Κωνσταντίνος Λουκόπουλος: «Αν ισχύει ότι μία και μόνο ζωή έχουμε, είναι κρίμα να μην τη ζήσουμε όσο περισσότερο γίνεται»

«Μέσα από την ενασχόλησή μου με τη μυθολογία, έχω καταλάβει πως αγγίζει τον καθένα μας ξεχωριστά με τελείως διαφορετικό τρόπο κατά περίπτωση. Θεωρώ ότι οι μύθοι που ξεχωρίζουμε κάτι λένε για τον ίδιο μας τον εαυτό, κάτι αρκετά βαθύ. Με ποιον ήρωα θα ταυτιστούμε ή ποιον θα αντιπαθήσουμε ή ποιον μύθο θα ξεχωρίσουμε γενικά γιατί (συνήθως) σε μικρή ηλικία μας άγγιξε».

Ο Κωνσταντίνος Λουκόπουλος προσπαθεί να απαντήσει σε μια δύσκολη, όπως τη χαρακτηρίζει, ερώτηση, που του κάνει το NEWS 24/7: Μπορεί, ως αρχαιολόγος και δημιουργός του «The Mythologist», ενός από τα μεγαλύτερα ελληνικά ψηφιακά εγχειρήματα σχετικά με τη μυθολογία και την αρχαιότητα, να ξεχωρίσει το προσωπικό του Top 5 μύθων που θα πρότεινε σαν τρόπον τινά starter pack σε κάποιον που δεν έχει ιδέα περί τίνος πρόκειται η ελληνική μυθολογία;

«Θα πήγαινα σίγουρα στη δημιουργία του κόσμου όπως τη διηγήθηκε ο Ησίοδος, για να αποκτήσουμε μια καλή εικόνα του πώς διαμορφώθηκε η σκηνή πάνω στην οποία θα διαδραματίζονταν στη συνέχεια όλα τα υπόλοιπα. Στη συνέχεια, οπωσδήποτε θα άξιζε να δούμε τον Τρωικό Κύκλο, διότι στιγμάτισε όσο λίγες άλλες ιστορίες την ταυτότητα των αρχαίων Ελλήνων. Μετά, αν κάποιος αναζητά ένα πρότυπο μίμησης ή αποφυγής, θα πρέπει να μάθει για τις περιπέτειες των ηρώων και συγκεκριμένα του Θησέα, θα έλεγα, ο οποίος ήταν και τα δύο αυτά. Ξέρω ότι δεν είναι πέντε, αλλά δεκάδες μύθοι αυτοί που προτείνω, ωστόσο και λίγο από τον καθένα να διαβάσει κάποιος, θα καταλάβει ακριβώς γιατί τους προτείνω.»

Δύσκολη μεν ερώτηση, εύλογη δε δεδομένου ότι μόλις κυκλοφόρησε το νέο του βιβλίο, «Συγχαρητήρια, Πέθανες! Μια ξενάγηση στον Άδη της ελληνικής μυθολογίας» (εκδ. Διόπτρα). Οπότε του ζητάμε να απαντήσει σε άλλη μία, κι ας αποτελούν οι αναμνήσεις του, όπως όλων μας, σε κάποιο βαθμό μια κατασκευή. Μπορεί να θυμηθεί πώς ένιωσε και τι σκέφτηκε την πρώτη φορά που διάβασε ως παιδί για τον Άδη και τον Κάτω Κόσμο;

«Η πρώτη εικόνα για τη μετά θάνατον ζωή που είχα ποτέ ήταν μέσω των χριστιανικών παραδόσεων και πεποιθήσεων, ωστόσο η αίσθηση που μου προκάλεσε δεν διέφερε από εκείνη που μου προκάλεσε ο Άδης των αρχαίων Ελλήνων» λέει και θυμάται να νιώθει παρηγοριά και ελπίδα. «Αφενός επειδή οι άνθρωποι που φεύγουν από κοντά μας δεν περνούν στο απόλυτο τίποτα και συνεχίζουν να υπάρχουν και αφετέρου επειδή, ακόμα κι αν κάποιος δεν πήρε αυτό που του άξιζε σε αυτή τη ζωή, θα το πάρει στην επόμενη, είτε καλό είτε κακό».

