ΕΚΠΑ: Ποια εμβόλια θα πρέπει να κάνουν άτομα με νεοπλασίες

Οι λοιμώξεις αποτελούν μία από τις σημαντικότερες αιτίες νοσηρότητας και μπορούν να οδηγήσουν ακόμη και στον θάνατο σε ασθενείς με καρκίνο συμπαγών οργάνων και αιματολογικές κακοήθειες. Τόσο το υποκείμενο νόσημα όσο και η αντικαρκινική θεραπεία μπορούν να επηρεάσουν την ικανότητα του οργανισμού να αντιμετωπίζει λοιμώξεις.

Ο διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα»), καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Θάνος Δημόπουλος, αναφέρει ότι ο εμβολιασμός καθίσταται καθοριστικής σημασίας για την πρόληψη των σοβαρών λοιμώξεων σε ασθενείς με καρκίνο.

Ακολουθεί σύνοψη με βάση το Εθνικό Εμβολιαστικό Πρόγραμμα και τις αντίστοιχες κατευθυντήριες οδηγίες εμβολιασμού στην Ογκολογία και την Αιματολογία.

• Εμβόλιο για τη γρίπη: Συστήνεται ετήσιος αντιγριπικός εμβολιασμός για όλους τους ασθενείς, ειδικά για όσους βρίσκονται σε ανοσοκαταστολή ή/και έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση μυελού των οστών ή συμπαγούς οργάνου. Για τους ασθενείς άνω των 65 ετών συστήνονται τα ενισχυμένα τριδύναμα αδρανοποιημένα εμβόλια TIV-HD (εμβόλιο υψηλής δόσης) και aTIV (εμβόλιο με ανοσοενισχυτικό). Ειδικά για τους ασθενείς με πολλαπλούν μυέλωμα συστήνεται η χορήγηση δύο δόσεων με έναν μήνα διαφορά, σύμφωνα με τις οδηγίες της Παγκόσμιας Ομάδας Μελέτης του Πολλαπλού Μυελώματος. Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων συστήνεται μία δόση 3–6 μήνες μετά τη μεταμόσχευση.
• Εμβόλιο για τον SARS-CoV-2 (COVID-19): Συστήνεται ο αναμνηστικός εμβολιασμός με επικαιροποιημένο εμβόλιο τουλάχιστον 3 μήνες μετά την τελευταία δόση ή την τελευταία νόσηση από SARS-CoV-2, ειδικά σε άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω ή/και με ανοσοκαταστολή. Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων συστήνεται σχήμα 3 δόσεων, με έναρξη 3–6 μήνες μετά τη μεταμόσχευση. Μπορεί να συγχορηγηθεί με το αντιγριπικό εμβόλιο.
• Εμβόλιο για τον πνευμονιόκοκκο: Συστήνεται 1 δόση συζευγμένου εμβολίου PCV20. Αν έχει προηγηθεί εμβολιασμός με PCV13 και PPSV23, τότε ακολουθεί μία άπαξ δόση PCV20 τουλάχιστον 5 χρόνια μετά την τελευταία δόση. Αν έχει προηγηθεί είτε το PCV13 είτε το PPSV23, τότε διενεργείται μία άπαξ δόση PCV20 ένα έτος αργότερα. Αν δεν έχει προηγηθεί καμία δόση με PCV13 ή με PPSV23, τότε διενεργείται μία δόση PCV20. Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων συστήνονται 3 δόσεις PCV20 ανά 1–2 μήνες, ξεκινώντας 3–6 μήνες μετά τη μεταμόσχευση, καθώς και μία 4η δόση τουλάχιστον 6 μήνες μετά την 3η δόση ή 12 μήνες μετά τη μεταμόσχευση.
• Εμβόλιο για τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (RSV): Συστήνεται μία δόση του εμβολίου σε άτομα ηλικίας 75 ετών και άνω, καθώς και σε άτομα ηλικίας 60–74 ετών με αυξημένο κίνδυνο, όπως τα άτομα με ανοσοκαταστολή (φαρμακευτική ή λόγω νόσου). Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων συστήνεται 1 δόση μετά τους 3 μήνες από τη μεταμόσχευση.
• Εμβόλιο για τον αιμόφιλο της γρίπης (Hib): Συστήνονται 3 δόσεις 6 μήνες μετά από μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων, με μεσοδιάστημα 1–2 μηνών. Στα υπόλοιπα άτομα με ανοσοκαταστολή χορηγείται 1 δόση, εφόσον δεν έχουν εμβολιαστεί στο παρελθόν.
• Εμβόλιο για τον μηνιγγιτιδόκοκκο: Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων πριν από 6 μήνες, συστήνονται 2–3 δόσεις εμβολίου για τον μηνιγγιτιδόκοκκο Β (MenB) και 2–3 δόσεις τετραδύναμου εμβολίου MenACWY για τον μηνιγγιτιδόκοκκο, με μεσοδιάστημα 2 μηνών.
• Εμβόλιο για τέτανο – διφθερίτιδα – κοκκύτη: Συστήνεται 1 δόση Tdap εάν δεν έχει προηγηθεί εμβολιασμός και ακολούθως Td ή Tdap κάθε 10 έτη. Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων συστήνονται 3 δόσεις DTap, ξεκινώντας 6 μήνες μετά τη μεταμόσχευση.
