Σπρίνγκστιν, Στίβι Γουόντερ και Bono: Το ισχυρό opening του Κέντρου Ομπάμα στο Σικάγο

Με τον Μπρους Σπρίνγκστιν να τραγουδά το «Land of Hope and Dreams», τον Στίβι Γουόντερ να κάνει μια σπάνια εμφάνιση και τη συμμετοχή καλλιτεχνών όπως ο Έντι Βέντερ, ο Τζον Λέτζεντ, ο Bono και ο Edge των U2, καθώς και η Κριστίνα Αγκιλέρα, πραγματοποιήθηκαν στο Σικάγο τα εγκαίνια του Προεδρικού Κέντρου Ομπάμα, ενός από τα σημαντικότερα έργα που συνδέονται με την πολιτική και προσωπική παρακαταθήκη του πρώην προέδρου των ΗΠΑ.

Η τελετή πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 18 Ιουνίου στο Jackson Park, στη νότια πλευρά της πόλης όπου ο Ομπάμα ξεκίνησε τη δημόσια διαδρομή του ως ακτιβιστής και οργανωτής τοπικών κοινοτήτων πριν μπει στην πολιτική. Το γεγονός εξελίχθηκε σε μια γιορτή μουσικής, πολιτισμού και συμβολισμών, με χιλιάδες πολίτες να παρακολουθούν από τον χώρο και ακόμη περισσότερους από γιγαντοοθόνες που είχαν στηθεί γύρω από το πάρκο.

Η επιλογή των καλλιτεχνών δεν άφηνε πολλά περιθώρια παρερμηνειών. Από τον Στίβι Γουόντερ μέχρι τον Μπρους Σπρίνγκστιν και από τους U2 μέχρι τον Τζον Λέτζεντ, οι περισσότεροι από όσους ανέβηκαν στη σκηνή έχουν συνδέσει το έργο τους με ζητήματα κοινωνικής δικαιοσύνης, πολιτικών δικαιωμάτων και δημόσιας παρέμβασης. Το πρόγραμμα λειτούργησε σαν ένα μουσικό πορτρέτο της Αμερικής που ο Ομπάμα προσπάθησε να εκπροσωπήσει κατά τη διάρκεια της προεδρίας του.

Το Obama Presidential Center αποτελεί ένα έργο που σχεδιαζόταν εδώ και χρόνια. Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές προεδρικές βιβλιοθήκες, φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως ενεργός χώρος πολιτισμού, εκπαίδευσης και κοινωνικής δράσης. Η επιλογή του Σικάγου είχε ισχυρό προσωπικό χαρακτήρα. Εδώ ξεκίνησε η πολιτική του διαδρομή, εδώ γνώρισε τη Μισέλ Ομπάμα και εδώ διαμορφώθηκε το μεγαλύτερο μέρος της δημόσιας ταυτότητάς του πριν φτάσει στον Λευκό Οίκο.

Η πιο συγκινητική στιγμή της βραδιάς ανήκε στον Μπρους Σπρίνγκστιν. Λίγο μετά την ομιλία του Ομπάμα, ο «Boss» ανέβηκε στη σκηνή και αφιέρωσε το «Land of Hope and Dreams» στον πρώην πρόεδρο και στη Μισέλ Ομπάμα. «Πρόεδρε Ομπάμα και Μισέλ, υπηρετήσατε όλους μας με καρδιά, αφοσίωση, αγάπη και συμπόνια», είπε πριν ξεκινήσει το τραγούδι.

Η επιλογή του κομματιού είχε ιδιαίτερη σημασία. Το «Land of Hope and Dreams» έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια σε μία από τις πιο χαρακτηριστικές πολιτικές δηλώσεις του Σπρίνγκστιν. Το τραγούδι περιγράφει ένα συμβολικό τρένο στο οποίο χωρούν όλοι και έχει χρησιμοποιηθεί επανειλημμένα από τον ίδιο ως αναφορά σε μια πιο ανοιχτή και συμπεριληπτική Αμερική.

Η σχέση του Σπρίνγκστιν με τον Ομπάμα μετρά σχεδόν δύο δεκαετίες. Ο μουσικός υποστήριξε δημόσια την πρώτη προεκλογική εκστρατεία του το 2008, συμμετείχε σε προεκλογικές συγκεντρώσεις, εμφανίστηκε στις εκδηλώσεις της ορκωμοσίας του και αργότερα συνεργάστηκε μαζί του στο podcast και το βιβλίο «Renegades». Η εμφάνιση στο Σικάγο έμοιαζε με συνέχεια μιας δημόσιας φιλίας που εξελίχθηκε παράλληλα με σημαντικές πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η μουσική είχε πρωταγωνιστικό ρόλο σε ολόκληρη τη βραδιά

Εξίσου φορτισμένη ήταν η παρουσία του Στίβι Γουόντερ. Για πολλούς Αμερικανούς, ο δημιουργός των «Songs in the Key of Life» και «Living for the City» συμβολίζει τη γέφυρα ανάμεσα στη μουσική και στο κίνημα των πολιτικών δικαιωμάτων. Η παρουσία του δίπλα στον πρώτο Αφροαμερικανό πρόεδρο της χώρας έδωσε στην τελετή μια ιστορική διάσταση που ξεπερνούσε κατά πολύ τα όρια μιας εορταστικής εκδήλωσης.

