Νέο brand name για τα ελληνικά αγροδιατροφικά προϊόντα: Προϊόντα μειωμένου αποτυπώματος άνθρακα

Σε μια εικόνα από το μέλλον, στα ράφια των καταστημάτων τροφίμων, θα υπάρχουν πιστοποιημένα προϊόντα μειωμένου αποτυπώματος άνθρακα. Τα προϊόντα αυτά θα είναι προτιμητέα έναντι άλλων, γιατί θα έχουν παραχθεί με διαδικασίες φιλικές στο περιβάλλον. Με στρατηγικές επιλογές και συντονισμένες πολιτικές, οι Έλληνες γεωργοί θα είναι από τους πρώτους που θα καλλιεργούν και θα παράγουν προϊόντα μειωμένων εισροών. Ελληνικά προϊόντα ταυτόσημα με την υψηλή ποιότητα και το χαμηλό αποτύπωμα άνθρακα.

Όσο κι αν προκαλεί έκπληξη, το πρώτο βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση έχει γίνει. Και έχει γίνει με τρόπο που θα εξασφαλίσει πρόσβαση σε όλους τους εμπλεκόμενους φορείς με την ελληνική γη: γεωργούς, συνεταιρισμούς, ερευνητικούς φορείς, γεωπόνους, εξαγωγείς, εταιρείες πιστοποίησης, μεταποίησης, επιμελητήρια κ.ά.. Πρόκειται για μια σειρά από έργα και δράσεις του ΥΨηΠΤΕ με αφετηρία αφενός έργα υποδομών (όπως το Rural Broadband, το έργο που αναπτύσσει τα ευρυζωνικά δίκτυα στις λεγόμενες «λευκές» περιοχές, όπου οι ιδιωτικοί πάροχοι δεν έχουν οικονομικό όφελος για την ανάπτυξη του δικτύου τους), αφετέρου το έργο που θα φέρει τον ψηφιακό μετασχηματισμό του γεωργικού τομέα. Το έργο αυτό -που βρίσκεται στη φάση του ελέγχου των προσφορών των υποψηφίων αναδόχων- προβλέπει ότι εντός 12 μηνών θα τοποθετηθούν 6.500 τηλεμετρικοί σταθμοί στις 13 περιφέρειες της χώρας, καλύπτοντας τη μισή καλλιεργήσιμη γη, δηλαδή 15 εκατομμύρια στρέμματα. Τα δεδομένα που θα συλλέγονται από τους σταθμούς, τους σταθμούς της ΕΜΥ και τις φωτογραφίες των δορυφόρων θα δίνουν πληροφορίες για το έδαφος, το νερό, τις ανάγκες του φυτού και τις ατμοσφαιρικές συνθήκες του μικροκλίματος.

Για πρώτη φορά μια δημόσια υποδομή συλλογής δεδομένων για τον πρωτογενή τομέα σε όλη την Ελλάδα, αξιοποιεί σύγχρονες τεχνολογίες όπως το διαδίκτυο των πραγμάτων (IoΤ), η ανάλυση μεγάλων δεδομένων (Big Data) και η δορυφορική παρακολούθηση της γης. Αρχικά, ο αγρότης θα λαμβάνει με ένα απλό sms στο κινητό του τηλέφωνο γεωργικές προειδοποιήσεις για ακραία καιρικά φαινόμενα. Σε δεύτερο χρόνο, τα δεδομένα θα επεξεργάζονται με αλγόριθμους στην πλατφόρμα της ευφυούς γεωργίας και θα «επιστρέφουν» στους γεωργούς υπό τη μορφή εξατομικευμένων συμβουλών για την αγροκαλλιέργειά τους.

Στα πολλαπλά οφέλη της εθνικής υποδομής ευφυούς γεωργίας περιλαμβάνεται η πληθυσμιακή αναδιάρθρωση του πρωτογενούς τομέα με την προσέλκυση νέων στην γεωργική καλλιέργεια, ενώ παράλληλα μειώνεται το κόστος παραγωγής, βελτιώνεται η ποιότητα των προϊόντων, δημιουργούνται νέες θέσεις εργασίας και προστατεύονται οι φυσικοί πόροι.

Η πρωτογενής παραγωγή όμως για να καταστεί ανταγωνιστική, πρέπει να ενσωματωθεί σε μια αλυσίδα αξίας. Το οικοσύστημα της αγροδιατροφικής αλυσίδας θα πρέπει να συνεργαστεί ώστε από το χωράφι, το προϊόν να περάσει στη μεταποίηση, να πιστοποιηθεί να φέρει τη σήμανση μειωμένων εισροών και στη συνέχεια να διατεθεί στο ράφι, με την πιστοποίηση που εγγυάται ότι τηρεί τους όρους της βιώσιμης ανάπτυξης της υπαίθρου.

