ΑΦΟΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΙ: 110 ΧΡΟΝΙΑ ΓΛΥΚΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΗ ΧΑΡΙΛΑΟΥ ΤΡΙΚΟΥΠΗ

Είναι κάποια κουτιά που, πριν καν τα ανοίξεις, σου προκαλούν μια σιγουριά ότι κάτι καλό κρύβεται μέσα τους. Ένα τέτοιο κουτί, για μένα, είναι αυτό που έχει πάνω για σήμα ένα ακροκέραμο και ένα όνομα που αποτελεί για πολλούς Αθηναίους συνώνυμο του ποιοτικού, κλασικού γλυκού.

Το όνομα αυτό κουβαλάει μια ιστορία 110 και βάλε ετών. Ήταν το 1915 όταν, στη χωματόστρωτη Χαριλάου Τρικούπη των Εξαρχείων και σε σιδερένια τραπεζάκια με μαρμάρινη επιφάνεια άρχισαν να σερβίρονται πρόβεια γιαούρτια, κρέμες, ρυζόγαλα, γαλακτομπούρεκο, φρέσκο γάλα στο ποτήρι και βούτυρο με μέλι – κάτι που συνεχίστηκε έως και τα μέσα της δεκαετίας του ’50. Τα προϊόντα του γαλακτοπωλείου του Ασημακόπουλου διανέμονταν και στα σπίτια του ευρύτερου κέντρου της Αθήνας, με καροτσάκια και ποδήλατα, από τα περίπου είκοσι ξαδέρφια της οικογένειας που είχαν μετακομίσει από το χωριό τους στην Αθήνα για να εργαστούν στο μαγαζί του θείου τους.

Ο Ηρακλής, ο Δημήτρης, ο Βασίλης και ο Νίκος Ασημακόπουλος είχαν κατέβει με τα πόδια στην πόλη από το Διχώρι Φωκίδας, ένα ορεινό χωριό των Βαρδουσίων. Άλλωστε, η ορεινή Φωκίδα ήταν η γενέτειρα πολλών γαλατάδων της τότε Αθήνας. Τα τέσσερα αδέρφια αγόρασαν τελικά το μαγαζί από τον θείο τους έναντι 50.000 προπολεμικών δραχμών.

Το 1940, οι Αφοί Ασημακόπουλοι στήνουν ένα βουστάσιο στην περιοχή του Ζωγράφου και εισάγουν αγελάδες από την Ολλανδία. Παράγουν έτσι το δικό τους γάλα, με το οποίο παρασκευάζονται τα προϊόντα του καταστήματος της Χαριλάου Τρικούπη, ενώ προμηθεύουν με αυτό και άλλους γαλατάδες της Αθήνας. Μετά την έντονη αστικοποίηση της πρωτεύουσας αρχίζουν να προμηθεύονται πρόβειο και αγελαδινό γάλα απευθείας από μικρούς παραγωγούς του Μαρκόπουλου και των Σπάτων.

Το 1947, τα αδέρφια πρωτοστατούν στην ίδρυση του συνεταιριστικού εργοστασίου παραγωγής παγωτού ΒΕΓΑ (Βιομηχανική Εταιρεία Γάλακτος Αθηνών Α.Ε.), στο οποίο συμμετέχουν γαλατάδες από την Αθήνα και τον Πειραιά. Τότε είναι που ξεκινούν να διανέμουν παγωτά στο κέντρο της πόλης με τροχήλατα ψυγεία γεμάτα πάγο.

Μπαίνοντας στη δεκαετία του ’80, τα ηνία της επιχείρησης αναλαμβάνει η δεύτερη γενιά, η οποία κατασκευάζει και εξοπλίζει ένα από τα πιο σύγχρονα εργαστήρια ζαχαροπλαστικής και γαλακτοκομίας της Αθήνας, πίσω από το κατάστημα. Το εργαστήριο αυτό αποτέλεσε πρότυπο για την εποχή του μια και δεν ήταν υπόγειο, όπως τα περισσότερα, και διέθετε παράθυρα. Πριν με ξεναγήσουν σε αυτό, δεν μπορούσα να φανταστώ πόσα τετραγωνικά λειτουργούν πίσω από το κατάστημα για να παραχθούν, από την αρχή, όλα εκείνα τα κομψά γλυκά που συνθέτουν τη μεγάλη του γκάμα.

Το μαγαζί δεν έχει αλλάξει ποτέ τοποθεσία. Βρίσκεται ακόμη στο ίδιο σημείο απ’ όπου ξεκίνησε, αποτελώντας το παλαιότερο εν λειτουργία ζαχαροπλαστείο στο κέντρο της πόλης και το δεύτερο παλαιότερο της Αθήνας συνολικά, αν συνυπολογιστεί ότι ο Βάρσος ξεκίνησε το 1892 ως γαλακτοπωλείο στη γωνία Πανεπιστημίου και Σανταρόζα, με το όνομα «Ο Παρνασσός», και μεταφέρθηκε στην Κηφισιά το 1922.

