Οι ΗΠΑ κατέρριψαν ιρανικά drones στα Στενά του Ορμούζ εν μέσω κρίσιμων διαπραγματεύσεων

Σε τεντωμένο σχοινί κινούνται για ακόμη μια φορά οι ισορροπίες στη Μέση Ανατολή. Οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι κατέρριψαν αρκετά ιρανικά drones που είχαν στόχο εμπορικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ, παρά την αισιοδοξία που εκφράστηκε λίγες ώρες νωρίτερα από τις δύο πλευρές σε ό,τι αφορά μια ειρηνευτική συμφωνία.

«Το Ιράν εξαπέλυσε αρκετά επιθετικά drones με στόχο να πλήξουν εμπορικά πλοία που διέρχονταν από τα Στενάτου Ορμούζ», έγραψε στο Χ το μεικτό διοικητήριο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων που είναι αρμόδιο για τη Μέση Ανατολή (Centcom).

«Οι αμερικανικές δυνάμεις τα κατέρριψαν όλα τις τελευταίες ώρες» και η διέλευση των πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ «συνεχίζεται απρόσκοπτα», πρόσθεσε.

Το περιστατικό συνέβη ενώ η Τεχεράνη, το Πακιστάν που έχει ρόλο μεσολαβητή και η Ουάσινγκτον εξέφρασαν την αισιοδοξία τους για την πιθανότητα, ύστερα από εβδομάδες κοπιαστικών διαπραγματεύσεων και ελπίδων που διαψεύσθηκαν, να επιτευχθεί συμφωνία που θα βάλει τέλος στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.

Οι εκδοχές ενός πιθανού συμβιβασμού που παρουσιάστηκαν από τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης και της Ουάσινγκτον παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές.

«Μόλις τα τελικά στάδια των διαπραγματεύσεών μας ολοκληρωθούν, η συμφωνία αυτή θα υπογραφεί και θα ανακοινωθεί», δήλωσε ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας Αμπάς Αραγτσί στην κρατική τηλεόραση.

«Αυτό θα μπορούσε να συμβεί μέσα τις επόμενες ημέρες. Είμαι αισιόδοξος», πρόσθεσε.

Ο Αραγτσί δήλωσε ότι το σχέδιο της συμφωνίας προβλέπει την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών και μια νέα μορφή διαχείρισης του Στενού του Ορμούζ. Αλλά κατηγόρησε το Ισραήλ ότι ψάχνει «προσχήματα» για να «εκτροχιάσει» μια πιθανή συμφωνία με την Ουάσινγκτον.

Ανάλογη αισιοδοξία εξέφρασε ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, ο βασικός μεσολαβητής στη σύγκρουση. «Η ειρήνη ουδέποτε ήταν τόσο κοντά όσο είναι σήμερα», δήλωσε ο Σεχμπάζ Σαρίφ.

Και στην Ουάσινγκτον, υψηλόβαθμος αξιωματούχος εκτίμησε σε «80 με 85%» την πιθανότητα μιας συμφωνίας-πλαισίου που θα ανοίξει μια περίοδο 60 ημερών με τεχνικού χαρακτήρα συζητήσεις, αλλά «όχι 100%». «(Οι δύο πλευρές) δεν έχουν διασχίσει ακόμα τη γραμμή τερματισμού», δήλωσε, θέλοντας να διατηρήσει την ανωνυμία του.

Όσα γνωρίζουμε για τις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ – Ιράν

Όσα γνωρίζουμε μέχρι στιγμής για το υπό διαμόρφωση μνημόνιο κατανόησης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν προέρχονται από τρεις πηγές:

1. έναν διπλωμάτη που έχει ενημερωθεί για τις διαπραγματεύσεις
2. έναν ανώτερο αξιωματούχο της κυβέρνησης Τραμπ και
3. ιρανικά μέσα ενημέρωσης και τον Ιρανό ΥΠΕΞ

Και οι τρεις εκδοχές παρουσιάζουν σημαντικές αποκλίσεις, αφήνοντας πολλά ερωτήματα αναπάντητα σχετικά με την ενδεχόμενη συμφωνία:

Σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ: Ο Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι το στενό θα ανοίξει ξανά και θα αρθεί ο αμερικανικός αποκλεισμός στα λιμάνια του Ιράν. Ο διπλωμάτης διευκρίνισε ότι δεν θα επιτραπεί στο Ιράν να εισπράττει τέλη διέλευσης, αλλά δεν ανέφερε ποιος θα επιβλέπει τη ναυτιλιακή κίνηση.

Τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης δεν κάνουν καμία αναφορά σε τέλη – γεγονός που υποδηλώνει ότι η Τεχεράνη ενδέχεται να έχει αποσύρει το αίτημα αυτό – αλλά επιμένουν ότι το Ορμούζ θα ανοίξει ξανά υπό ιρανική διαχείριση, έναν όρο που η Ουάσιγκτον έχει απορρίψει επανειλημμένα.

Σύμφωνα με τον Ιρανό ΥΠΕΞ, η διοίκηση του Ορμούζ δεν θα επιστρέψει στην κατάσταση που ήταν πριν από τον πόλεμο, λέγοντας ότι η πλωτή οδός βρισκόταν «αναμφίβολα υπό την κυριαρχία του Ιράν και του Ομάν». Όσον αφορά τις πληρωμές, ο Αραγτσί εξήγησε ότι, ενώ το Στενό ήταν ελεύθερο για πολλά χρόνια, δεν θα είναι πλέον έτσι και οι υπηρεσίες θα χρεώνονται. Είπε ότι, εάν δεν εφαρμοστούν όσα αναφέρονται στο Μνημόνιο Συνεργασίας, οι διαπραγματεύσεις για μια τελική συμφωνία δεν θα πραγματοποιηθούν.

