Μοτζτάμπα Χαμενεΐ: Ποιος είναι ο νέος Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, που κανείς δεν έχει ακούσει τη φωνή του

Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, δεύτερος γιος του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, είναι ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν και διαδέχεται τον πατέρα του, ο οποίος σκοτώθηκε την πρώτη μέρα του πολέμου με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Ο σκληροπυρηνικός κληρικός, ήταν εξαρχής το φαβορί για να αναλάβει τη θέση του νέου ανώτατου ηγέτη της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Η μητέρα, η σύζυγος και μία από τις αδερφές του σκοτώθηκαν επίσης στην επίθεση, αλλά ο νεότερος Χαμενεΐ δεν ήταν παρών και επέζησε από τους έντονους βομβαρδισμούς στο Ιράν.

Ο Χαμενεΐ δεν έχει θέσει ποτέ υποψηφιότητα για δημόσια θέση ούτε έχει υποβληθεί σε ψηφοφορία, ωστόσο εδώ και δεκαετίες αποτελεί ισχυρή προσωπικότητα στον στενό κύκλο του ανώτατου ηγέτη, καλλιεργώντας στενούς δεσμούς με το Σώμα των Ισλαμικών Φρουρών της Επανάστασης (IRGC).

Τα τελευταία χρόνια, ο Χαμενεΐ αναφερόταν όλο και περισσότερο ως πιθανός διάδοχος του πατέρα του, ο οποίος διετέλεσε πρόεδρος για σχεδόν οκτώ χρόνια και κατόπιν είχε απόλυτη εξουσία για 36 χρόνια, μέχρι που σκοτώθηκε στις επιθέσεις στο συγκρότημά του στην Τεχεράνη το Σάββατο.

Η ανάληψη εξουσίας από τον ίδιο αποτελεί ένδειξη ότι οι πιο σκληροπυρηνικές φατρίες στο ιρανικό καθεστώς διατηρούν την επιρροή τους και υποδηλώνει ότι η κυβέρνηση δεν επιθυμεί να συμφωνήσει σε διαπραγματεύσεις ή συμφωνία βραχυπρόθεσμα.

Μοτζτάμπα Χαμενεΐ: Ο σκληροπυρηνικός κληρικός με μεγάλη περιουσία στην Ευρώπη

Ο 56χρονος νεότερος Χαμενεΐ δεν έχει δημόσια συζητήσει το ζήτημα της διαδοχής, ένα ευαίσθητο θέμα, καθώς η ανάληψη της θέσης του ανώτατου ηγέτη θα δημιουργούσε ουσιαστικά μια δυναστεία, θυμίζοντας τη μοναρχία των Παχλαβί πριν από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.

Αντίθετα, ο Χαμενεΐ έχει διατηρήσει χαμηλό προφίλ, αποφεύγοντας δημόσιες ομιλίες, κηρύγματα της Παρασκευής και πολιτικές δηλώσεις, με αποτέλεσμα πολλοί Ιρανοί να μην έχουν ακούσει τη φωνή του, παρότι γνώριζαν εδώ και χρόνια ότι είναι ανερχόμενο αστέρι στο θεοκρατικό καθεστώς.

Για σχεδόν δύο δεκαετίες, αντίπαλοι εντός και εκτός Ιράν συνδέουν το όνομά του με τη βίαιη καταστολή Ιρανών διαδηλωτών. Το 2009, κατά την Πράσινη Κίνηση, κατηγορήθηκε για παρέμβαση στις εκλογές και για τη χρήση της παραστρατιωτικής δύναμης Basij του IRGC κατά ειρηνικών διαδηλωτών. Οι δυνάμεις Basij βρίσκονται μέχρι σήμερα στο επίκεντρο της καταστολής πολλών κύκλων διαδηλώσεων, όπως εκείνες τον Ιανουάριο, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και διεθνείς οργανισμοί ανθρωπίνων δικαιωμάτων ανέφεραν χιλιάδες θανάτους από κρατικές δυνάμεις.

Ο Χαμενεΐ καλλιέργησε στενές σχέσεις με το IRGC από νεαρή ηλικία, υπηρετώντας στο Τάγμα Χαμπίμπ στον πόλεμο Ιράν-Ιράκ τη δεκαετία του 1980, ενώ συνάδελφοί του ανέλαβαν κορυφαίες θέσεις στο σύστημα ασφαλείας και πληροφοριών της νεοσύστατης τότε Ισλαμικής Δημοκρατίας. Πολλοί σύντροφοί του, συμπεριλαμβανομένων άλλων κληρικών, κατέλαβαν ηγετικές θέσεις στον μηχανισμό ασφάλειας και πληροφοριών της τότε νεοσύστατης Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Υπό τους περιορισμούς αμερικανικών και δυτικών κυρώσεων, ο Χαμενεΐ έχει δημιουργήσει μια οικονομική αυτοκρατορία με περιουσιακά στοιχεία σε πολλές χώρες, χωρίς το όνομά του να εμφανίζεται άμεσα σε συναλλαγές, αλλά μέσω δικτύου συνεργατών του ιρανικού καθεστώτος.

Η Bloomberg έχει συνδέσει τον Χαμενεΐ με τον Άλι Ανσάρι, ο οποίος βρέθηκε στο επίκεντρο της προσοχής στα τέλη του προηγούμενου έτους, μετά τη βίαιη διάλυση της Τράπεζας Ayandeh από το κράτος, καθώς κατέρρευσε λόγω δανείων σε ανώνυμους εσωτερικούς και συσσώρευσης τεράστιων χρεών. Η διάλυση της τράπεζας επιδείνωσε τον πληθωρισμό στο Ιράν, φτωχοποιώντας τους Ιρανούς, καθώς οι ζημιές καλύφθηκαν εν μέρει με δημόσιους πόρους.

Ούτε ο Χαμενεΐ ούτε ο Ανσάρι έχουν δημόσια απαντήσει στις συνδέσεις και τις κατηγορίες, οι οποίες περιλαμβάνουν και την αγορά πολυτελών ακινήτων σε ευρωπαϊκές χώρες.

Τα θρησκευτικά του προσόντα έχουν επίσης αμφισβητηθεί, καθώς είναι Χοτζατολεσλάμ, δηλαδή μέτριου επιπέδου κληρικός, και όχι Αγιατολάχ. Ωστόσο, ο πατέρας του δεν ήταν Αγιατολάχ όταν έγινε ηγέτης το 1989 και η νομοθεσία τροποποιήθηκε για να τον διευκολύνει, επομένως πιθανός είναι ένας παρόμοιος συμβιβασμός και για τον ίδιο.

Ένα τριμελές συμβούλιο, αποτελούμενο από τον σκληροπυρηνικό κληρικό και μέλος του Συμβουλίου Φρουρών Αλίρεζα Αραφί, τον υπερσυντηρητικό κληρικό και επικεφαλής της δικαιοσύνης Γκολάμ-Χοσεΐν Μοσένι-Ετζέι και τον Πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, είχε έως τώρα νομικά αναλάβει την προσωρινή διακυβέρνηση.

Σύμφωνα με το ιρανικό δίκαιο, το 88μελές κληρικό σώμα της Συνέλευσης Ειδικών, που τα γραφεία του βομβαρδίστηκαν μαζί με άλλα κρατικά κέντρα, ήταν υπεύθυνο για την ανακοίνωση του νέου ανώτατου ηγέτη.