Στη Βουλή το πακέτο μέτρων από τη ΔΕΘ – Όλες οι αλλαγές

Ένα ευρύ πλέγμα φορολογικών ελαφρύνσεων, οικονομικών ενισχύσεων και παρεμβάσεων για νοικοκυριά, ιδιοκτήτες ακινήτων και επιχειρήσεις περιλαμβάνει το νομοσχέδιο με τα μέτρα της ΔΕΘ, το οποίο κατατέθηκε στη Βουλή. Μετά τη δημόσια διαβούλευση, το περιεχόμενό του εμπλουτίστηκε με τέσσερα επιπλέον άρθρα, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό τους από 48 σε 52. Ανάμεσα στις σημαντικότερες αλλαγές ξεχωρίζουν η δυνατότητα διόρθωσης του Ε9 για μία ολόκληρη δωδεκαετία χωρίς αναδρομικές φορολογικές επιβαρύνσεις, η μείωση του ΦΠΑ σε προϊόντα προσωπικής υγιεινής, οι ελαφρύνσεις για τρίτεκνες οικογένειες και αγρότες, αλλά και οι νέες παροχές για συνταξιούχους και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ρύθμιση για τους ιδιοκτήτες ακινήτων, οι οποίοι θα έχουν τη δυνατότητα να διορθώσουν τα στοιχεία της περιουσιακής τους κατάστασης στο Ε9 για τα έτη 2014 έως και 2026, χωρίς να επιβαρυνθούν με τον πρόσθετο φόρο που θα προέκυπτε από τις αλλαγές, τους τόκους και τα σχετικά πρόστιμα. Η δυνατότητα αυτή συνδέεται με τη λειτουργία του νέου Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ), στο οποίο θα πρέπει να αποτυπώνεται με ακρίβεια η ακίνητη περιουσία κάθε φορολογουμένου. Η προθεσμία για την υποβολή των διορθώσεων θα φτάνει έως το τέλος του τέταρτου μήνα από την έναρξη λειτουργίας του μητρώου, με δυνατότητα παράτασης.

Στο μέτωπο της έμμεσης φορολογίας, από την 1η Ιανουαρίου 2027 ο ΦΠΑ σε προϊόντα γυναικείας προσωπικής υγιεινής και πάνες ακράτειας ενηλίκων μειώνεται από 24% σε 13%, ενώ προβλέπεται και επιδότηση έως 3.000 ευρώ ανά εγκατάσταση για την προμήθεια και εγκατάσταση νέων συστημάτων εισροών-εκροών καυσίμων και ενέργειας. Η ενίσχυση αφορά τις προβλεπόμενες επιλέξιμες δαπάνες της περιόδου 2024-2027. Παράλληλα, αλλαγές με αναδρομική ισχύ από την 1η Σεπτεμβρίου 2026 προβλέπονται στο πρόγραμμα προσχολικής εκπαίδευσης και δημιουργικής απασχόλησης, καθώς αυξάνονται τα όρια δαπανών και τα εισοδηματικά κριτήρια, με αποτέλεσμα να αναπροσαρμόζονται και οι σχετικές καταβολές.

Σημαντικές φορολογικές ελαφρύνσεις περιλαμβάνονται και για τις οικογένειες με τρία παιδιά. Ειδικότερα, ο μηδενικός φορολογικός συντελεστής για τα πρώτα 20.000 ευρώ εισοδήματος, που ισχύει ήδη για οικογένειες με τέσσερα ή περισσότερα εξαρτώμενα τέκνα, επεκτείνεται και στους τρίτεκνους. Η αλλαγή αφορά τα εισοδήματα του 2027 και οι μισθωτοί θα δουν το όφελος απευθείας στην παρακράτηση φόρου από τις αρχές του έτους. Αντίστοιχη πρόβλεψη θεσπίζεται για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες, οι οποίοι θα έχουν μηδενικό συντελεστή για τα πρώτα 20.000 ευρώ των κερδών τους από ατομική αγροτική δραστηριότητα, εφόσον τουλάχιστον το 50% του εισοδήματός τους προέρχεται από αυτήν. Για τους αγρότες το μέτρο αφορά τα εισοδήματα του 2026 και θα εφαρμοστεί κατά την υποβολή των φορολογικών δηλώσεων το 2027.