Όσον αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα: Ο αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ δήλωσε ότι «το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα καταργηθεί» και ότι το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν θα καταστραφεί επίσης επί τόπου και στη συνέχεια θα απομακρυνθεί από τη χώρα. Οι όροι του μνημονίου περιλαμβάνουν επίσης ένα καθεστώς επιθεωρήσεων, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η συμφωνία θα είναι εφαρμόσιμη σε μακροπρόθεσμη βάση.

Αντίθετα, τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι το Ιράν δεν θα αναλάβει αμέσως νέες δεσμεύσεις και θα συμμετάσχει σε συνομιλίες μόνο κατά τη διάρκεια της 60ήμερης περιόδου διαπραγματεύσεων που θα ακολουθήσει την υπογραφή του μνημονίου, «στο πλαίσιο των θεμελιωδών αρχών του», συμπεριλαμβανομένου αυτού που αποκαλεί δικαίωμά του στον εμπλουτισμό ουρανίου. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Αραγτσί διευκρίνισε ότι αυτά πρόκειται να συζητηθούν σε μεταγενέστερα στάδια των διαβουλεύσεων.

Εν τω μεταξύ, ο διπλωμάτης δήλωσε ότι η συμφωνία «ικανοποιεί όλες τις απαιτήσεις των ΗΠΑ σχετικά με το πυρηνικό ζήτημα», συμπεριλαμβανομένου του αποθέματος του Ιράν σε εμπλουτισμένο ουράνιο.

Σχετικά με τα δεσμευμένα κεφάλαια: Από την περιγραφή του διπλωμάτη απουσιάζει εμφανώς το αίτημα του Ιράν για την αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων από τα δικά του κεφάλαια, τα οποία υπόκεινται επί του παρόντος σε αμερικανικές κυρώσεις. Σύμφωνα με πληροφορίες, το ζήτημα αυτό αποτέλεσε σημαντικό εμπόδιο στις διαπραγματεύσεις των τελευταίων εβδομάδων.

Ο ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι, εφόσον συμμορφωθεί, «το Ιράν θα ανακουφιστεί από τις οικονομικές πιέσεις», με μέτρα που περιλαμβάνουν την αποδέσμευση των περιουσιακών του στοιχείων και την άρση των κυρώσεων. «Οι Ιρανοί δεν λαμβάνουν τίποτα με την υπογραφή του μνημονίου ή κατά τη διάρκεια των ίδιων των διαπραγματεύσεων» ξεκαθάρισε ο αξιωματούχος.

«Ανταμείβονται οικονομικά μόνο εφόσον συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις τους βάσει της συμφωνίας. Επομένως, εάν παραδώσουν το πυρηνικό υλικό όπως έχουν υποσχεθεί, θα λάβουν κάτι. Εάν τερματίσουν το πυρηνικό τους πρόγραμμα, θα λάβουν κάτι άλλο» δήλωσε ο αξιωματούχος.

Ωστόσο, τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι η συμφωνία περιλαμβάνει την αποδέσμευση 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων, τα μισά από τα οποία θα διατεθούν αμέσως μετά την υπογραφή. Σύμφωνα με τον Αραγτσί, δε, εξετάζεται μηχανισμός για παγωμένα κεφάλαια στο Μνημόνιο Συνεργασίας

Όσον αφορά τις πολεμικές αποζημιώσεις: Τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης έχουν επίσης αναδείξει ένα ταμείο ανασυγκρότησης ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων, παρουσιάζοντάς το ως αποζημίωση για τις ζημίες που υπέστη η χώρα κατά τη διάρκεια του πολέμου. Στις δηλώσεις του Αμερικανού αξιωματούχου και του διπλωμάτη δεν γίνεται κάποια αναφορά σε τέτοια διάταξη.

 

Σχετικά με το Ισραήλ και τον Λίβανο: Παρότι ούτε το Ισραήλ ούτε η Χεζμπολάχ συμμετέχουν άμεσα στις διαπραγματεύσεις, πηγές αναφέρουν ότι το σχέδιο περιλαμβάνει δεσμεύσεις που αφορούν και τα δύο μέρη, όπως μια εκεχειρία που περιλαμβάνει και τον Λίβανο. Η συμφωνία φαίνεται να βασίζεται στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη για να εξασφαλίσουν την τήρησή της από τους αντίστοιχους εταίρους τους. Το Ισραήλ, ωστόσο, έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι θα συνεχίσει να επιτίθεται στη Χεζμπολάχ.

«Η συμφωνία που συζητείται με το Ιράν περιλαμβάνει τον Λίβανο» τόνισε ο Αμερικανός αξιωματούχος, δηλώνοντας αισιόδοξος ότι το τελικό αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων θα είναι αποδεκτό επίσης στο Ισραήλ και στις χώρες του Κόλπου.

Οσον αφορά πιθανές επιφυλάξεις από την ιρανική πλευρά, ο αξιωματούχος εκτίμησε ότι αυτές είναι «μάλλον ελάχιστες», κρίνοντας ότι υπάρχει «ευρεία συναίνεση» υπέρ της συμφωνίας στην Τεχεράνη, και στις τάξεις των Φρουρών της Επανάστασης, μεταξύ των «σκληροπυρηνικών» και μεταξύ των «πολιτικών αρχών».

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Αραγκτσί λέει ότι το μνημόνιο κατανόησης θα περιλαμβάνει το τέλος του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου. «Δεν θα αφήσουμε ποτέ τον Λίβανο μόνο του».