Τα πέντε ποινικά “μέτωπα” των Τεμπών

Το βράδυ της 28ης Φεβρουαρίου του 2023 το Intercity 62 ξεκινούσε τη διαδρομή του με προορισμό τη Θεσσαλονίκη, έχοντας επιβιβάσει 352 επιβάτες. Στις 23:18 κι ενώ η αμαξοστοιχία βρισκόταν στην κοιλάδα των Τεμπών, συγκρούστηκε μετωπικά με εμπορική αμαξοστοιχία. Τραγικός απολογισμός: 57 νεκροί, η πλειοψηφία τους επιβάτες που βρίσκονταν στα δύο πρώτα βαγόνια, και περισσότεροι από 150 τραυματίες. Η εθνική τραγωδία των Τεμπών ήταν πλέον γεγονός.

Τρία χρόνια από την σφοδρή αυτή σύγκρουση και οι συνθήκες κάτω από τις οποίες έλαβε χώρα εξακολουθούν να ερευνώνται από τις δικαστικές αρχές, δίχως κανένα σκέλος αυτής της έρευνας να έχει ολοκληρωθεί ούτε καν σε πρώτο βαθμό. Η Δικαιοσύνη έχει κληθεί να εντοπίσει και να καταλήξει γύρω από συνολικά πέντε δικογραφίες που έχουν σχηματιστεί ως προς τις ποινικές ευθύνες διαφόρων προσώπων, υπουργών, αξιωματούχων, στελεχών κρατικών υπηρεσιών, στελεχών της εταιρείας Hellenic Train και δεκάδων άλλων.

Ωστόσο, μέχρι σήμερα καμία εξ αυτών των δικογραφιών δεν έχει φτάσει στο στάδιο εκείνο που θα επιτρέψει στην ελληνική Δικαιοσύνη να αποσαφηνίσει τί πράγματι συνέβη, σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν συλλεχθεί αλλά και ποιοι είναι οι ποινικώς υπαίτιοι τόσο για το τραγικό συμβάν αυτό καθαυτό όσο και για τη δημιουργία προσκομμάτων για τη διερεύνηση του από τις αρχές.

Η δίκη για την πολύνεκρη σύγκρουση

Όπως είναι αναμενόμενο, τα βλέμματα όλων είναι στραμμένα προς τη Λάρισα, εκεί όπου την 23η Μαρτίου θα συνεδριάσει για πρώτη φορά το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων με στόχο να αναδείξει τους υπευθύνους για την σφοδρή μετωπική σύγκρουση των αμαξοστοιχιών, η οποία έχει προκαλέσει αντιδράσεις σε πανελλήνιο και όχι μόνο επίπεδο.

Οι διαδικαστικές ενέργειες βρίσκονται στην τελική ευθεία αφού πριν μερικές ημέρες κληρώθηκαν οι δικαστικοί και εισαγγελικοί λειτουργοί (αναπληρωτές και μη) οι οποίοι θα αναλάβουν το έργο της διερεύνησης των ποινικών ευθυνών της εθνικής τραγωδίας. Αντιστοίχως έχουν ήδη αποσταλεί τα κατηγορητήρια σε βάρος των 36 κατηγορούμενων αλλά και οι κλητεύσεις μαρτύρων ενώ έχουν γίνει και οι απαραίτητες ενέργειες για τη μετάφραση εγγράφων της δικογραφίας, όπως τα κατηγορητήρια, έτσι ώστε να μπορούν να λάβουν γνώση της κατηγορίας τα δύο τότε στελέχη ιταλικής υπηκοότητας της εταιρείας Hellenic Train, στα οποία έχουν αποδοθεί πλημμεληματικές πράξεις.

Κατηγορούμενοι είναι ο σταθμάρχης Λάρισας, που είχε βάρδια το μοιραίο βράδυ, δύο συνάδελφοί του σταθμάρχες, ο προϊστάμενος του Τμήματος Επιθεώρησης Λάρισας ΟΣΕ, 11 στελέχη  του ΟΣΕ, 16 στελέχη της ΕΡΓΟΣΕ για τη μη ολοκλήρωση της σύμβασης 717, 2 στελέχη της Hellenic Train ΑΕ γισ πλημμελήματα, ο τότε Γενικός Διευθυντής Μεταφορών του Υπουργείου Υποδομών, η Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Σιδηροδρομικών Μεταφορών του Υπουργείου και η πρώην πρόεδρος της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ).

Μεταξύ των αδικημάτων που τους έχουν αποδοθεί κατά περίσταση είναι τα εξής: διατάραξη συγκοινωνιών (κακούργημα), ανθρωποκτονία από αμέλεια κατά συρροή (πλημμέλημα), βαριά σωματική βλάβη από αμέλεια από υπόχρεο κατά συρροή (πλημμέλημα), απλή σωματική βλάβη από αμέλεια από υπόχρεο κατά συρροή (πλημμέλημα) και παράβαση καθήκοντος (πλημμέλημα).

