Στον Τινάνειο κήπο το 1ο Σχολικό Φεστιβάλ Τέχνης και Αποδοχής του δήμου Πειραιά

Ένα φεστιβάλ διαφορετικό από τα άλλα έλαβε χώρα στις 30 Μαΐου στον Τινάνειο κήπο του Δήμου Πειραιά.

Όπως αναφέρεται, το 1ο Σχολικό Φεστιβάλ Τέχνης και Αποδοχής Πειραιά αποτελεί μια πρωτοποριακή πρωτοβουλία για τα ελληνικά δεδομένα. “Κατάφερε να φέρει σε έναν κοινό, ορατό και δημόσιο χώρο σχολεία, εκπαιδευτικούς, μαθητές, κοινότητες μεταναστών και προσφύγων, καλλιτέχνες, κοινωνικούς φορείς και την τοπική αυτοδιοίκηση, δημιουργώντας ένα ζωντανό παράδειγμα συνεργασίας, κοινωνικής συνοχής και συμμετοχικής δημοκρατίας“.

Το Φεστιβάλ αποτελεί τη συνέχεια μιας διαδρομής που ξεκίνησε το 2000 σε ένα σχολείο στα Κάτω Πατήσια, ως μια καλή πρακτική στο πλαίσιο της Ευέλικτης Ζώνης. “Την περίοδο εκείνη, όταν ένα ακόμη μεγάλο μεταναστευτικό κύμα διαμόρφωνε μια νέα πραγματικότητα στα ελληνικά σχολεία, η ανάγκη ήταν μία: να γίνουν ορατά τα παιδιά, να ακουστούν οι ιστορίες τους, να αναγνωριστεί η παρουσία τους και να αναδειχθεί ο πολιτισμικός πλούτος που έφερναν μαζί τους”, σημειώνεται.

“Αυτή η ιδέα ταξίδεψε τα επόμενα χρόνια. Βρήκε χώρο και ανθρώπους να την υποστηρίξουν στο Ίλιον, στο Μενίδι, στο Ναύπλιο, στην Αθήνα, σε γειτονιές και σχολικές κοινότητες. Κάθε φορά άλλαζε μορφή, αλλά διατηρούσε τον ίδιο πυρήνα: την πεποίθηση ότι η εκπαίδευση και η τέχνη οφείλουν να δημιουργούν χώρους συνάντησης, ορατότητας και συμμετοχής για όλα τα παιδιά, ανεξάρτητα από την καταγωγή, τη γλώσσα, τη θρησκεία, την αναπηρία ή την κοινωνική τους θέση”.

“Δεν είναι τυχαίο ότι αυτή η πρωτοβουλία βρήκε χώρο συνέχειας στον Πειραιά. Μια πόλη-λιμάνι που επί αιώνες υπήρξε τόπος αναχωρήσεων και αφίξεων, συνάντησης λαών, πολιτισμών, γλωσσών και ιστοριών. Μια πόλη που κουβαλά στη συλλογική της μνήμη τις εμπειρίες της προσφυγιάς, της μετανάστευσης και της αναζήτησης μιας καλύτερης ζωής. Το Φεστιβάλ αποτέλεσε μια σύγχρονη έκφραση αυτής της ιστορικής ταυτότητας του Πειραιά, μετατρέποντας τον δημόσιο χώρο σε τόπο συνάντησης και δημιουργικής συνύπαρξης”, τονίζεται στην ανακοίνωση.

“Ως τόπος διεξαγωγής επιλέχθηκε μια σημαντική ιστορικά περιοχή, εκείνη του Τινάνειου κήπου και της περιοχής της Τρούμπας, χώροι που συνδέθηκαν με την υποδοχή και την παρουσία ανθρώπων που βρίσκονταν στο περιθώριο της κοινωνίας. Πρόσφυγες, εσωτερικοί μετανάστες, ναυτικοί, εργάτες, άνθρωποι που αναζητούσαν μια νέα αρχή αλλά και πολλοί φτωχοί καλλιτέχνες βρήκαν κατά καιρούς στην ευρύτερη περιοχή ένα σημείο συνάντησης, επιβίωσης, έκφρασης και κοινωνικής δικτύωσης. Εκεί διασταυρώνονταν καθημερινά διαφορετικές κουλτούρες, μουσικές, γλώσσες και ιστορίες, δημιουργώντας ένα μοναδικό μωσαϊκό ανθρώπινων εμπειριών που σφράγισε την πολιτιστική ταυτότητα του Πειραιά”.

