταστάσιμα από την τεχνητή νοημοσύνη, καθώς απαιτούν πρακτική γνώση, φυσική παρουσία, προσαρμοστικότητα και επίλυση προβλημάτων σε πραγματικό χρόνο.

Ο τουρισμός

Δεν είναι τυχαίο ότι ο πρόεδρος της ENSOFI κ. Αχιλλέας Κωνσταντακόπουλος κατά την αναγόρευσή του σε Επίτιμο Διδάκτορα του Τμήματος Τουριστικών Σπουδών της Σχολής Οικονομικών, Επιχειρηματικών και Διεθνών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς τη Δευτέρα 11/5 απευθυνόμενος προς τους φοιτητές, ο κ. Κωνσταντακόπουλος χαρακτήρισε τον τουρισμό ως έναν από τους πιο ενδιαφέροντες κλάδους του μέλλοντος, παρά τη διεθνή συζήτηση γύρω από το AI.

«Ο τουρισμός είναι μέρος της οικονομίας των εμπειριών και αυτή η οικονομία δεν κινδυνεύει άμεσα από το AI. Η ενσυναίσθηση, οι εμπειρίες, η φιλοξενία, η φροντίδα και η ανθρώπινη ζεστασιά δεν μπορούν να αντικατασταθούν από την τεχνητή νοημοσύνη», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Μάλιστα, σημείωσε ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να δημιουργήσει περισσότερο ελεύθερο χρόνο για τους ανθρώπους και άρα περισσότερες ευκαιρίες για ταξίδια, τα οποία -όπως είπε- εξελίσσονται πλέον σε βασική ανθρώπινη ανάγκη.

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι επαγγελματίες του τουρισμού δεν είναι μόνο «δημιουργοί», αλλά και «επιμελητές» εμπειριών, τονίζοντας πως η ελληνική φιλοξενία αποτελεί διαχρονικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της χώρας.

«Στην Ελλάδα, από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα της χώρας στον τουρισμό είναι οι άνθρωποί της, γιατί η φιλοξενία είναι βαθιά στο DNA μας και αυτό δεν αντιγράφεται εύκολα», σημείωσε.

Σύμφωνα, επίσης, με τη McKinsey, οι παγκόσμιες κεφαλαιουχικές δαπάνες σε κέντρα δεδομένων σε όλο τον κλάδο της τεχνητής νοημοσύνης προβλέπεται να φτάσουν τα 7 τρισεκατομμύρια δολάρια έως το 2030. Ένα μόνο κέντρο δεδομένων, έκτασης 25 στρεμμάτων μπορεί να απασχολήσει έως και 1.500 εργάτες οικοδομών κατά τη διάρκεια της κατασκευής του. Όταν ολοκληρωθεί, περίπου 50 εργαζόμενοι πλήρους απασχόλησης θα πρέπει να συντηρούν την εγκατάσταση. Και κάθε μία από αυτές τις θέσεις εργασίας ωθεί στη δημιουργία άλλων 3,5 στην οικονομία της γύρω περιοχής.

Ο ΣΕΒ και η Τεχνική Ακαδημία

Να σημειωθεί μάλιστα ότι σε έναν ουσιαστικό μετασχηματισμό προχωρά το Ινστιτούτο Βιομηχανικής και Επιχειρησιακής Επιμόρφωσης & Κατάρτισης (ΙΒΕΠΕ-ΣΕΒ), το οποίο μετονομάζεται σε ΣΕΒ Τεχνική Ακαδημία, σηματοδοτώντας τη μετάβασή του σε ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης δεξιοτήτων, άμεσα συνδεδεμένο με τις ανάγκες της σύγχρονης παραγωγής.

Το ΙΒΕΠΕ ιδρύθηκε το 1980 από βιομηχανίες-μέλη του ΣΕΒ, με στόχο να καλύψει πραγματικές ανάγκες δεξιοτήτων στην παραγωγή. Από το 2012 λειτουργεί υπό τη θεσμική εποπτεία του ΣΕΒ, ενισχύοντας τον ρόλο του ως βασικού πυλώνα στην ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού. Ο συνολικός ανασχεδιασμός του που οδήγησε στη δημιουργία της ΣΕΒ Τεχνικής Ακαδημίας βασίστηκε σε εκτενή ανάλυση της αγοράς κατάρτισης και έρευνα σε επιχειρήσεις-μέλη του ΣΕΒ.