Το ιστορικό ζαχαροπλαστείο του κέντρου εξακολουθεί να προμηθεύεται φρέσκο πρόβειο και αγελαδινό γάλα απευθείας από κτηνοτρόφους στα Σπάτα και το Μαρκόπουλο, το οποίο παστεριώνεται στα Εξάρχεια, ενώ δουλεύει με φρέσκο, ντόπιο βούτυρο. Περνώντας την είσοδο της Χαριλάου Τρικούπη, οι προθήκες και οι ξύλινες επενδύσεις που καδράρουν τις βιτρίνες υπογραμμίζουν την ιστορία του – μια ανακαίνιση που ήταν να γίνει ανακόπηκε από την οικονομική κρίση, «ευτυχώς», όπως θα μου πει η σημερινή, τρίτη γενιά.

Κάπως έτσι, οι Αφοί Ασημακόπουλοι στέκουν στη Χαριλάου Τρικούπη εκπροσωπώντας μια άλλη Αθήνα. Ο Βασίλης Ασημακόπουλος θυμάται τον εαυτό του γύρω στα δέκα να επισκέπτεται το μαγαζί –όχι πάντα με τρομερή όρεξη– σε περιόδους γιορτών και σχολικών διακοπών. Όταν δεν πηγαινοέφερνε τσουρέκια ή δεν έπιανε θέση στο ταμείο, έπαιζε ζυμαροπόλεμο με έναν από τους ζαχαροπλάστες.

Μεγαλώνοντας, είχε άλλες ανησυχίες. Έφυγε στο Λονδίνο για να ασχοληθεί με τα εικαστικά και έμεινε εκεί σχεδόν δύο δεκαετίες. Όταν, λίγο μετά το Brexit, επέστρεψε στην Ελλάδα, μπήκε κατευθείαν στο εργαστήριο και πειραματίστηκε για δύο χρόνια. «Ξεκίνησα να στήνω μια πάστα σεράνο και την αντιμετώπισα σαν ένα 3D project. Πιστεύω ότι η προηγούμενη ενασχόλησή μου με βοήθησε πολύ, τόσο στη διαδικασία όσο και στο να εξελίξουμε κάποια πράγματα.

Στην αρχή με κοιτούσαν οι άνθρωποι του εργαστηρίου –που είναι εδώ σαράντα και είκοσι χρόνια– και σκεφτόντουσαν “τι θέλει αυτός εδώ πέρα;”. Όμως κάναμε μαζί διαφορετικά πράγματα, εκφράστηκαν πιο ελεύθερα και άρχισαν να είναι περήφανοι και για τα καινούργια γλυκά που έφτιαξαν».

Παρατηρούσε, άλλωστε, ότι η εστίαση περνούσε από την εποχή των μεγάλων αλυσίδων σε εκείνη των μικρότερων μαγαζιών. «Δεν μπορώ να σου πω ότι στην αρχή το να συνεχίσω το μαγαζί ήταν αυτό που ήθελα να κυνηγήσω. Όταν όμως μεγαλώνεις και έχεις αγάπη για την ιστορία της οικογένειάς σου, αντιλαμβάνεσαι –ειδικά αν έχεις ζήσει στο εξωτερικό– την αξία τέτοιων επιχειρήσεων που άντεξαν στον χρόνο».

Μια και ξεκίνησαν ως γαλακτοπωλείο, οι Αφοί Ασημακόπουλοι έχουν για ναυαρχίδα τους όλα εκείνα τα προϊόντα που φτιάχνονται με φρέσκο γάλα: τις κρέμες και το ρυζόγαλο, το γαλακτομπούρεκο με τους φανατικούς του, το παγωτό, αλλά και το δικό τους γιαούρτι με πέτσα. Φημίζονται επίσης για το μαστιχωτό τσουρέκι τους με το μπόλικο αιγοπρόβειο βούτυρο, που πλάθεται και πλέκεται στο χέρι, «γιατί κανένα μηχάνημα, όσο σύγχρονο κι αν είναι, δεν μπορεί να δώσει το ίδιο αποτέλεσμα». Εκείνη η λεπτομέρεια που κάνει τη διαφορά είναι πως, αντί για φιλέ αμυγδάλου, προσθέτουν κροκάν, δίνοντάς του κάτι έξτρα, μια επιπλέον υφή.

Δουλεύοντας κυρίως με ελληνική και βελγική πρώτη ύλη, οι Αφοί Ασημακόπουλοι αποτελούν παράδεισο και για όσους αγαπούν τη σοκολάτα, ιδίως όταν αυτή προσφέρεται σε μικρές δόσεις. Τα σοκολατάκια τους, από τα bon bon μέχρι τα κλασικά τυλιχτά όπως οι καριόκες, φτάνουν τα 150 είδη και φτιάχνονται όλα εκεί, από το μηδέν – τους πήρε χρόνο μέχρι το εργαστήριο να καταφέρει να συγκεντρώσει όλα αυτά τα καλούπια με τα οποία δουλεύει σήμερα.