• Εμβόλιο για τον έρπητα ζωστήρα: Συστήνεται η χορήγηση 2 δόσεων ανασυνδυασμένου εμβολίου, με μεσοδιάστημα 2 έως 6 μηνών, σε ανοσοεπαρκή άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω. Σε άτομα 18 ετών και άνω με ανοσοκαταστολή, η σύσταση είναι η δεύτερη δόση να γίνεται 1–2 μήνες μετά την πρώτη. Το RZV είναι ασφαλές και αποτελεσματικό όταν χορηγείται έναν χρόνο μετά από νόσηση από έρπητα ζωστήρα και 5 ή περισσότερα χρόνια μετά από προηγούμενο εμβολιασμό με ζώντα εξασθενημένο ιό (ZVL). Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων συστήνονται 2 δόσεις, με μεσοδιάστημα 1–2 μηνών, ξεκινώντας στους 6 μήνες μετά τη μεταμόσχευση. Η διακοπή λήψης προφυλακτικής αντιιικής αγωγής για τον έρπητα μετά τον εμβολιασμό θα πρέπει να γίνεται σε συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό, σύμφωνα με τις εκάστοτε κατευθυντήριες οδηγίες, σε εξατομικευμένη βάση, λαμβάνοντας υπόψη την πιθανότητα κάποιοι ασθενείς να εμφανίζουν μειωμένη ανοσολογική απόκριση στον εμβολιασμό.
• Εμβόλιο για την ηπατίτιδα Β (HepB): Συστήνονται 3 δόσεις για επίνοσους ενήλικες που δεν έχουν εμβολιαστεί στην παιδική ηλικία και ανήκουν σε ομάδες ατόμων με αυξημένο κίνδυνο (π.χ. σακχαρώδης διαβήτης, χρόνια ηπατική νόσος, ηπατίτιδα C, αιμοδιάλυση, υψηλού κινδύνου σεξουαλικές συνήθειες) ή 6 μήνες μετά από μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων, με ακόλουθο έλεγχο αντισωματικής απάντησης.
• Εμβόλιο για την ηπατίτιδα Α (HepA): Συστήνονται 2 δόσεις σε ασθενείς με παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη ηπατίτιδας Α.
• Εμβόλιο για τον ιό των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV): Το HPV9 συνιστάται για ανεμβολίαστους άνδρες και γυναίκες ηλικίας 19–45 ετών με κακοήθη νεοπλάσματα ή/και ανοσοκαταστολή, καθώς και σε γυναίκες που είναι ανεμβολίαστες και έχουν υποβληθεί ή πρόκειται να υποβληθούν σε κωνοειδή εκτομή (CIN2+). Συνιστάται η διενέργεια δύο δόσεων με μεσοδιάστημα 6 μηνών (σχήμα 0, 6), με εξαίρεση τα άτομα με λοίμωξη HIV και τα άτομα με ανοσοκαταστολή ή λήψη ανοσοκατασταλτικής αγωγής, στα οποία συνιστάται η διενέργεια τριών δόσεων (σχήμα 0, 1–2, 6 μήνες). Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων συνιστάται σχήμα 3 δόσεων από τον 6ο μήνα και έπειτα.
• Αδρανοποιημένο εμβόλιο πολιομυελίτιδας (IPV): Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων συστήνονται 3 δόσεις μετά τους 6 μήνες από τη μεταμόσχευση.
• Εμβόλιο ιλαράς – ερυθράς – παρωτίτιδας (MMR): Τα άτομα που γεννήθηκαν πριν από το 1970 θεωρούνται άνοσα. Όσοι έχουν γεννηθεί μετά το 1970 θα πρέπει να έχουν εμβολιαστεί με δύο (2) δόσεις MMR, με μεσοδιάστημα τουλάχιστον 4 εβδομάδων μεταξύ των δόσεων, εκτός αν υπάρχει αντένδειξη ή ιστορικό νόσου. Σε ασθενείς με κακοήθειες, ο εμβολιασμός θα πρέπει να ολοκληρωθεί πριν από την έναρξη ανοσοκατασταλτικής θεραπείας. Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων, η ανάγκη ανοσοποίησης θα πρέπει να αξιολογείται μετά τα 2 έτη σε εξατομικευμένη βάση, εν απουσία βαριάς ανοσοκαταστολής/GVHD.
• Εμβόλιο ανεμευλογιάς: Όλοι οι ενήλικες που γεννήθηκαν μετά το 1990 και δεν έχουν αποδεδειγμένη ανοσία στην ανεμευλογιά (λόγω προηγηθείσας νόσησης ή εμβολιασμού) πρέπει να εμβολιάζονται με 2 δόσεις εμβολίου ανεμευλογιάς, εκτός αν υπάρχει αντένδειξη. Σε ασθενείς με κακοήθειες, ο εμβολιασμός θα πρέπει να ολοκληρωθεί πριν από την έναρξη ανοσοκατασταλτικής θεραπείας. Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων, η ανάγκη ανοσοποίησης θα πρέπει να αξιολογείται μετά τα 2 έτη σε εξατομικευμένη βάση, εν απουσία βαριάς ανοσοκαταστολής/GVHD.