Κρατήστε το αυτό, θα επιστρέψουμε στη συνέχεια. Όπως θα επέστρεφε και ο Λουκόπουλος αρκετά χρόνια αργότερα μετά την αφετηρία της συνειδητοποίησης -στην πρώιμη λυκειακή περίοδο της ζωής του- της κλίσης του προς τις ιστορίες, αρχαίες και νέες. «Πάντα με γοήτευαν και οι ιστορίες περί θεών, ηρώων και πλασμάτων. Όταν τα έβαλα κάτω και είδα ότι μπορώ να ερευνώ αυτά τα θέματα και να τα διδάσκω, κλείδωσε στο μυαλό μου η Ιστορία και στην πορεία έγινε Αρχαιολογία» λέει για την παγίωση της περαιτέρω εκπαίδευσής του. «Το ενδιαφέρον για το παρελθόν παρέμεινε, αλλά άλλαξε το μέσο προσέγγισης. Ήθελα να έρχομαι σε επαφή με τα υλικά κατάλοιπα του παρελθόντος, την τέχνη κτλ. και έτσι, σε πολύ πρωτόγονο στάδιο, εξηγείται και η μετέπειτα ακαδημαϊκή πορεία που τώρα βρίσκεται στο στάδιο του διδακτορικού». Εννοεί τη διατριβή του με αντικείμενο την πρώιμη ελληνική τέχνη και τη μυθολογία, ως επιστέγασμα των σπουδών της Αρχαιολογίας στη Φιλοσοφική Σχολή του ΕΚΠΑ.

«Οι σπουδές με άλλαξαν. Μου άνοιξαν το μυαλό. Βγήκα τελείως άλλος άνθρωπος από το πανεπιστήμιο και με τελείως διαφορετική οπτική για τη ζωή και τον άνθρωπο. Οι επαγγελματικές προοπτικές ήταν και συνεχίζουν να είναι πενιχρές, όσο οξύμωρο κι αν είναι αυτό όταν μιλάμε για Αρχαιολογία και ζούμε στην Ελλάδα. Θα μπορούσα να έχω στραφεί αλλού, γιατί είχα ευκαιρίες να αναζητήσω κάτι πιο σίγουρο. Αλλά με την υποστήριξη των δικών μου ανθρώπων συνέχισα τις σπουδές, μετά ήρθε το The Mythologist και μέχρι στιγμής μου έχει βγει σε καλό».

Σήμερα το κανάλι του στο YouTube μετρά πάνω από 220.000 συνδρομητές, ενώ το περιεχόμενό του ακολουθείται από δεκάδες χιλιάδες χρήστες σε όλα τα social media. Πρόκειται δηλαδή για μία από τις πλέον εμφατικές ιστορίες επιτυχίες στον χώρο της εκλαϊκευμένης επιστήμης στη χώρα μας, κάτι που όταν ξεκινούσε ο Λουκόπουλος δεν μπορούσε να φανταστεί ότι θα συνέβαινε, ούτε όμως τον απασχολούσε ιδιαίτερα φορτικά. «Τα πρώτα δύο-τρία βίντεο του Mythologist ήταν προ πανδημίας. Το όλο εγχείρημα ήρθε ως ιδέα στις αρχές του μεταπτυχιακού μου, όταν η πανδημία δεν υπήρχε στο κάδρο. Είχα παρατηρήσει ότι στο YouTube υπήρχαν κανάλια εκπαιδευτικού περιεχομένου, αλλά δεν υπήρχε κάτι για τη δική μας επιστήμη. Συν ότι τα βίντεο είναι ένα εξαιρετικό μέσο για να διηγηθείς μια ιστορία, έναν μύθο, οπότε και το format ταίριαζε πολύ. Όταν μας χτύπησε (και μας έκλεισε) τις πόρτες η πανδημία, αξιοποίησα τον χρόνο του εγκλεισμού για να δημιουργήσω όσα περισσότερα βίντεο μπορούσα. Αντίστοιχα, ο κόσμος αξιοποίησε πολύ από τον δικό του χρόνο για να τα παρακολουθήσει και έτσι το κανάλι μετά από έναν περίπου χρόνο πήρε τα πάνω του».