Στο ίδιο πλαίσιο, παρατείνονται έως το 2027 τα φορολογικά κίνητρα για τις ηλεκτρονικές πληρωμές. Έτσι, το 30% συγκεκριμένων δαπανών για υπηρεσίες που εξοφλούνται ηλεκτρονικά θα εξακολουθήσει να αφαιρείται από το φορολογητέο εισόδημα, με ανώτατο ποσό έκπτωσης τις 5.000 ευρώ τον χρόνο. Το τελικό όφελος θα εξαρτάται από τον φορολογικό συντελεστή κάθε φορολογουμένου. Διατηρείται επίσης ο διπλός υπολογισμός συγκεκριμένων ηλεκτρονικά εξοφλούμενων δαπανών υγείας για την κάλυψη του απαιτούμενου ορίου ηλεκτρονικών συναλλαγών.

Αλλαγές προβλέπονται και για τα φιλοδωρήματα, καθώς το ετήσιο αφορολόγητο όριο αυξάνεται στις 6.000 ευρώ, από 300 ευρώ τον μήνα που ισχύει σήμερα. Η ρύθμιση αφορά τόσο τους μισθωτούς που λαμβάνουν προαιρετικά φιλοδωρήματα από πελάτες όσο και τους διανομείς που συνεργάζονται με ψηφιακές πλατφόρμες, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Παράλληλα, συγκεκριμένες κατηγορίες συντάξεων λόγω θανάτου που λαμβάνουν τέκνα εξαιρούνται από τον υπολογισμό του εισοδηματικού ορίου για την αναγνώρισή τους ως εξαρτώμενων μελών.

Ανάσα για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τις ατομικές επιχειρήσεις αποτελεί η μείωση της προκαταβολής φόρου από 55% σε 50%, η οποία θα εφαρμοστεί από το φορολογικό έτος 2027. Παράλληλα, προβλέπονται αλλαγές στον τρόπο υπολογισμού του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος. Συγκεκριμένα, δεν θα εφαρμόζονται ορισμένες προσαυξήσεις για επαγγελματίες που εκπληρώνουν σωρευτικά τις υποχρεώσεις τους σχετικά με τη διαβίβαση στοιχείων, τη διασύνδεση των POS, καθώς και τη φορολογική και εργασιακή συμμόρφωση. Επιπλέον, η μείωση κατά 50% του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος επεκτείνεται σε επαγγελματίες μικρών οικισμών έως 2.000 κατοίκους και έως 2.200 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία, με τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις. Ειδική μεταχείριση προβλέπεται για τους εκμεταλλευτές ταξί, καθώς το τεκμαρτό εισόδημα θα υπολογίζεται αναλογικά με το ποσοστό ιδιοκτησίας τους στο όχημα, ενώ οι ανήλικοι κάτοχοι άδειας εκμετάλλευσης εξαιρούνται από το συγκεκριμένο καθεστώς.

Σημαντικές παρεμβάσεις προβλέπονται και για τις επιχειρήσεις. Η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος θα προχωρήσει σταδιακά, καθώς για το φορολογικό έτος 2026 απαλλάσσονται από την καταβολή του τα νομικά πρόσωπα και οι νομικές οντότητες για την έδρα και τα υποκαταστήματά τους εκτός Αττικής, καθώς και στην Περιφερειακή Ενότητα Νήσων Αττικής. Για τις επιχειρήσεις στην υπόλοιπη Αττική το τέλος θα μειωθεί κατά 50% το 2027 και θα καταργηθεί πλήρως από το 2028. Επιπλέον, θεσπίζονται επιταχυνόμενες αποσβέσεις για μηχανολογικό εξοπλισμό που θα αποκτάται από το φορολογικό έτος 2027, με συντελεστές 10% για τα δύο πρώτα χρόνια, 15% για το τρίτο και τέταρτο και 25% για το πέμπτο και έκτο έτος. Στον αντίποδα, αυξάνεται από 10% σε 15% ο συντελεστής φορολόγησης για το τμήμα των ετήσιων αμοιβών που υπερβαίνει τις 60.000 ευρώ και καταβάλλεται από εταιρικά κέρδη σε μέλη διοικητικών συμβουλίων, διαχειριστές και προσωπικό.