Σε μια επιχείρηση 110 ετών, κάθε γενιά έχει τις δικές της ανησυχίες και κάνει τις δικές της δοκιμές. «Η δική μου δεν είχε πρόθεση να αλλάξει τις συνταγές, αλλά να βελτιώσει τον τρόπο παρασκευής. Δεν πρόκειται όμως να προσφέρουμε τούρτες από ζαχαρόπαστα – κι ας είναι της εποχής». Παρακολουθώντας τι έκανε ο Cédric Grolet στο Παρίσι, ο Βασίλης Ασημακόπουλος πρότεινε να φτιάξουν μια πάστα μάνγκο που να μοιάζει οπτικά με το ίδιο το φρούτο. Αν και τη βγάζουν εδώ και πέντε χρόνια, έγινε πρόσφατα viral.

«Ωστόσο, βλέπω νέο κόσμο να έρχεται για να πάρει νουγκατίνα, σεράνο και ποντικάκι. Κανένα από τα παλιά μας γλυκά δεν το θεωρούμε κατώτερο· ίσα ίσα, αν δούμε ότι πέφτει η ζήτηση σε κάποια κλασική πάστα, θα προσπαθήσουμε να την επικοινωνήσουμε περισσότερο, γιατί πολύ απλά δεν θέλουμε να βγει καμία από αυτές τις συνταγές από τη βιτρίνα μας».

Ο κόσμος έρχεται από μακριά για να ψωνίσει γλυκά στους Ασημακόπουλους – κατεβαίνουν από τα Βόρεια, ανεβαίνουν από τα Νότια, με προορισμό τη Χαριλάου Τρικούπη. Την ώρα που ετοιμάζονται για το Πάσχα και φτιάχνουν τα πρώτα σοκολατένια αυγά, στο εργαστήριο βγαίνουν ακόμα βασιλόπιτες αρωματισμένες με ξύσμα πορτοκαλιού, τις οποίες πολλοί πιστοί πελάτες αγοράζουν σαν κέικ για το σπίτι. Με θυμαρίσιο μέλι από την Κεφαλονιά ψήνουν μελομακάρονα μέχρι λίγο πριν το Πάσχα και τα επαναφέρουν στα τέλη Σεπτεμβρίου, ενώ οι κουραμπιέδες προσφέρονται σχεδόν όλο τον χρόνο.

Δεν χάνω ποτέ επιλέγοντας γλυκά από τους Ασημακόπουλους. Είναι το comfort μου, η σταθερά μου, το ζαχαροπλαστείο στο οποίο πάντα επιστρέφω. Αν όμως πρέπει να διαλέξω δύο γλυκά στα οποία ορκίζομαι, αυτά είναι οι πραλίνες gianduja με κακάο και τα ολόφρεσκα ταρτάκια φρούτων – που, αν τα δοκιμάσετε, πιστεύω δύσκολα θα ξαναπάρετε από αλλού. Η ανάλαφρη, χειροποίητη και τόσο όσο γλυκιά κρέμα πατισερί φωλιάζει σε μια βουτυράτη και τραγανή βάση από μπισκότο πάστα φλώρα. Το μπισκότο αυτό φτιάχνεται σε μια μηχανή εξήντα ετών, κληρονομιά από τον παππού του Βασίλη.

«Παρόλο που αγοράσαμε νέο μηχάνημα τελευταίας τεχνολογίας και χρησιμοποιήσαμε το ίδιο ζυμάρι, κάτι συμβαίνει και οι πελάτες μάς λένε “έχετε αλλάξει κάτι στο μπισκότο;”. Διατηρούμε λοιπόν αυτή την προπολεμική μηχανή με τα χίλια ζόρια, μόνο και μόνο για να μπορούμε να βγάζουμε αυτό το γλυκό». Το ίδιο μπισκότο κυκλοφορεί και σε σκέτα βουτήματα, τα οποία επίσης λατρεύω.

Όσο για τα λίγα αλμυρά που βγάζουν, δοκιμάστε την τυρόπιτα με βαρελίσια φέτα από τον συνεταιρισμό Καλαβρύτων, αλλά και τις καλτ –πλην άψογα περιποιημένες– μπόμπες σε ποικιλία γεύσεων που ετοιμάζονται κατόπιν παραγγελίας. Για μένα, αυτό το σνακ δεν χρειάζεται κάποια ειδική περίσταση και δεν προορίζεται μόνο για πάρτι. Τις προάλλες, μαζευτήκαμε Σάββατο μεσημέρι με φίλους, φάγαμε μπόμπες τόνου και μπόμπες ροκφόρ και τις συνοδέψαμε με ένα ωραίο αφρώδες κρασί.

Και να θυμάστε δύο πράγματα: τις Κυριακές το μαγαζί κλείνει στις 15:30 και, αν το επισκέπτεστε για πρώτη φορά, βάλτε στο Google Maps «Αφοί Ασημακόπουλοι» και όχι «Ασημακόπουλος» – διαφορετικά θα βρεθείτε σε ένα πάρκινγκ της Ιπποκράτους και όχι στη Χαριλάου Τρικούπη, που είναι ο σωστός προορισμός.

Info: Χαριλάου Τρικούπη 82, Εξάρχεια, 210 3610092