Στη σκηνή ανέβηκαν επίσης ο Τζον Λέτζεντ, η Τζένιφερ Χάντσον, ο Μαρκ Άντονι. Καθώς και οι The Roots feat. Common που έχουν συνδεθεί με το Σικάγο και τη σύγχρονη αφροαμερικανική κουλτούρα. Η Κριστίνα Αγκιλέρα ερμήνευσε το «What a Wonderful World» του Λούις Άρμστρονγκ, ένα από τα αγαπημένα τραγούδια του Ομπάμα, προσφέροντας μία από τις πιο προσωπικές στιγμές της βραδιάς.

Ιδιαίτερο βάρος είχε και η παρουσία του Bono και του Edge. Η σχέση του Ομπάμα με τον frontman των U2 ξεκινά από την εποχή που ο Ιρλανδός μουσικός πίεζε αμερικανικές κυβερνήσεις για την αντιμετώπιση της φτώχειας και της επιδημίας του AIDS στην Αφρική. Οι δύο άνδρες συναντήθηκαν πολλές φορές κατά τη διάρκεια της προεδρίας Ομπάμα και διατήρησαν στενή επαφή γύρω από διεθνή ανθρωπιστικά ζητήματα.

Η μουσική είχε πρωταγωνιστικό ρόλο σε ολόκληρη τη βραδιά. Κάτι που μοιάζει απολύτως ταιριαστό με τον τρόπο που ο Ομπάμα αντιμετώπισε διαχρονικά τον πολιτισμό ως μέρος της δημόσιας παρουσίας του. Από τις playlists που δημοσίευε κάθε καλοκαίρι μέχρι τις εμφανίσεις καλλιτεχνών στον Λευκό Οίκο, αλλά και την προσωπική σχέση που έχει με σταρς της μουσικής βιομηχανίας, η μουσική υπήρξε σταθερό στοιχείο της πολιτικής του ταυτότητας.

Οι New York Times, η Reuters, το Associated Press, το CBS και η Guardian στάθηκαν ιδιαίτερα στο γεγονός ότι τα εγκαίνια εξελίχθηκαν σε μια πολιτιστική δήλωση. Πολλά δημοσιεύματα υπογράμμισαν ότι το πρόγραμμα των καλλιτεχνών λειτούργησε σαν αντανάκλαση των αξιών που ο Ομπάμα προσπάθησε να προβάλλει κατά την προεδρία του: πολυφωνία, συμμετοχή, πολιτισμική ποικιλομορφία και δημόσιο διάλογο.

Μέσα σε ένα βαθιά πολωμένο πολιτικό περιβάλλον, η τελετή έδωσε επίσης μια εικόνα της Αμερικής που θέλει να θυμάται ο Ομπάμα. Μια χώρα στην οποία η μουσική, οι τέχνες και οι διαφορετικές πολιτισμικές παραδόσεις συναντώνται στον ίδιο δημόσιο χώρο. Η παρουσία του Σπρίνγκστιν, ενός καλλιτέχνη που εδώ και μισό αιώνα τραγουδά για την εργατική τάξη, τις αντιφάσεις και τις ελπίδες της χώρας του, έδωσε στο μήνυμα αυτό ιδιαίτερο βάρος.

Καθώς το «Land of Hope and Dreams» ακούστηκε στο Σικάγο, η σύγκριση έμοιαζε αναπόφευκτη. Ο Μπαράκ Ομπάμα επέλεξε να αφηγηθεί την πολιτική του κληρονομιά μέσα από τον Σπρίνγκστιν, τον Στίβι Γουόντερ, τους U2 και μια σκηνή γεμάτη μουσική, βιβλία, ιδέες και πολιτισμικούς συμβολισμούς. Την ίδια στιγμή, ο Ντόναλντ Τραμπ γιόρταζε τα γενέθλιά του με στρατιωτικές παρελάσεις και την αισθητική του wrestling που τον συνοδεύει εδώ και δεκαετίες. Οι δύο εικόνες αποτυπώνουν τη σημερινή Αμερική. Από τη μία ο πολιτισμός ως δημόσια κληρονομιά. Από την άλλη το θέαμα ως επίδειξη δύναμης.

Τι περιλαμβάνει το Obama Presidential Center

Το Obama Presidential Center καταλαμβάνει έκταση περίπου 78 στρεμμάτων στο Jackson Park του Σικάγο. Στο κέντρο του δεσπόζει ένας πύργος 8 ορόφων, ο οποίος στεγάζει το μουσείο της προεδρίας Ομπάμα. Το συγκρότημα, που κόστισε περισσότερα από 800 εκατομμύρια δολάρια, περιλαμβάνει επίσης βιβλιοθήκη, χώρους εκδηλώσεων, αθλητικές εγκαταστάσεις, εκπαιδευτικά κέντρα και εκτεταμένους δημόσιους κήπους.

