Μοτίβα σε αρχαία κεραμικά ίσως κρύβουν την πρώτη ενασχόληση των ανθρώπων με μαθηματικά

Ερευνητές από το Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ εξέτασαν κεραμικά που παρήχθησαν από τον πολιτισμό των Χαλαφιανών στη βόρεια Μεσοποταμία (6200 π.Χ.- 5500 π.Χ.), και εκτιμούν πως είχαν μαθηματικές γνώσεις.

Πολλά μπολ έφεραν ζωγραφιες λουλουδιών με τέσσερα, οκτώ, 16, 32 ή 64 πέταλα. Η χρήση αυτών των αριθμών σχηματίζει μια “γεωμετρική ακολουθία”, η οποία υποδηλώνει μια μορφή μαθηματικής λογικής βασισμένης στη συμμετρία και την επανάληψη, σύμφωνα με τους ερευνητές της μελέτης που δημοσιεύθηκε στο Journal of World Prehistory.

Οι συγγραφείς της μελέτης, Γιοσέφ Γκάρφινκελ, καθηγητής αρχαιολογίας στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ, και Σάρα Κρούλγουιτς, ερευνήτρια και μεταπτυχιακή φοιτήτρια στο τμήμα αρχαιολογίας του πανεπιστημίου, εξέτασαν θραύσματα κεραμικών, τα οποία ανασκάπτονται σταδιακά από το 1899.

Διαπίστωσαν ότι σχεδόν σε όλα τα 375 θραύσματα που απεικονίζουν λουλούδια, ο αριθμός των πετάλων καθορίζεται από αυτή τη μαθηματική ακολουθία, η οποία χωρίζει έναν κύκλο σε συμμετρικές μονάδες.

“Η αυστηρή προσήλωση σε αυτούς τους αριθμούς, οι οποίοι επαναλαμβάνονται σε παραδείγματα από διαφορετικές τοποθεσίες σε αποστάσεις εκατοντάδων χιλιομέτρων, δεν μπορεί να είναι τυχαία και δείχνει ότι έγινε σκόπιμα”, δήλωσε ο Γκάρφινκελ στο CNN.

Οι Χαλαφιανοί ενδέχεται να ανέπτυξαν αυτή τη μορφή μαθηματικής σκέψης ως τρόπο διαχείρισης κοινοτικών χωριών που υπήρχαν στην Εγγύς Ανατολή για περίπου 4.000 χρόνια και είχαν γίνει οικονομικά πολύπλοκες, ανέφεραν οι ερευνητές. “Η ικανότητα να διαιρείται ο χώρος ισομερώς, όπως αντικατοπτρίζεται σε αυτά τα φυτικά μοτίβα, πιθανότατα είχε πρακτικές ρίζες στην καθημερινή ζωή, όπως ο επιμερισμός της σοδειάς ή η κατανομή των κοινοτικών αγρών”, δήλωσε ο Γκάρφινκελ σε σχετική ανακοίνωση Τύπου.

“Αυτά τα μοτίβα δείχνουν ότι η μαθηματική σκέψη ξεκίνησε πολύ πριν από τη γραφή”, προσθέτει η Κρούλγουιτς στην ανακοίνωση. “Οι άνθρωποι οπτικοποιούσαν διαιρέσεις, ακολουθίες και ισορροπία μέσα από την τέχνη τους”.

Η μελέτη συμβάλλει στον ακαδημαϊκό τομέα της εθνο-μαθηματικής (ethnomathematics), ο οποίος εντοπίζει μαθηματική γνώση ενσωματωμένη στην πολιτισμική έκφραση προϊστορικών ή μη εγγράμματων κοινοτήτων.