Τονίζει ότι η βασική ιδέα ήταν και παραμένει η ίδια: «Να μοιράζομαι με τον κόσμο ενδιαφέρουσες ιστορίες από την αρχαιότητα με βάση τις αρχαίες πηγές και την ακαδημαϊκή έρευνα, αλλά με τρόπο που θα τον κάνει να σκεφτεί, να προβληματιστεί, να γελάσει, να συγκινηθεί και να συνειδητοποιήσει ότι έχουν θέση και ρόλο στο σήμερα. Στην πορεία, η ποιότητα βελτιώθηκε και γενικά το τεχνικό κομμάτι. Απέκτησα και τη σχετική εμπειρία και σταδιακά έγινε το επάγγελμά μου. Όταν κάτι γίνεται επάγγελμα, δεν γίνεται να μην αλλάξει, έστω και λίγο. Ήρθαν χορηγίες, προτάσεις, συνεργασίες και πολλά άλλα ευχάριστα ή μη, αλλά πραγματικά ο πυρήνας ήταν και παραμένει ο ίδιος: ιστορίες από το παρελθόν, για το παρόν και το μέλλον».

Από πολύ νωρίς στην πορεία του όλου online, οπτικοακουστικού εγχειρήματος, πριν καν φτάσει τους 100 συνδρομητές, ο Λουκόπουλος ήξερε ότι αργά ή γρήγορα θα προσπαθούσε να κάνει πράξη και την επιθυμία του να γράψει ένα βιβλίο. Μια επιθυμία που είχε από μικρό παιδί («όχι για μυθολογία και αρχαιότητα απαραίτητα») και αποκρυσταλλώθηκε μέσω των σπουδών του.

Έτσι, εν έτει 2026 και έχοντας ήδη μερικούς τίτλους στο παλμαρέ του, επιστρέφει ως συγγραφέας στον Κάτω Κόσμο μέσα από το «Συγχαρητήρια, Πέθανες!» (Εκδ. Διόπτρα), ένα βιβλίο που επεξεργαζόταν χρόνια ώσπου να πάρει ξεκάθαρη μορφή στο μυαλό του. «Ήθελα οπωσδήποτε να εξερευνήσω αυτόν τον κόσμο μέσα από τα γραπτά των αρχαίων Ελλήνων, αλλά δεν έβρισκα τον τρόπο. Δεν ήθελα να γράψω απλώς ένα εκπαιδευτικό βιβλίο μέσα στο οποίο θα συμπεριλάμβανα τα περιεχόμενα των αρχαίων πηγών σαν μια συλλογή, ήθελα κάτι διαφορετικό. Η οριστική ιδέα ήρθε πριν από περίπου δύο χρόνια, ως η βάση αυτού που θα γινόταν αργότερα το “Συγχαρητήρια, Πέθανες!”. Όλο αυτό το αποφάσισα επειδή ανέκαθεν με ενδιάφερε το θέμα του θανάτου, εντός και εκτός πλαισίου της αρχαιότητας. Όταν άρχισα να ασχολούμαι με την αρχαιολογία και τη μυθολογία, άρχισα να μελετώ και τον θάνατο μέσα από αυτά. Όταν το κανάλι ωρίμασε, ξεκίνησα να μιλώ και στον κόσμο για αυτά τα θέματα και έδειξε τεράστιο ενδιαφέρον να μάθει κι άλλα. Οπότε, όταν ένιωσα ότι έχει έρθει η σωστή στιγμή, άρχισα να το δουλεύω εντατικά».

