Πρόωρος θερμικός θόλος στην Ευρώπη – Θερμοκρασίες ρεκόρ για τον Μάιο

Οι χώρες της Δυτικής Ευρώπης προετοιμάζονται για ακραία ζέστη αυτή την εβδομάδα, καθώς ένας “θόλος θερμότητας” προκαλεί θερμοκρασίες – ρεκόρ για τον Μάιο, όπως μεταδίδει το POLITICO.

Η Ισπανία και η Πορτογαλία αναμένεται να βιώσουν την πιο ακραία ζέστη με περιοχές της Πορτογαλίας να αναμένονται να καταγράψουν θερμοκρασίες σχεδόν 40 βαθμών Κελσίου, ενώ περιοχές της Ισπανίας θα καταγράψουν 38 βαθμούς Κελσίου. Η Γαλλία, το Βέλγιο και το Ηνωμένο Βασίλειο αναμένουν θερμοκρασίες σημαντικά υψηλότερες από τον προβλεπόμενο μέσο όρο του Μαΐου.

Στη Γαλλία, η εθνική μετεωρολογική υπηρεσία προειδοποίησε για “ένα πρώιμο, αξιοσημείωτο και διαρκές κύμα καύσωνα”, με θερμοκρασίες 12 βαθμούς υψηλότερες από τον εποχιακό μέσο όρο.

Πολλές πόλεις στη δυτική Γαλλία αναμένεται να καταρρίψουν τα ρεκόρ θερμοκρασίας του Μαΐου. Στη Ναντ αναμένεται θερμοκρασία 35 βαθμών Κελσίου κάτι που θα “γκρεμίσει” το ρεκόρ θερμοκρασίας του Μαΐου του 2017 κατά σχεδόν τρεις βαθμούς.

Συνολικά 13 περιοχές στη δυτική Γαλλία έχουν τεθεί σε κίτρινο συναγερμό για καύσωνα, κάτι που συμβαίνει για πρώτη φορά τόσο νωρίς μέσα στη χρονιά από τότε που δημιουργήθηκε το σύστημα προειδοποιήσεων το 2004.

Σύμφωνα με τη γαλλική πυροσβεστική, ένας συμμετέχων σε αγώνα δρόμου στο Παρίσι έχασε τη ζωή του, ενώ περίπου δέκα ακόμη δρομείς χρειάστηκε να διακομιστούν εσπευσμένα σε νοσοκομεία κατά τη διάρκεια άλλου αγώνα σε προάστιο της γαλλικής πρωτεύουσας.

Η μετεωρολογική υπηρεσία του Ηνωμένου Βασιλείου έκανε λόγο για “ένα αξιοσημείωτο κύμα καύσωνα” με μέγιστες θερμοκρασίες έως και 33 βαθμούς τη Δευτέρα, κάτι που θα σπάσει τα ρεκόρ θερμοκρασίας του Μαΐου για τη χώρα, ενώ στο Βέλγιο αναμένεται να καταγραφούν μέγιστες θερμοκρασίες έως και 31 βαθμούς Κελσίου.

Αυτή η κατάσταση αναμένεται να συνεχιστεί μέχρι το τέλος του μήνα.

Στην Ελλάδα, η άνοδος της θερμοκρασίας αναμένεται να γίνει ιδιαίτερα αισθητή προς το τέλος της εβδομάδας και τις αρχές της επόμενης. Σε αρκετές περιοχές της δυτικής και κεντρικής Ελλάδας οι θερμοκρασίες θα προσεγγίσουν τους 30 βαθμούς Κελσίου.

Ένας “θόλος θερμότητας” ευθύνεται για τις τρέχουσες υψηλές θερμοκρασίες, σύμφωνα με τη μετεωρολογική υπηρεσία Météo-France της Γαλλίας. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, ο ζεστός αέρας που κινείται από τη Βόρεια Αφρική έχει παγιδευτεί κάτω από ένα σύστημα υψηλής πίεσης πάνω από τη Δυτική Ευρώπη. Όταν ο θερμός αέρας επιχειρεί να ανέβει, εμποδίζεται από την κορυφογραμμή υψηλής πίεσης. Καθώς βυθίζεται, συμπιέζεται και θερμαίνεται σταθερά, δημιουργώντας συνθήκες ακραίας θερμότητας κοντά στην επιφάνεια.

Το φαινόμενο παρομοιάζεται με ένα καπάκι κατσαρόλας που συμπιέζει τον ζεστό αέρα προς τα κάτω. Η Météo-France συνδέει το φαινόμενο αυτό με την κλιματική κρίση. “Αναμένουμε τέτοιους καύσωνες όλο και πιο συχνά”, ανέφερε η υπηρεσία. “Θα εμφανίζονται νωρίτερα και θα γίνονται πιο έντονοι”.