“Γι’ αυτό και το Φεστιβάλ Τέχνης και Αποδοχής δεν είναι απλώς ένα ακόμη πολιτιστικό γεγονός. Είναι ένα φεστιβάλ της κοινότητας. Ένα φεστιβάλ που γεννιέται από τις ανάγκες, τις αγωνίες, τα όνειρα και τη δημιουργικότητα των ανθρώπων που ζουν μαζί στην ίδια πόλη. Ένα φεστιβάλ που διεκδικεί τον δημόσιο χώρο ως χώρο δημοκρατίας, συμμετοχής και κοινωνικής ορατότητας, ενώ έχει ταυτόχρονα και ένα σαφές κοινωνικό πρόσημο. Υποστηρίζει την πεποίθηση ότι οι άνθρωποι που βρέθηκαν στη χώρα μας από ανάγκη, μαζί με τις οικογένειες και τα παιδιά τους, δεν αποτελούν πρόβλημα ούτε απειλή. Αντίθετα, αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι των τοπικών κοινωνιών στις οποίες ζουν, εργάζονται, μορφώνονται και μεγαλώνουν τα παιδιά τους. Η παρουσία τους μπορεί να αποτελέσει πηγή γνώσης, εμπειρίας και πολιτισμικού πλούτου. Μπορεί να μας κάνει πιο ανοιχτούς, πιο δημιουργικούς και τελικά πιο δημοκρατικούς”.

Το Φεστιβάλ πραγματοποιήθηκε από τις Συντονίστριες Εκπαίδευσης Προσφύγων Δομής Σχιστού σε συνεργασία με το Συμβουλίου Ένταξης Μεταναστών και Προσφύγων του Δήμου Πειραιά, το οποίο από την πρώτη στιγμή αγκάλιασε το όραμα μιας διοργάνωσης που θα έδινε χώρο στα παιδιά, στις κοινότητες και στις διαφορετικές πολιτισμικές ομάδες της χώρας μας. Η συμβολή του Συμβουλίου υπήρξε καθοριστική, καθώς συνέδεσε ανθρώπους, φορείς και κοινότητες γύρω από μια κοινή ιδέα: ότι η αποδοχή, η συμπερίληψη και η ειρηνική συνύπαρξη δεν επιβάλλονται με διακηρύξεις, αλλά οικοδομούνται καθημερινά μέσα από τη γνωριμία, τη συνεργασία και τη συμμετοχή.

“Ξεχωριστή στιγμή της εκδήλωσης αποτέλεσε η μεγάλη Παρέλαση των Παιδιών με το σύνθημα «Τα Παιδιά Μπορούν – Την Ειρήνη Οδηγούν», όπου μαθητές και μαθήτριες, συνοδευόμενοι από καλλιτεχνικές ομάδες, διέσχισαν τους δρόμους του Πειραιά μεταφέροντας ένα μήνυμα ειρήνης, αλληλεγγύης και ελπίδας. Ήταν μια συμβολική αλλά και ουσιαστική υπενθύμιση ότι, σε μια εποχή που σημαδεύεται από πολέμους, κοινωνικές ανισότητες, ξεριζωμό και αποκλεισμούς, τα παιδιά εξακολουθούν να μας υπενθυμίζουν τις αξίες που συχνά οι ενήλικες ξεχνούν: τη συνεργασία, τη φιλία, τη δικαιοσύνη και τον σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια”.

“Ιδιαίτερη χαρά μας έδωσε η συμμετοχή περίπου 60 παιδιών, γυναικών, ανδρών και οικογενειών από τη Δομή Φιλοξενίας Προσφύγων Σχιστού, καθώς και μαθητών που φοιτούν στην Τάξη Υποδοχής του 3ου Πειραματικού Λυκείου Πειραιά. Η παρουσία τους ήταν μια έμπρακτη απόδειξη ότι η εκπαίδευση και η κοινωνική ένταξη που ξεκινούν στις σχολικές αίθουσες μπορούν και οφείλουν να συνεχίζονται στον δημόσιο χώρο, στις γειτονιές, στις πολιτιστικές δράσεις και στην καθημερινή ζωή της πόλης”.