Στο βιβλίο παρακολουθούμε τη διαδρομή μιας ανώνυμης ψυχής που μόλις έχει πεθάνει και ξυπνά σε έναν άγνωστο, σκοτεινό τόπο, χωρίς μνήμη. Αυτό είναι το λογοτεχνικό όχημα που προσφέρει ο Λουκόπουλος στους αναγνώστες για να κάνουν ένα ταξίδι στον Κάτω Κόσμο, όπως τον φαντάζονταν οι αρχαίοι Έλληνες μέσα στους αιώνες. Με κάθε στάση στην περιήγηση αυτή να αποκαλύπτει ένα κομμάτι της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας για τη ζωή μετά τον θάνατο, αλλά και ένα κομμάτι της ιστορίας της ίδιας της ψυχής.

Ο συγγραφέας λέει ότι πρώτος απ’ όλους απόλαυσε και ο ίδιος πάρα πολύ το ταξίδι του «Συγχαρητήρια, Πέθανες!», πολύ περισσότερο από τα πρώτα του δύο βιβλία, και λόγω θέματος και λόγω μορφής. «Τη δομή του βιβλίου την εμπνεύστηκα σχετικά γρήγορα και πέρασα αμέσως στο να δομήσω τον σκελετό, προτού ανοίξω τις πηγές και καθίσω να γράψω. Το βιβλίο αυτό έχει πολλή, πάρα πολλή, μελέτη πίσω του. Η μεγαλύτερη δυσκολία που αντιμετώπισα ήταν να δημιουργήσω έναν “Κάτω Κόσμο” πιστό στις αρχαίες πηγές, αλλά ταυτόχρονα ενιαίο και με συνοχή. Οι αρχαίοι Έλληνες δεν είχαν δόγμα. Δεν πίστευαν όλοι στα ίδια πράγματα και αυτό ίσχυε και για τον Κάτω Κόσμο. Υπήρχαν πολλές διαφορετικές πεποιθήσεις για το τι συμβαίνει μετά τον θάνατο, κι εγώ έπρεπε να φτιάξω έναν κόσμο ενιαίο και αρμονικό, που να πατά όμως και σχεδόν απόλυτα στα γραπτά τους. Άλλα λέει ο Όμηρος, άλλα ο Ησίοδος, άλλα ο Πλάτωνας, άλλα οι Ορφικοί… Με δυσκόλεψαν και οι διάλογοι, αυτό το πιο “μυθιστορηματικό” στυλ που δεν είχαν καθόλου τα δύο πρώτα μου βιβλία. Αλλά, ως προς αυτό, μόλις το συνήθισα και βρήκα τη ροή μου, άρχισα μετά να το απολαμβάνω».

Ενώ επισημαίνει ότι ο ομολογουμένως σκοτεινός τίτλος γεννήθηκε στο μυαλό του πριν καν γραφτεί η πρώτη λέξη του βιβλίου, ακριβώς γιατί είναι απαραίτητος για τη δομή, την εξέλιξη της πλοκής. «Πρώτα σκέφτηκα το θέμα και τη δομή και μετά τον τίτλο. Υπάρχει λόγος που το βιβλίο έχει αυτόν τον τίτλο και το καταλαβαίνει ο αναγνώστης σε διάφορα σημεία του και ίσως είναι και η φράση που του μένει περισσότερο από όλες τις υπόλοιπες που θα διαβάσει».

Διαβάζοντας, τονίζει, θα δεις πώς λειτουργεί πραγματικά ο Κάτω Κόσμος και θα χρειαστεί κάποια στιγμή να αναμετρηθείς με την πιο δύσκολη αλήθεια: εκείνη της δικής σου ζωής.