Ωστόσο, δεν παύει να προκαλεί προβληματισμό στους παράγοντες της δίκης που έχουν βρεθεί στη Λάρισα, με ποιο τρόπο θα μπορέσει να διεξαχθεί η δίκη των Τεμπών στο συγκεκριμένο χώρο της “Γαιόπολις”, η οποία βρίσκεται στο κτιριακό συγκρότημα των πρώην ΤΕΙ. Αν και κατά τους υπολογισμούς, η δικαστική αίθουσα σε συνδυασμό με ακόμα μία βοηθητική στην οποία θα τοποθετηθούν οθόνες για το ακροατήριο, έχουν συνολικό εμβαδό περίπου 400 τ.μ., και πάλι εκτιμάται ότι δεν θα μπορέσει να ικανοποιήσει τους παράγοντες της δίκης, τους κατηγορούμενους και τους μάρτυρες.

Μόνο οι δικηγόροι υπολογίζεται πως θα ξεπεράσουν τους 200, οι μάρτυρες κατηγορητηρίου αριθμούν περί των 150, ενώ θα προσέλθουν και μάρτυρες υπεράσπισης και φυσικά αναμένεται να παρευρεθούν στο δικαστήριο και συγγενείς των θυμάτων οι οποίοι δεν περιλαμβάνονται στον κατάλογο μαρτύρων προκειμένου να βρεθούν κοντά στους δικούς τους ανθρώπους ως ένδειξη συμπαράστασης και να αποτίνουν έναν φόρο τιμής σε εκείνους που χάθηκαν.

Όσο δε για τους δεκάδες δημοσιογράφους από Ελλάδα και εξωτερικό που θα καλύπτουν την ακροαματική διαδικασία, φαίνεται πως θα πρέπει να αρκεστούν σε μια αίθουσα περίπου 17 τ.μ., αφού αυτή ήταν η πρόβλεψη των αρμοδίων.

Υπουργικές ευθύνες

Πέρα όμως, με την κύρια δίκη στην τελική ευθεία φαίνεται πως μπαίνει και το σκέλος που αφορά στις ευθύνες του πρώην υφυπουργού Χρήστου Τριαντοπούλου σχετικά με την υπόθεση “μπαζώματος” του χώρου του δυστυχήματος.

Ήδη η αεροπαγίτης Φωτεινή Μηλιώνη που είχε αναλάβει χρέη ανακρίτριας στο πλαίσιο του νόμου περί ευθύνης υπουργών, έχει κηρύξει το πέρας της ανακριτικής διαδικασίας και έχει διαβιβάσει τη δικογραφία στον εισαγγελέα προκειμένου εκείνος να εισηγηθεί στο αρμόδιο δικαστικό συμβούλιο για την παραπομπή ή μη του υφυπουργού και των επτά συγκατηγορουμένων του σε δίκη.

Στον Χρ. Τριαντόπουλο έχει αποδοθεί το πλημμέλημα της παράβασης καθήκοντος, καθώς φέρεται να ευθύνεται για την αλλοίωση χώρου πλησίον της σύγκρουσης των δύο αμαξοστοιχιών, καθώς φαίνεται πως δεν επέτρεψε τη συλλογή υλικού για την εξακρίβωση των αιτίων της τραγωδίας. Αντιστοίχως, οι λοιποί επτά κατηγορούμενοι, μεταξύ των οποίων και ο τότε περιφερειάρχης Θεσσαλίας Κ. Αγοραστός, που φέρονται ως συνεργοί του Χρ. Τριαντόπουλου στην παράβαση καθήκοντος.

Αντίθετα, η έρευνα που διενεργείται για τις ποινικές ευθύνες του τότε υπουργού Μεταφορών Κώστα Αχ. Καραμανλή δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί. Πρόκειται για δικογραφία που σχηματίστηκε μετά τις απολογίες δύο στελεχών του υπουργείο Μεταφορών, τα οποία υποστήριξαν πως η κακή κατάσταση του σιδηροδρομικού δικτύου της χώρας ήταν σε γνώση των πολιτικών του προϊσταμένων, ήτοι υπουργών Μεταφορών Κ. Καραμανλή και Χρ. Σπίρτζη.

Αν και οι ενδεχόμενες ευθύνες που αφορούν στο πλημμέλημα της παράβασης καθήκοντος, για τον Χρ. Σπίρτζη είχαν ήδη παραγραφεί, για τον Κώστα Αχ. Καραμανλή μπορούσαν να διερευνηθούν με αποτέλεσμα να συγκροτηθεί το ειδικό δικαστικό συμβούλιο του νόμου περί ευθύνης υπουργών.

