Euractiv: Δοκιμάζει τα όρια της ελευθερίας του λόγου η υπόθεση της Ρίμα Χασάν;

Η σύλληψη της Γαλλίδας ευρωβουλεύτριας, Ρίμα Χασάν, εξελίσσεται γρήγορα σε δοκιμαστική υπόθεση για τη γαλλική νομοθεσία περί τρομοκρατίας και ελευθερίας του λόγου, καθώς και για τα ζητήματα ασυλίας των μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Οι εισαγγελείς στο Παρίσι δήλωσαν την Πέμπτη ότι η Χασάν, εξέχον στέλεχος του αριστερού κινήματος «Ανυπότακτη Γαλλία» και ακτιβίστρια υπέρ της Παλαιστίνης, θα δικαστεί στις 7 Ιουλίου, αφού τέθηκε υπό κράτηση για «εξύμνηση της τρομοκρατίας» λόγω ανάρτησης που έκανε στις 26 Μαρτίου στο X.

Η πλέον διαγραμμένη ανάρτηση παρέθετε δήλωση του Κόζο Οκαμότο, μέλους του Ιαπωνικού Κόκκινου Στρατού που συμμετείχε σε επίθεση σε αεροδρόμιο στο Ισραήλ το 1972 με 56 νεκρούς, μαζί με άλλη ανάρτηση που περιέγραφε τον ρόλο του και εικόνα όπου εμφανιζόταν να μεταφέρεται στους ώμους ανδρών που έκαναν το σήμα της νίκης, σύμφωνα με την εισαγγελία. Το δικαστήριο του Παρισιού έκρινε ότι η απεικόνιση αυτή ως «ηρωικής μορφής» συνέβαλε στην απόφαση άσκησης δίωξης.

Όπως γράφει το Euractiv, η υπόθεση πλέον ξεπερνά την προσωπική νομική ευθύνη της Χασάν και εντάσσεται σε μια μακροχρόνια συζήτηση σχετικά με το πόσο μπορεί να φτάσει η Γαλλία στον έλεγχο του λόγου στο όνομα της καταπολέμησης της τρομοκρατίας και κατά πόσο αυτό συμβαδίζει με τις προστασίες που απολαμβάνουν οι εκλεγμένοι αξιωματούχοι σε επίπεδο ΕΕ.

Τι λέει η γαλλική νομοθεσία

Σύμφωνα με τη γαλλική νομοθεσία, η εξύμνηση της τρομοκρατίας στο διαδίκτυο τιμωρείται με έως και επτά χρόνια φυλάκιση και πρόστιμο 100.000 ευρώ. Πρόκειται για διάταξη που ενισχύθηκε μετά από διαδοχικές τρομοκρατικές επιθέσεις την τελευταία δεκαετία. Ωστόσο, επικριτές –μεταξύ των οποίων σύμμαχοι της Χασάν, οργανώσεις, συνδικαλιστές και ειδικοί του ΟΗΕ– υποστηρίζουν ότι το αδίκημα είναι αόριστα ορισμένο, επιτρέποντας ευρεία ή πολιτικοποιημένη εφαρμογή.

Η σύλληψη έχει εντείνει αυτές τις ανησυχίες στο κόμμα της, με στελέχη να υποστηρίζουν ότι ο νόμος χρησιμοποιείται για να στοχοποιήσει πολιτικό λόγο σχετικό με την Παλαιστίνη και ότι η ανάρτηση της Χασάν «αποτελούνταν απλώς από παράθεση» και όχι από ρητή υποστήριξη.

Η Ευρωπαϊκή Εβραϊκή Οργάνωση, που κατέθεσε μία από τις καταγγελίες, δήλωσε ότι «δηλώσεις που παρουσιάζουν πράξεις τρομοκρατών υπό ευνοϊκό πρίσμα συνιστούν απολογία της τρομοκρατίας».

Ο υπουργός Εσωτερικών της Γαλλίας, Λοράν Νουνιές, υπερασπίστηκε τη διαδικασία, λέγοντας ότι ήταν «φυσιολογικό να γίνει αναφορά» της ανάρτησης και χαρακτηρίζοντάς την «σοβαρή», επιμένοντας ότι «δεν υπάρχει κυνήγι μαγισσών». «Η πολιτική δράση πρέπει να παραμένει εντός του κράτους δικαίου», δήλωσε στο BFM TV.