Το NEWS 24/7 ρωτά τον συγγραφέα τι έμαθε για τη δική του γράφοντας. «Καθόλη τη διάρκεια της συγγραφής, άρχισα να διαπραγματεύομαι πιο έντονα από ποτέ με όλες αυτές τις πολύ σημαντικές αλλά και δύσκολες έννοιες που χαρακτηρίζουν αυτό το βιβλίο. Είχα από τη μια μεριά το τι πίστευαν οι αρχαίοι Έλληνες για τη ζωή, τον θάνατο, την τιμωρία, τη δικαιοσύνη, τη στασιμότητα, την κρίση, το δίκαιο, το άδικο, τη θλίψη, τη διαχείριση της απώλειας και την αξιοποίηση της ζωής και από την άλλη το τι πιστεύω εγώ για όλα αυτά και το τι θέλω να εισπράξει ο αναγνώστης μέσα από τον συνδυασμό αυτών των δύο. Ένα πράγμα που έμαθα σίγουρα για τη ζωή (μου) είναι πως πρέπει οπωσδήποτε να αξιοποιηθεί για να μην γίνουμε απλώς ένα νούμερο στη στατιστική, όταν έρθει η ώρα του θανάτου. Όχι για την υστεροφημία ή για το ψώνιο μας, αλλά επειδή, αν ισχύει ότι μια και μόνο ζωή έχουμε, είναι κρίμα να μη τη ζήσουμε όσο περισσότερο γίνεται. Φυσικά, το τι ακριβώς σημαίνει αυτό για τον καθένα ή την καθεμία από εμάς, είναι εντελώς διαφορετικό».

Κι αν αυτό είναι το ηθικό δίδαγμα του βιβλίου, είχε κατά νου γράφοντάς το τον ιδεατό αναγνώστη στον οποίο θα ήθελε να μεταδοθεί; Ο Λουκόπουλος πρώτα απ’ όλα ξεκαθαρίζει ότι η ιδιαίτερη σχέση με τη μυθολογία δεν είναι προαπαιτούμενο για να απολαύσει κανείς το «Συγχαρητήρια, Πέθανες!». «Δεν χρειάζεται να ξέρει ποιος ήταν ο Αιακός ή ποιος ποταμός οδηγεί πού στον Άδη ή ακόμα και το οτιδήποτε για τον Κέρβερο», λέει χαρακτηριστικά.

Αυτό που χρειάζεται μόνο είναι να έχει περιέργεια και να του αρέσει να σκέφτεται, πέρα από το να μαθαίνει.

«Να τον ενδιαφέρουν ερωτήματα όπως το τι σημαίνει να έχεις ζήσει καλά, τι σημαίνει επιλογή, τι σημαίνει ευθύνη. Το βιβλίο γράφτηκε ώστε να διαβάζεται εύκολα, αλλά να αφήνει και κάτι να δουλεύει στο πίσω μέρος του μυαλού. Οι αρχαίοι Έλληνες δεν έφτιαξαν τον Κάτω Κόσμο απλώς για να περιγράψουν τι γίνεται μετά τον θάνατο. Τον χρησιμοποίησαν σαν έναν τρόπο να μιλήσουν για τη ζωή – για τις συνέπειες των πράξεών μας, για το πώς χτίζεται μια ζωή, για το τι τελικά έχει σημασία. Αν υπάρχει ένα βασικό μήνυμα, είναι ότι οι μύθοι δεν είναι παλιές ιστορίες που απλώς διαβάζουμε σήμερα για να περνάμε την ώρα μας. Είναι εργαλεία σκέψης. Μας βοηθούν να κάνουμε ένα βήμα πίσω και να δούμε τη ζωή μας με μεγαλύτερη νηφαλιότητα. Αν κάποιος τελειώσει το βιβλίο και με αφορμή αυτή την ιδιαίτερη ξενάγηση στον Άδη σκεφτεί έστω για λίγο πιο συνειδητά τι θέλει να κάνει με τον χρόνο που έχει, τότε νομίζω ότι το βιβλίο έχει πετύχει τον στόχο του. Και ίσως αυτό είναι τελικά το πιο ενδιαφέρον με την αρχαιότητα: δυστυχώς ή ευτυχώς, δεν πρόκειται ποτέ να μας δώσει έτοιμες απαντήσεις, αλλά μας βοηθά να κάνουμε καλύτερες ερωτήσεις. Και αυτό θα είναι πάντα χρήσιμο».

Το βιβλίο «Συγχαρητήρια, Πέθανες!» του Κωνσταντίνου Λουκόπουλου, δημιουργού του καναλιού The Mythologist, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα.