Στην Ίο, ένας έμπειρος κινηματογραφικός παραγωγός φωτογραφίζει το «φως των θεών»

Ο βραβευμένος Paul Raphael είναι ο πρώτος προσκεκλημένος καλλιτέχνης που παρουσιάζει το έργο του σε ατομική έκθεση στο Μουσείο Γαΐτη-Σίμωσι, στο κυκλαδίτικο νησί της Ίου.

Η έκθεση περιλαμβάνει 30 φωτογραφίες που αποτυπώνουν την ουσία του ελληνικού φωτός, καθώς αυτό διατρέχει τα τοπία, τις θαλασσινές εικόνες και τους βραχώδεις σχηματισμούς της Ίου. Ενός τόπου που ο Raphael γνωρίζει σε βάθος από όλη του τη ζωή και που τα τελευταία χρόνια έχει γίνει μόνιμη κατοικία του.

Από τον εκθαμβωτικό καλοκαιρινό ήλιο έως τη λιγότερο καταγεγραμμένη αγριότητα του χειμώνα, τα έργα παρουσιάζονται σε light boxes: εικόνες μεγάλης κλίμακας, φωτισμένες εκ των έσω ώστε να αναπαράγουν το έντονο φως της Μεσογείου.

Η έκθεση αποτελεί την πρώτη ατομική παρουσίαση του Raphael ως φωτογράφου, έπειτα από μια κινηματογραφική καριέρα που περιλαμβάνει τις ταινίες Pascali’s Island, Rogue Trader και το βραβευμένο Under the Bombs, με συνεργασίες με ηθοποιούς όπως ο Sir Ben Kingsley και ο Ewan McGregor.

Η έκθεση πραγματοποιείται κατόπιν πρόσκλησης της αρχιτέκτονος Λορέττας Γαΐτη, η οποία αφιέρωσε πολλά χρόνια στον σχεδιασμό και τη δημιουργία του μουσείου. Το μουσείο είναι αφιερωμένο στο έργο των γονιών της, του ζωγράφου Γιάννη Γαΐτη και της γλύπτριας Γαβριέλλας Σίμωσι, που έκαναν την Ίο δικό τους καλλιτεχνικό καταφύγιο περίπου την ίδια περίοδο με την οικογένεια Raphael.

Η Λορέττα Γαΐτη δήλωσε: «Όταν το μουσείο άνοιξε τις πόρτες του τον Σεπτέμβριο του 2024, ήταν σαφές – τόσο για τον δήμαρχο του νησιού, Γκίκα Γκίκα, όσο και για εμένα – ότι η πρώτη περιοδική έκθεση θα έπρεπε να είναι ένας φόρος τιμής στην Ίο. Οι φωτογραφίες του Paul αποτέλεσαν μια φυσική και αυτονόητη επιλογή».

Η σχέση του Paul Raphael με την Ίο ξεκίνησε το 1962. Ο πατέρας του, Frederic Raphael – μυθιστοριογράφος και βραβευμένος με Όσκαρ σεναριογράφος ταινιών όπως το Darling και το Eyes Wide Shut του Stanley Kubrick, καθώς και μεταφραστής αρχείων ελληνικών μύθων και κειμένων – αγόρασε ένα μικρό παραδοσιακό λευκό σπίτι στο νησί όπου, σύμφωνα με την παράδοση, είναι θαμμένος ο Όμηρος. Ήταν μια εποχή πριν από τα αυτοκίνητα, το ηλεκτρικό ρεύμα, τους χίπις και τον σύγχρονο τουρισμό.

Κατά τις ετήσιες επισκέψεις τους, ο πατέρας του Paul επινοούσε ιστορίες για τον «μικρό θεό», έναν τοπικό θεό αφιερωμένο αποκλειστικά στην Ίο και στα καθημερινά της ζητήματα. Ο «μικρός θεός» αλληλεπιδρούσε με τους «μεγάλους θεούς» του Ολύμπου, αλλά μόνο στο μέτρο που αυτό αφορούσε την Ίο. Αυτός ο μυθολογικός κόσμος, όπου τα ηλιοβασιλέματα ήταν έργο του Απόλλωνα και τα κύματα έκφραση της οργής του Ποσειδώνα, επηρέασε βαθιά τη φαντασία του Paul, σε ένα τοπίο που έχει αλλάξει ελάχιστα από την εποχή του Ομήρου.

Σήμερα, στα 68 του, δηλώνει: «Ήμουν αρκετά τυχερός ώστε να ζήσω σε πολλές χώρες όταν ήμουν νέος, αλλά ήταν η Ελλάδα – με τους αρχαίους μύθους και τα δραματικά τοπία της – που με γοήτευσε πραγματικά. Από τότε που εγκαταστάθηκα εδώ, έχω διανύσει χιλιάδες χιλιόμετρα με τη φωτογραφική μου μηχανή. Είμαι ιδιαίτερα χαρούμενος που ορισμένες από αυτές τις φωτογραφίες θα εκτεθούν τώρα σε έναν τόσο μοναδικό και υπέροχο χώρο. Ο τίτλος της έκθεσης, Ios: In the Light of the Gods, αποτελεί φόρο τιμής σε αυτές τις μαγικές επιρροές της παιδικής μου ηλικίας.»

Η επιλογή παρουσίασης των έργων σε light boxes, ειδικά κατασκευασμένα από τη Multiplo στην Αθήνα, εμπνεύστηκε από τη σχέση του με τον κινηματογράφο και το φως των Κυκλάδων. «Ήθελα να βρω έναν τρόπο ώστε ο ήλιος να διαπερνά τις εικόνες, φωτίζοντάς τες εκ των έσω», προσθέτει.

Ο επιμελητής Jean Blanchaert δήλωσε: «Το Ios: In the Light of the Gods είναι ένας φόρος τιμής στις διαμορφωτικές επιρροές του Raphael και σε ένα νησί που βιώνεται ως μυθολογικός κόσμος. Η θάλασσά του – το Αιγαίο – είναι το θέατρο της ιστορίας. Ένα εντυπωσιακό στοιχείο των φωτογραφιών του Paul είναι η ομορφιά που τις περιβάλλει σαν ένα πολύτιμο, αδιαπέραστο κέλυφος. Κάθε εικόνα είναι μια πράξη αφοσίωσης στην Ίο. Ο δεσμός του με τη φύση είναι βαθύς και ουσιαστικός».

Ο Γκίκας Γκίκας, Δήμαρχος Ίου, δήλωσε: «Η έκθεση αυτή αποτελεί ένα σημαντικό πολιτιστικό γεγονός για το νησί, με τη διαχρονική ομορφιά της Ίου να αναδεικνύεται στο μουσείο μας από έναν διεθνή καλλιτέχνη της σύγχρονης φωτογραφίας».