Οι εισαγγελείς αναφέρουν ότι η Χασάν έχει ερευνηθεί στο παρελθόν 16 φορές για φερόμενα αδικήματα λόγου στο διαδίκτυο, τα οποία είτε απορρίφθηκαν είτε ενσωματώθηκαν σε άλλες υποθέσεις λόγω έλλειψης ποινικών στοιχείων. Άλλες έξι υποθέσεις που σχετίζονται με τις θέσεις της βρίσκονται υπό διερεύνηση.

Ασυλία υπό εξέταση

Η υπόθεση αυτή δοκιμάζει και τα όρια των προνομίων των ευρωβουλευτών.

«Υπάρχει απόλυτη ασυλία για τις απόψεις – ένας ευρωβουλευτής μπορεί να εκφράζεται ελεύθερα», δήλωσε ο καθηγητής νομικής Φιλίπ Στρουμέλ από το Université libre de Bruxelles. Ωστόσο, η προστασία αυτή έχει όρια όταν οι δηλώσεις εμπίπτουν στο ποινικό δίκαιο της χώρας προέλευσης. Σε αυτή την περίπτωση εφαρμόζεται διαφορετικό νομικό πλαίσιο – εδώ, το γαλλικό.

Καθοριστικό είναι ότι όταν ένα αδίκημα βρίσκεται σε εξέλιξη ή μόλις έχει τελεστεί, «η ασυλία δεν εφαρμόζεται καθόλου».

Το αν αυτό ισχύει για μια διαγραμμένη ανάρτηση αποτελεί πλέον κεντρικό ζήτημα. «Αν η ανάρτηση παρέμεινε online για κάποιο διάστημα, αυτό ίσως επέτρεψε στις αρχές να επικαλεστούν το αυτόφωρο», σημείωσε ο Στρουμέλ.

Οι σύμμαχοι της Χασάν αντιδρούν έντονα. «Πρόκειται για δικαστική παρενόχληση», δήλωσε η ευρωβουλευτής Μανόν Ομπρί, υποστηρίζοντας ότι η κράτηση «παραβιάζει την κοινοβουλευτική ασυλία, που προστατεύει την ελευθερία έκφρασης».

Ο Στρουμέλ προειδοποίησε ότι το πλαίσιο του αυτοφώρου δεν μπορεί να επεκτείνεται αυθαίρετα σε άλλες υποθέσεις. Αν οι αρχές θέλουν να διερευνήσουν επιπλέον κατηγορίες, θα πρέπει να ζητήσουν επίσημα την άρση ασυλίας από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Το ζήτημα έγινε πιο περίπλοκο μετά τον εντοπισμό ουσιών που οι εισαγγελείς προσδιόρισαν ως CBD και 3MMC κατά την κράτησή της στις 2 Απριλίου. Η Χασάν αρνείται κατοχή παράνομων ουσιών, υποστηρίζοντας ότι χρησιμοποιούσε CBD για ιατρικούς λόγους και ότι τυχόν ίχνη παράνομων ουσιών υπήρχαν εν αγνοία της. Το θέμα θα εξεταστεί ξεχωριστά, αλλά αυξάνει την πολιτική πίεση.

Το ζήτημα υπερβαίνει την προσωπική της υπόθεση, αγγίζοντας τη συνολική ακεραιότητα της κοινοβουλευτικής ασυλίας.

Σύμφωνα με τους κανόνες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η ασυλία δεν αποτελεί προσωπικό προνόμιο που μπορεί να παραιτηθεί ο βουλευτής κατά βούληση, αλλά θεσμική εγγύηση που «ανήκει στο ίδιο το όργανο».

Η ομάδα της Χασάν αναφέρει ότι η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μετσόλα, επικοινώνησε με τις γαλλικές αρχές ζητώντας εξηγήσεις για αυτό που χαρακτηρίζουν «σαφή και ακανόνιστη παράκαμψη» των κανόνων ασυλίας.

Αν η Χασάν το ζητήσει, το Κοινοβούλιο «θα μπορούσε να παρέμβει για να υπερασπιστεί την ασυλία, ελέγχοντας αν πράγματι πληρούνται οι προϋποθέσεις του αυτοφώρου», δήλωσε ο Στρουμέλ.

Εκπρόσωπος του Κοινοβουλίου επιβεβαίωσε ότι υπάρχουν επαφές σε εξέλιξη, αλλά αρνήθηκε να προβεί σε περαιτέρω σχόλια.