Από το στίγμα μιας ξεχασμένης τροπικής ασθένειας μέχρι την αποδοχή

Ένα νοσοκομείο υποστηριζόμενο από τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα στη βόρεια Νιγηρία είναι ένα από τα λίγα στον κόσμο όπου οι επιζώντες μιας παραμελημένης τροπικής νόσου, της Νόμα, που επηρεάζει το πρόσωπο και το στόμα, μπορούν να έχουν πρόσβαση σε θεραπεία.

«Θυμάμαι όταν ήμουν στο δημοτικό σχολείο, μόνο ο ξάδερφός μου ήθελε να καθίσει μαζί μου,» λέει ο Hussaini Usman.

Γεννημένος στη βόρεια πολιτεία Kebbi, ο 31χρονος Usman, νόσησε από Νόμα όταν ήταν παιδί. Ήταν τυχερός που επέζησε, αλλά αντιμετώπισε απίστευτη κακοποίηση και διακρίσεις. Καθώς μεγάλωνε, ο Usman δυσκολευόταν να βρει δουλειά και τον έδιωχναν λόγω της εμφάνισής του.

«Μερικοί άνθρωποι σκέφτονταν ότι ίσως ο Θεός με τιμωρεί», λέει.

Η εμπειρία του δεν είναι μοναδική. Οι επιζώντες από Νόμα συχνά αναφέρουν ότι αντιμετωπίζουν διακρίσεις και κοινωνικό αποκλεισμό, ιδιαίτερα λόγω της έλλειψης δημόσιας ενημέρωσης για αυτήν την παραμελημένη τροπική ασθένεια.

Στην βόρεια νιγηριανή πόλη Sokoto, το προσωπικό του υπουργείου Υγείας της πολιτείας και των Γιατρών Χωρίς Σύνορα συνεργάζονται για να αλλάξουν αυτήν την κατάσταση στο νοσοκομείο Noma.

Εκεί, η προσέγγιση των Γιατρών Χωρίς Σύνορα δίνει έμφαση τόσο στη σωτήρια ιατρική περίθαλψη, όσο και στην αποκατάσταση και την εμπλοκή της κοινότητας για την προώθηση της έγκαιρης διάγνωσης και τη μείωση του στίγματος. Οι επιζώντες από Νόμα και οι φροντιστές τους μπορούν να έχουν πρόσβαση σε δωρεάν περίθαλψη και σε ένα υποστηρικτικό περιβάλλον.

Επιπλέον, οι χειρουργικές επεμβάσεις προσφέρονται δύο έως τέσσερις φορές το χρόνο, δίνοντας στους επιζώντες πρόσβαση σε αναπλαστικές διαδικασίες για την υποστήριξη της επούλωσης και της ανάρρωσης.

Από το 2014, όταν οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα άρχισαν να υποστηρίζουν νοσοκομεία, μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιήσει περισσότερες από 1.600 μεγάλες αναπλαστικές επεμβάσεις για 1.074 ασθενείς.

«Δίνουμε μεγάλη προσοχή ώστε οι – συνήθως νεαροί – ασθενείς μας και οι φροντιστές τους να αισθάνονται άνετα και υποστηριζόμενοι κατά τη διάρκεια μιας κατάστασης που μπορεί να είναι τραυματική για τη ζωή τους», λέει η Rosewiter Marunza, επικεφαλής ιατρικής ομάδας.

Το 2023, μια παγκόσμια εκστρατεία έδωσε στην ασθένεια Νόμα μια θέση στην επίσημη λίστα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για τις παραμελημένες τροπικές ασθένειες. Αυτό άνοιξε νέες πηγές χρηματοδότησης και αύξησε την ευαισθητοποίηση σχετικά με την ασθένεια, η οποία κυρίως επηρεάζει παιδιά ηλικίας δύο έως έξι ετών και μπορεί να προκαλέσει παραμόρφωση προσώπου έως και θάνατο αν δεν αντιμετωπιστεί άμεσα. Η νόσος συχνά συνδέεται με ακραία φτώχεια και επηρεάζει παιδιά που βιώνουν υποσιτισμό και κακή στοματική υγιεινή.

«Δυστυχώς, η ασθένεια μπορεί να δημιουργήσει μακροχρόνιο στίγμα», λέει η Haruna Yohanna, υπεύθυνη της ομάδας νοσηλευτών. «Ελπίζω ότι τα επόμενα χρόνια αυτό θα εξαφανιστεί καθώς πιο πολλοί άνθρωποι θα μάθουν τι είναι και τι δεν είναι τη Νόμα.»

Για τον Usman, η ανακάλυψη του νοσοκομείου Νόμα στο Sokoto οδήγησε σε σημαντικές αλλαγές στη ζωή του. Εκεί υποβλήθηκε σε θεραπεία και χειρουργική επέμβαση. Αυτή η εμπειρία έχει αλλάξει τον τρόπο που τον βλέπουν οι άλλοι – και το πώς βλέπει ο ίδιος τον εαυτό του. Σήμερα εργάζεται ως υπάλληλος υγιεινής στο νοσοκομείο, υποστηρίζοντας τους ασθενείς και διατηρώντας ένα ασφαλές περιβάλλον φροντίδας.

«Ορισμένοι από τους ανθρώπους που δεν μπορούσαν να συνδεθούν μαζί μου πλέον έχουν αρχίσει να το κάνουν», λέει ο Usman. «Τώρα έχω αυτοπεποίθηση να συμμετάσχω στην κοινότητα.»