Από τότε βέβαια έχει περάσει σχεδόν ένας χρόνος και η ανάκριση εξακολουθεί να βρίσκεται στο στάδιο της λήψης μαρτυρικών καταθέσεων…

Η μη υλοποίηση της σύμβασης 717

Μέσα στους επόμενους μήνες φαίνεται πως θα προσδιοριστεί ακόμα ένα σκέλος για την τραγωδία των Τεμπών, που αφορά στη σύμβαση 717 για το σύστημα σηματοδότησης και τηλεδιοίκησης στο σιδηρόδρομο και στην οικονομική ζημία που η μη υλοποίηση του επέφερε.

Πρόκειται για δύο δικογραφίες που για μήνες ερευνούσε η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, με αποτέλεσμα πλέον να παραπέμπονται σε δίκη 39 συνολικά κατηγορούμενοι, μεταξύ των οποίων και πρόσωπα που περιλαμβάνονται και στην κύρια υπόθεση για τη σύγκρουση.

Τα δύο σκέλη της υπόθεσης αυτής που πλέον έχουν συνεννοηθεί, αφορούν:

πρώτον στις επτά συνολικά παρατάσεις που δόθηκαν στο έργο χωρίς ουδέποτε να υλοποιηθεί, όπου 23 κατηγορούμενοι κατά περίσταση βαρύνονται με τις πράξεις της ηθικής αυτουργίας σε απάτη σχετική με τις επιχορηγήσεις και της ηθικής αυτουργίας σε ψευδή βεβαίωση με σκοπό τον προσπορισμό αθέμιτου οφέλους σε άλλον και δεύτερον στην αποζημίωση περίπου 3 εκατ. ευρώ που χορηγήθηκε στην κοινοπραξία που είχε αναλάβει το έργο, όπου 16 κατηγορούμενοι βαρύνονται κατά περίσταση για ηθική αυτουργία και συνέργεια σε απιστία την οποία φέρεται να τέλεσε ο τότε υπουργός Μεταφορών Κώστας Αχ. Καραμανλής, για τον οποίο ωστόσο η Βουλή δεν προχώρησε σε ποινικό έλεγχο κι έτσι σήμερα διώκονται μόνο τα μη πολιτικά πρόσωπα.

Η δίκη για τα βίντεο

Η μοναδική δικογραφία που βρίσκεται σήμερα ενώπιον δικαστηρίου είναι εκείνη με κατηγορούμενους τον τότε πρόεδρο του ΟΣΕ, τον τότε διευθύνοντα σύμβουλο του ΟΣΕ και ένα στέλεχος της «Interstar Security», της εταιρείας που έχει την ευθύνη της βιντεοεπιτήρησης του σιδηροδρόμου.

Ενώπιον του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου Λάρισας ερευνώνται οι συνθήκες και οι λόγοι για τους οποίους δεν προσκομίστηκαν στον εφέτη ανακριτή Σωτ. Μπακαΐμη που ερευνούσε την κύρια δικογραφία, το ζητηθέν από τον ίδιο βιντεοληπτικό υλικό της εμπορικής αμαξοστοιχίας που συγκρούστηκε με το Intercity. Οι καταθέσεις έχουν ξεκινήσει με τον πατέρα της Μάρθης Ψαροπούλου να έχει ήδη ανέβει στο βήμα του μάρτυρα, ωστόσο ο “δρόμος” αναμένεται μακρύς για την ακροαματική διαδικασία.

Να σημειωθεί ότι οι τρεις κατηγορούμενοι κάθονται στο εδώλιο κατά περίσταση για υπεξαγωγή εγγράφων κατ’ εξακολούθηση, απείθεια, ηθική αυτουργία σε υπεξαγωγή εγγράφων άπαξ και κατ’ εξακολούθηση και ηθική αυτουργία σε απείθεια.

Το πόρισμα της ΕΑΣ

Την ερχόμενη εβδομάδα και συγκεκριμένα την 3η Μαρτίου 2026 έχει προσδιοριστεί να ξεκινήσει ενώπιον του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθήνας η δίκη για παράβαση καθήκοντος σε βάρος των δύο ελεγκτών της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας.

Κατά την κατηγορία, τα δύο στελέχη της αρχής είχαν επιφορτιστεί στο πλαίσιο της εισαγγελικής έρευνας με τον έλεγχο της Σύμβασης 717 και το κατά πόσο εκτελέστηκε ή όχι, ωστόσο στο πόρισμα τους φέρονται να έπεσαν σε αντιφάσεις και στη μη ποσοτικοποίηση της ζημίας.

Η δίκη έχει αναβληθεί ήδη μία φορά με απόφαση του δικαστηρίου, το οποίο και διέταξε να κληθεί και να παρασταθεί το Ελληνικό Δημόσιο ως υποστήριξη της κατηγορίας, καθώς φέρεται να έχει ζημιωθεί από τις πράξεις ή και παραλείψεις των κατηγορουμένων, ενώ παρίστανται προς υποστήριξη της κατηγορίας και συγγενείς των θυμάτων. Ωστόσο, την ίδια στιγμή το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους, δηλαδή το ελληνικό Δημόσιο, είναι εκείνο που έχει αναλάβει την υπεράσπιση των δύο κατηγορούμενων…