Στην καρδιά του συγκροτήματος βρίσκεται το Obama Presidential Museum, ένα μουσείο τεσσάρων επιπέδων αφιερωμένο τόσο στην προσωπική διαδρομή του Μπαράκ και της Μισέλ Ομπάμα όσο και στα οκτώ χρόνια της προεδρίας του. Οι επισκέπτες θα μπορούν να δουν προσωπικά αντικείμενα του ζευγαριού, υλικό από την ιστορική προεκλογική εκστρατεία του 2008, αναμνηστικά από τον Λευκό Οίκο, φωτογραφίες, βίντεο και χιλιάδες τεκμήρια από τις δύο προεδρικές θητείες.

Ανάμεσα στα εκθέματα ξεχωρίζει η ανακατασκευή του Οβάλ Γραφείου, στην οποία οι επισκέπτες μπορούν να μπουν και να περιηγηθούν, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις μεγάλες πολιτικές και κοινωνικές στιγμές της εποχής Ομπάμα, από τη μεταρρύθμιση του συστήματος υγείας μέχρι τις μάχες για τα πολιτικά δικαιώματα και τις διεθνείς κρίσεις που σημάδεψαν την οκταετία του.

Το μουσείο φιλοξενεί επίσης δεκάδες έργα σύγχρονης τέχνης που δημιουργήθηκαν ειδικά για το Κέντρο. Ανάμεσά τους βρίσκεται και το εντυπωσιακό γυάλινο έργο της Julie Mehretu, ύψους περίπου 25 μέτρων, το οποίο δεσπόζει στο εσωτερικό του κτιρίου. Στους χώρους του εκτίθενται ακόμη σημαντικά προσωπικά και ιστορικά αντικείμενα της προεδρίας, ανάμεσά τους και το Νόμπελ Ειρήνης που απονεμήθηκε στον Ομπάμα το 2009.

Στην κορυφή του μουσείου, ένα πλέγμα από γιγάντια μεταλλικά γράμματα σχηματίζει λέξεις και φράσεις εμπνευσμένες από την ιστορική ομιλία που εκφώνησε ο Μπαράκ Ομπάμα στη Σέλμα της Αλαμπάμα το 2015, στην 50ή επέτειο της πορείας για τα πολιτικά δικαιώματα. Η συγκεκριμένη ομιλία θεωρείται μία από τις σημαντικότερες της προεδρίας του, καθώς συνέδεσε τον αγώνα των ακτιβιστών της δεκαετίας του 1960 με τη σύγχρονη αμερικανική δημοκρατία και με τη δική του εκλογή ως πρώτου Αφροαμερικανού προέδρου των ΗΠΑ. Λέξεις και η φράση “You are America” έχουν ενσωματωθεί στην αρχιτεκτονική του κτιρίου, μετατρέποντας τις αξίες που σημάδεψαν τη δημόσια πορεία του Ομπάμα σε μόνιμο μέρος του ίδιου του μουσείου.

Στον τελευταίο όροφο βρίσκεται το Sky Room, ένας χώρος με πανοραμική θέα προς το Σικάγο και τη λίμνη Μίσιγκαν. Από εκεί ο επισκέπτης μπορεί να δει την πόλη που διαμόρφωσε πολιτικά τον Ομπάμα και στην οποία επέλεξε να χτίσει το σημαντικότερο έργο της μεταπροεδρικής του περιόδου.

Κάτι ακόμη που κάνει το Κέντρο διαφορετικό από τους περισσότερους προεδρικούς θεσμούς στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι ότι μεγάλο μέρος του αρχειακού υλικού της προεδρίας του έχει ψηφιοποιηθεί. Το ιστορικό αρχείο των οκτώ χρόνων στον Λευκό Οίκο είναι διαθέσιμο κυρίως σε ψηφιακή μορφή, δίνοντας στο μουσείο έναν πιο σύγχρονο και διαδραστικό χαρακτήρα.

Στην τελετή έδωσαν το «παρών» ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν και οι πρώην πρόεδροι Μπιλ Κλίντον και Τζορτζ Μπους. Η παρουσία τεσσάρων πρώην προέδρων στον ίδιο χώρο αποτέλεσε από μόνη της ένα από τα πιο συμβολικά στιγμιότυπα της βραδιάς, σε μια περίοδο έντονης πολιτικής πόλωσης στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στο Σικάγο βρέθηκαν επίσης πρώην στελέχη της κυβέρνησης Ομπάμα, μέλη του Κογκρέσου, εκπρόσωποι οργανώσεων πολιτικών δικαιωμάτων και προσωπικότητες που συνδέθηκαν με τη δημόσια και πολιτική διαδρομή του πρώην προέδρου.