Στην αγορά ακινήτων, παρατείνεται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027 η αναστολή του φόρου υπεραξίας στις μεταβιβάσεις, ενώ για το ίδιο διάστημα συνεχίζεται η αναστολή ΦΠΑ στα αδιάθετα νεόδμητα ακίνητα, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις και κατόπιν αίτησης του κατασκευαστή. Μέχρι το 2027 επεκτείνεται επίσης η φορολογική ελάφρυνση για επιλέξιμες δαπάνες αναβάθμισης κτιρίων.

Παράταση δίνεται και στο μέτρο που προβλέπει απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος για τα ενοίκια κατοικιών που ήταν κενές ή διατίθεντο μέσω βραχυχρόνιας μίσθωσης και επιστρέφουν στη μακροχρόνια αγορά. Η φοροαπαλλαγή για διάστημα 36 μηνών θα καλύπτει πλέον και συμβάσεις που θα συναφθούν έως το τέλος του 2027, εφόσον πληρούνται τα σχετικά κριτήρια. Παράλληλα, από το 2027 επεκτείνεται η απαλλαγή της κύριας κατοικίας από τον ΕΝΦΙΑ σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους και έως 2.200 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία. Το μέτρο αφορά κατοικίες συνολικής φορολογητέας αξίας έως 400.000 ευρώ και η κύρια κατοικία θα προσδιορίζεται με βάση τα στοιχεία του ΜΙΔΑ.

Μία ακόμη αλλαγή αφορά τους αγοραστές κατοικιών που έχουν φορολογική κατοικία εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου. Για τα οριστικά συμβόλαια που θα υπογραφούν από την 1η Ιουλίου 2027, ο φόρος μεταβίβασης αυξάνεται από 3% σε 15%. Από την αυξημένη επιβάρυνση εξαιρούνται, ωστόσο, όσοι δικαιούνται απαλλαγή πρώτης κατοικίας βάσει των σχετικών διατάξεων.

Ελάφρυνση προβλέπεται και στις ασφαλιστικές εισφορές των εργαζομένων, καθώς από την 1η Απριλίου 2027 η εισφορά υπέρ ανεργίας μειώνεται από 1,20% σε 0,70%. Η μείωση κατά μισή ποσοστιαία μονάδα αφορά αποκλειστικά την πλευρά των εργαζομένων, ενώ η αντίστοιχη εργοδοτική εισφορά παραμένει αμετάβλητη.

Σημαντικές είναι και οι παρεμβάσεις για τους συνταξιούχους και τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Η ετήσια οικονομική ενίσχυση αυξάνεται από 300 σε 400 ευρώ από το 2026, ενώ παράλληλα διευρύνεται ο αριθμός των δικαιούχων. Για συγκεκριμένες κατηγορίες συνταξιούχων λόγω γήρατος ή θανάτου άνω των 65 ετών καταργούνται τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια. Στους δικαιούχους εντάσσονται επίσης εργαζόμενοι σε φορείς της Γενικής Κυβέρνησης που λαμβάνουν τα προβλεπόμενα επιδόματα τετραπληγίας και παραπληγίας. Από την 1η Ιανουαρίου 2027, εξάλλου, συγκεκριμένα αναπηρικά επιδόματα και παροχές θα αναπροσαρμόζονται κάθε χρόνο με βάση τον συντελεστή αύξησης των συντάξεων.

Πρόσθετη στήριξη προβλέπεται για τις πολύτεκνες οικογένειες, με αύξηση του επιδόματος γέννησης. Για το τέταρτο παιδί το ποσό διαμορφώνεται στα 4.500 ευρώ και για το πέμπτο στα 5.500 ευρώ, ενώ για κάθε επόμενο παιδί θα προστίθενται ακόμη 1.000 ευρώ. Η ρύθμιση καλύπτει γεννήσεις από την 1η Ιανουαρίου 2026, ενώ όσοι έχουν ήδη λάβει το επίδομα θα εισπράξουν τη διαφορά έως το τέλος του έτους, χωρίς να χρειαστεί να υποβάλουν νέα αίτηση, σύμφωνα με τους όρους της διάταξης.