Ένας θερμικός θόλος συνήθως προκαλείται από αλλαγές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία. Όταν διαταράσσεται η ροή του αεροχειμάρρου – του εναέριου “ποταμού” ισχυρών, γρήγορων ανέμων που εκτρέπονται σε όλη την ήπειρο από τα δυτικά προς τα ανατολικά σε κυματιστό μοτίβο – πολλές περιοχές μπορούν να βιώσουν ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως καύσωνες, πλημμύρες, περιόδους ψύχους, καταιγίδες και ξηρασίες.

Πώς λειτουργούν τα Jet Streams:

Θερμικοί θόλοι και κλιματική κρίση

Η συσσώρευση εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα – τα οποία προέρχονται κυρίως από την καύση ορυκτών καυσίμων – σημαίνει ότι η μέση θερμοκρασία του πλανήτη έχει αυξηθεί με την πάροδο του χρόνου. Η υπερθέρμανση του πλανήτη παρεμβαίνει ακολούθως στον μηχανισμό των συστημάτων υψηλής πίεσης.

Η θέρμανση της Αρκτικής μειώνει τη διαφορά θερμοκρασίας ανάμεσα στον παγωμένο Βορρά και τον θερμό Ισημερινό. Ως αποτέλεσμα, χωρίς μεγάλη θερμοκρασιακή διαφορά οι αεροχείμαρροι (jet streams) που κανονικά “σπρώχνουν” τα καιρικά συστήματα από τα δυτικά προς τα ανατολικά, εμποδίζοντάς τα να μένουν στάσιμα, χάνουν τη δυναμική τους, επιβραδύνουν και “μπλοκάρουν” τα συστήματα υψηλής πίεσης. Πρακτικά, το φαινόμενο αυτό ονομάζεται “ατμοσφαιρικό μπλοκάρισμα” (atmospheric blocking) και κρατά τον αντικυκλώνα ακίνητο για ημέρες ή εβδομάδες.

Η έκθεση της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Αλλαγή του Κλίματος αναφέρει:

“Καθώς οι θερμότερες θερμοκρασίες των ωκεανών και της ξηράς δημιουργούν πλέον μια θερμότερη βάση εκκίνησης, οι θερμαντικές επιδράσεις ενός θερμικού θόλου ενισχύονται. Επιπλέον, καθώς η υγρασία του εδάφους επιδεινώνεται λόγω της ζέστης και της ξηρασίας, περιορίζεται η εξάτμιση που θα μπορούσε να προσφέρει μια ανάσα δροσιάς”.

Την ίδια ώρα ο θόλος ζέστης λειτουργεί ως ένας γιγάντιος αποθηκευτικός χώρος ενέργειας, ψηλά στην ατμόσφαιρα. Όταν το έδαφος είναι ξηρό, η ηλιακή ακτινοβολία δεν αναλώνεται στην εξάτμιση του νερού, οπότε υπερθερμαίνει άμεσα τον αέρα κοντά στην επιφάνεια. Ταυτόχρονα, οι κοντινοί ωκεανοί εξατμίζονται έντονα, εμπλουτίζοντας την ανώτερη ατμόσφαιρα με τεράστιες ποσότητες υγρασίας. Όταν ο θόλος αποσυμπιεστεί, όταν δηλαδή το “καπάκι” ανοίξει, (λόγω ενός ψυχρού μετώπου) ο αέρας που έχει υπερθερμανθεί στο έδαφος εκτοξεύεται προς τα πάνω με τρομερή ταχύτητα (ισχυρά ανοδικά ρεύματα) και συναντά την πλούσια υγρασία που συγκρατεί η θερμότερη ατμόσφαιρα.

Η υγρασία συμπυκνώνεται ακαριαία σε τεράστια σύννεφα που προκαλούν απότομες και πολύ έντονες καταιγίδες, οι οποίες πολλαπλασιάζονται τα τελευταία έτη λόγω της αύξησης θερμοκρασίας.

“Οι αλλαγές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία – οι οποίες συνδέονται με την υπερθέρμανση της Αρκτικής – μπορούν να οδηγήσουν σε πιο στάσιμα καιρικά μοτίβα, επιτρέποντας στους θόλους θερμότητας να επιμένουν”, εξηγεί στο National Geographic η Άσλεϊ Γουόρντ, διευθύντρια του Heat Policy Innovation Hub στο Πανεπιστήμιο Ντιούκ.

Φυσικά, όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό, η ακραία, μακράς διαρκείας ζέστη, απορροφά περισσότερη υγρασία από τα εδάφη και τη βλάστηση δημιουργώντας “ιδανικές συνθήκες” για πυρκαγιές.