Πόσο εφικτό είναι αυτό για τα ελληνικά αγροδιατροφικά προϊόντα; Είναι γνωστό ότι τα ελληνικά προϊόντα είναι διεθνώς αναγνωρισμένα ως προϊόντα μεσογειακής διατροφής, συμβάλλοντας στην εξωστρέφεια του κλάδου. Η ψηφιακή γεωργία δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες για περαιτέρω ενίσχυση της επιχειρηματικότητας και της εξωστρέφειας του αγροδιατροφικού τομέα. Η ιχνηλασιμότητα των τροφίμων -να μπορούμε δηλαδή να ακολουθούμε τη διαδρομή από το χωράφι στο ράφι και το αντίστροφο- θα είναι δομικό στοιχείο της β’ φάσης του έργου του ψηφιακού μετασχηματισμού του γεωργικού τομέα. Αυτό πρακτικά θα γίνει μέσω ενός κωδικού QR στο συσκευασμένο τρόφιμο. Ο καταναλωτής σκανάρωντας το QR θα μαθαίνει το χωράφι που καλλιεργήθηκε το προϊόν, τα λιπάσματα που έχει δεχθεί, την ημερομηνία συγκομιδής, την ημερομηνία συσκευασίας. Θα ξέρει δηλαδή τι αγοράζει, εξασφαλίζοντας ασφαλή τροφή.

Επικαιροποιημένη έρευνα της Εθνικής Τράπεζας αναφέρει ότι τα κοινά χαρακτηριστικά που συγκεντρώνουν τα ελληνικά προϊόντα με τη μεγαλύτερη εξαγωγική δράση (γιαούρτι, ελιές και μέλι) σκιαγραφούν τη βέλτιστη στρατηγική διείσδυσης στις διεθνείς αγορές: τυποποιημένα branded προϊόντα και εστίαση σε επιλεγμένες αναπτυγμένες αγορές ώστε να κατακτηθεί μετρήσιμο μερίδιο της κάθε αγοράς. Σύμφωνα με την ίδια έρευνα, με την υιοθέτηση των νέων τεχνολογιών στην παραγωγή, το branding και την κατάρτιση των αγροτών, το συνολικό ετήσιο όφελος εκτιμάται ότι θα προσεγγίσει τα €12,2 δισ. (ή 6,9% του ΑΕΠ) δημιουργώντας δυνητικά περίπου 200.000 νέες θέσεις εργασίας.

Παραδείγματα χωρών όπως η Ολλανδία, επιβεβαιώνουν απόλυτα τα ευρήματα αυτής της έρευνας. Η Ολλανδία είναι η πρώτη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε εξαγωγές τροφίμων και η δεύτερη παγκοσμίως μετά τις ΗΠΑ. Αυτό δεν είναι τυχαίο. Οι υψηλές δαπάνες σε έρευνα και ανάπτυξη εκτόξευσαν την παραγωγικότητα της ολλανδικής γης. Η χώρα εφαρμόζει πρακτικές ευφυούς γεωργίας με αποτέλεσμα το πότισμα να μειωθεί κατά 90% και να εξαλειφθεί η χρήση των παρασιτοκτόνων.

Με την πεποίθηση ότι το μέλλον έρχεται πιο γρήγορα μέσα από τις συμπράξεις, ο Υπουργός ΨηΠΤΕ, Νίκος Παππάς και οι πρυτανικές αρχές των τεσσάρων Πανεπιστημίων Θεσσαλονίκης, Αθηνών, Θεσσαλίας και Θράκης υπέγραψαν Μνημόνιο Συνεργασίας για την ανάληψη κοινών δράσεων, με στόχο την εκπαίδευση φοιτητών και αποφοίτων των γεωτεχνικών σχολών σε σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία, που θα τους καταστήσουν ικανούς για την αξιοποίηση των δεδομένων των υφιστάμενων ψηφιακών υποδομών της χώρας και για την παροχή υπηρεσιών στον πρωτογενή τομέα.

Με στρατηγικές επιλογές και συντονισμένες πολιτικές ξεκλειδώνουμε τις προοπτικές ανάπτυξης της οικονομίας και της κοινωνίας και θεμελιώνουμε ισχυρά ψηφιακά θεμέλια για να επωφεληθεί ο αγρότης από την προστιθέμενη αξία των προϊόντων του, ο καταναλωτής από ασφαλή ελληνικά τρόφιμα και το περιβάλλον από μικρότερη επιβάρυνση. Για να ωφεληθούμε όλοι.