Στο Δημόσιο θεσπίζεται επίδομα Χριστουγέννων ύψους 500 ευρώ μικτά, με την πρώτη καταβολή να προγραμματίζεται για τις 16 Δεκεμβρίου 2027. Το ποσό θα υπόκειται σε ασφαλιστικές εισφορές και θα συνυπολογίζεται στις συντάξιμες αποδοχές, ενώ σε περιπτώσεις που δεν υπάρχει μισθοδοσία για ολόκληρη την περίοδο αναφοράς θα καταβάλλεται αναλογικά. Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει ακόμη ειδικές συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις για τις οικογένειες υπαλλήλων και στρατιωτικών που έχασαν τη ζωή τους, καθώς και παρεμβάσεις για την άρση περικοπών λόγω απασχόλησης σε συγκεκριμένες κατηγορίες συνταξιούχων του Δημοσίου.

Ειδικό οικονομικό κίνητρο καθιερώνεται, επίσης, για όσους επιλέγουν να εγκατασταθούν και να παραμείνουν στον Δήμο Μεγίστης. Η ετήσια ενίσχυση ανέρχεται σε 5.000 ευρώ ανά νοικοκυριό και προσαυξάνεται κατά 1.000 ευρώ για κάθε ανήλικο εξαρτώμενο μέλος. Βασική προϋπόθεση είναι η πραγματική παραμονή στην περιοχή για τουλάχιστον ένα πλήρες έτος και η τεκμηρίωση των προβλεπόμενων όρων. Το ποσό θα είναι αφορολόγητο και ακατάσχετο, ενώ για την υποβολή ψευδούς δήλωσης προβλέπεται πρόστιμο διπλάσιο της ενίσχυσης που έχει καταβληθεί.

Σημαντικές τροποποιήσεις εισάγονται και στον Ατομικό Επενδυτικό Λογαριασμό Ανηλίκων, τον λεγόμενο παιδικό επενδυτικό «κουμπαρά». Η ημερομηνία έναρξης λειτουργίας του προγράμματος δεν θα είναι πλέον προκαθορισμένη για την 1η Ιανουαρίου 2027, αλλά θα οριστεί με υπουργική απόφαση. Ο λογαριασμός θα ανοίγει με αίτηση του νόμιμου εκπροσώπου του παιδιού πριν από τη συμπλήρωση του δεύτερου έτους της ηλικίας του.

Οι ιδιωτικές εισφορές θα μπορούν να φτάνουν έως τις 10.000 ευρώ ετησίως, ενώ το Δημόσιο θα συμμετέχει με ποσό ίσο με το 100% των επιλέξιμων καταβολών, έως το ανώτατο όριο των 1.200 ευρώ τον χρόνο. Το όριο της κρατικής συμμετοχής προβλέπεται να αυξάνεται κατά 10% ανά πενταετία. Παράλληλα, οι εισφορές απαλλάσσονται από τον φόρο δωρεών και γονικών παροχών, ενώ προβλέπονται φορολογικές απαλλαγές και για τις επενδυτικές αποδόσεις.

Αλλαγές επέρχονται και στον τρόπο επένδυσης των χρημάτων. Το προεπιλεγμένο επενδυτικό προφίλ μετατρέπεται από συντηρητικό σε αναπτυξιακό, ενώ τρία χρόνια πριν από την ενηλικίωση του παιδιού θα γίνεται μετάβαση σε ισορροπημένη επενδυτική στρατηγική, εκτός εάν επιλεγεί διαφορετικά. Η προστασία κεφαλαίου θα καλύπτει αρχικά έως 1.200 ευρώ από τις ιδιωτικές εισφορές και την αντίστοιχη κρατική συμμετοχή, επίσης έως 1.200 ευρώ ετησίως. Οι επιπλέον ιδιωτικές καταβολές δεν θα καλύπτονται αυτομάτως, αλλά θα υπάρχει δυνατότητα πρόσθετης προστασίας με ξεχωριστή χρέωση.

Το κόστος της κεφαλαιακής προστασίας θα υπολογίζεται χωριστά και δεν θα προσμετράται στο ανώτατο ετήσιο όριο κόστους 0,50% της προεπιλεγμένης επενδυτικής επιλογής. Αναλήψεις πριν από τη συμπλήρωση του 18ου έτους θα επιτρέπονται μόνο σε ειδικές περιπτώσεις που προβλέπονται ρητά στο νομοσχέδιο.

Τέλος, αυξάνονται κατά 300 εκατ. ευρώ οι πιστώσεις του εθνικού σκέλους του Προϋπολογισμού Δημοσίων Επενδύσεων για το 2026, ενισχύοντας τους διαθέσιμους πόρους για την υλοποίηση δημόσιων έργων και επενδύσεων.