Στο Φεστιβάλ συμμετείχαν επίσης παιδιά με αναπηρίες, εκπρόσωποι της Παλαιστινιακής Παροικίας, καθώς και άτομα από το Κονγκό, τη Βραζιλία, τη Συρία, την Τουρκία, το Ιράκ, το Αφγανιστάν, το Ιράν, το Σουδάν, τη Σομαλία, την Ουκρανία και πολλές ακόμη χώρες. “Όλοι μαζί συν-διαμορφώσαμε έναν χώρο όπου η διαφορετικότητα δεν αντιμετωπίστηκε ως εμπόδιο αλλά ως πηγή γνώσης, δημιουργίας και πολιτισμικού πλούτου“.

“Πολύ σημαντική υπήρξε και η παρουσία φιλοζωικών ομάδων και εθελοντών. Γιατί η ενσυναίσθηση, η ευθύνη και η ενεργός πολιτειότητα δεν αφορούν μόνο τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων. Ξεκινούν από τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τα πιο ευάλωτα πλάσματα που μοιράζονται μαζί μας τον ίδιο κόσμο. Η φροντίδα των ζώων αποτελεί για πολλά παιδιά μια από τις πρώτες εμπειρίες κοινωνικής ευθύνης και σεβασμού προς τη ζωή“, λέει.

Κατά τη διάρκεια του Φεστιβάλ δημιουργήθηκαν συλλογικά έργα τέχνης και παρουσιάστηκαν παραδοσιακές τεχνικές από διαφορετικούς πολιτισμούς, όπως η αφρικανική τεχνική Raphia με κατασκευές από φύλλα φοίνικα, η ουκρανική Vyshyvanka με τα χαρακτηριστικά μοτίβα κεντήματος και η τουρκική τέχνη Ebru, η παραδοσιακή μαρμαρογραφία, κ.α.. Παράλληλα πραγματοποιήθηκαν δεκάδες εργαστήρια από καλλιτέχνες, παιδαγωγικές ομάδες, συλλογικότητες και φορείς που μοιράστηκαν απλόχερα τη γνώση, την εμπειρία και τη δημιουργικότητά τους.

Ξεχωριστό παλμό έδωσαν οι μουσικές και χορευτικές συμμετοχές που παρουσίασαν αραβική μουσική, κρητικούς χορούς και χορούς από τις περιοχές της ελληνικής προσφυγιάς, αναδεικνύοντας ότι οι πολιτισμοί δεν είναι κλειστά σύνολα αλλά ζωντανές διαδρομές ανταλλαγών, επιρροών και κοινών εμπειριών.

Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε η συμμετοχή των σχολείων που παρουσίασαν εξ αποστάσεως καλές πρακτικές, προγράμματα και δράσεις στους τομείς της συμπερίληψης, της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης, της αποδοχής, της περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης και της ενεργού πολιτειότητας, καταθέτοντας τις εργασίες και τις δημιουργίες τους, οι οποίες παραμένουν διαθέσιμες μέσω του QR Code της διοργάνωσης.

“Έκλεισε αυτή η διοργάνωση αφήνοντας μια γεύση υπερηφάνειας και ανυπομονησίας για τις επόμενες…

Γιατί τα παιδιά μπορούν.

Και πράγματι, μας έδειξαν τον δρόμο.

Τον δρόμο της ειρήνης, της αποδοχής, της συμμετοχής και της ελπίδας. Τον δρόμο μιας κοινωνίας όπου κανένα παιδί δεν περισσεύει και κανένας άνθρωπος δεν μένει αόρατος”, λέει η Ελένη Καραγιάννη, Συντονίστρια Εκπαίδευσης Προσφύγων Δομής Σχιστού, Επιμελήτρια Street Festival Τέχνης και Αποδοχής.