Ενοίκια: Στην Ελλάδα η δεύτερη μεγαλύτερη αύξηση στην ΕΕ το 2025

Το στεγαστικό εξελίσσεται σε μια βραδυφλεγή βόμβα στα θεμέλια κοινωνίας και οικονομίας τροφοδοτώντας τόσο τον πληθωρισμό όσο και την κοινωνική οργή, έχοντας πολλαπλές επιπτώσεις τόσο στο δημογραφικό όσο και συνολικά στην κοινωνική ισορροπία.

Πιο συγκεκριμένα με βάση τη μελέτη: 

-Όταν το ενοίκιο για ένα μικρό διαμέρισμα απορροφά πάνω από τα δύο τρίτα του μέσου μισθού, η αυτόνομη διαβίωση γίνεται πολύ πιο δύσκολη για νέους εργαζόμενους, ζευγάρια και νέες οικογένειες.

-Η στεγαστική πίεση μειώνει το διαθέσιμο εισόδημα για βασικές ανάγκες, αποταμίευση και κατανάλωση.

-Η αύξηση του κόστους στέγασης επιβαρύνει δυσανάλογα όσους δεν διαθέτουν ιδιόκτητη κατοικία, καθιστά δυσχερέστερη την αγορά κατοικίας, και εντείνει τις κοινωνικές και διαγενεακές ανισότητες.

-Η δυσκολία πρόσβασης σε προσιτή κατοικία επηρεάζει την κινητικότητα των εργαζομένων και τη λειτουργία της οικονομίας, ιδίως στα μεγάλα αστικά κέντρα.

-Η στεγαστική κρίση είναι κοινωνικό ζήτημα και ταυτόχρονα ζήτημα οικονομικής ανθεκτικότητας και ποιότητας ζωής.

Οι αυξήσεις

Όπως αναφέρεται, την περίοδο 2000–2011, τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά 53%, αντανακλώντας την οικονομική άνθηση και την εύκολη πρόσβαση σε δανεισμό. Η χρηματοπιστωτική κρίση, ωστόσο, ανέτρεψε πλήρως την εικόνα: από το 2011 έως το 2018 τα ενοίκια κατέγραψαν πτώση 26%, καθώς η ανεργία εκτινάχθηκε και τα εισοδήματα συρρικνώθηκαν. Ακολούθησε μια περίοδος στασιμότητας έως το 2021, πριν ξεκινήσει από το 2022 μια νέα, έντονα ανοδική φάση, που οδήγησε τα ενοίκια το 2025 πάνω από τα επίπεδα του 2010.

Η Ελλάδα κατέγραψε το 2025 τη δεύτερη μεγαλύτερη ετήσια αύξηση ενοικίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με ρυθμό +10,1%, πίσω μόνο από την Κροατία. Την ίδια ώρα, στην Αθήνα, το μέσο ενοίκιο για διαμέρισμα με ένα υπνοδωμάτιο αντιστοιχεί πλέον στο 70,2% του μέσου μηνιαίου μισθού, ενώ για διαμέρισμα με δύο υπνοδωμάτια το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το 93,6%.  Τα αντίστοιχα ποσοστά στην ΕΕ είναι αισθητά χαμηλότερα, μεταξύ 31–34% και 46%, γεγονός που καταδεικνύει το μέγεθος της στεγαστικής πίεσης στην ελληνική πρωτεύουσα.

Η ανάλυση

Να σημειωθεί ότι το νέο policy brief του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ) με τίτλο «Τιμές κατοικιών και ενοίκια στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση» συνέγραψε ο Βοηθός Ερευνητικών Προγραμμάτων του ΚΕΦΙΜ, Χρήστος Λούκας.

Η ανάλυση, που βασίζεται στα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Eurostat και της Τράπεζας της Ελλάδος, καταγράφει τη συνεχιζόμενη επιδείνωση της οικονομικής προσβασιμότητας της στέγης στην Ελλάδα, σε μια περίοδο κατά την οποία οι τιμές κατοικιών και τα ενοίκια αυξάνονται ταχύτερα από τα εισοδήματα.

Σύμφωνα με τη μελέτη:

– Στην ΕΕ-27, το 2025 οι τιμές κατοικιών αυξήθηκαν κατά 5,5% και τα ενοίκια κατά 3,2%.

– Η Ελλάδα κατέγραψε τη δεύτερη μεγαλύτερη αύξηση ενοικίων στην ΕΕ, με +10,1%.

– Από το 2000 έως το 2025, τα ενοίκια στην Ελλάδα ακολούθησαν έντονη διακύμανση: ισχυρή άνοδο πριν από την κρίση, βαθιά πτώση την περίοδο 2011–2018, στασιμότητα έως το 2021 και νέα έντονη άνοδο από το 2022.

– Οι τιμές αγοράς κατοικιών στην Ελλάδα, και ιδιαίτερα στην Αθήνα, έχουν πλέον ξεπεράσει τα προ κρίσης επίπεδα, μετά από πολύ ταχεία ανάκαμψη από το 2017 και μετά. άλογη, αλλά ακόμη πιο έντονη, ήταν η διακύμανση στις τιμές αγοράς κατοικιών. Όπως προκύπτει από στοιχεία της Τράπεζα της Ελλάδος, η ελληνική αγορά γνώρισε σχεδόν διπλασιασμό τιμών την περίοδο 2000–2008, για να ακολουθήσει βαθιά πτώση έως το 2017. Έκτοτε, η ανάκαμψη υπήρξε ραγδαία καθώς μόνο στην Αθήνα οι τιμές αυξήθηκαν κατά 86% την περίοδο 2017–2025, ξεπερνώντας πλέον τα προ κρίσης επίπεδα. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η γενική τάση δείχνει ότι οι τιμές αγοράς αυξάνονται ταχύτερα από τα ενοίκια. Από το 2005 έως το 2025, οι τιμές κατοικιών σχεδόν διπλασιάστηκαν, ενώ τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά περίπου 43%. Η εξέλιξη αυτή αντανακλά τη συνεχιζόμενη ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπου η ζήτηση για στέγαση παραμένει ισχυρή. Παρά ταύτα, το πιο ανησυχητικό στοιχείο για την Ελλάδα δεν είναι μόνο η αύξηση των τιμών, αλλά η επιβάρυνση των νοικοκυριών. Στην Αθήνα, το ενοίκιο για ένα διαμέρισμα ενός υπνοδωματίου αντιστοιχεί στο 70,2% του μέσου μηνιαίου εισοδήματος, ενώ για δύο υπνοδωμάτια φτάνει το 93,6%.

– Η επιβάρυνση των νοικοκυριών στην Αθήνα είναι πλέον δυσανάλογα υψηλή σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ, καθώς τα ενοίκια βρίσκονται σε ευρωπαϊκά επίπεδα, ενώ οι μισθοί παραμένουν αισθητά χαμηλότεροι.

Στο φόντο αυτό Πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας, δήλωσε: «Η στεγαστική κρίση αφορά πέρα από την αγορά ακινήτων, την καθημερινότητα, τις προοπτικές και την ποιότητα ζωής χιλιάδων νοικοκυριών. Η αντιμετώπισή της απαιτεί ένα συνδυασμό πολιτικών που πρώτα και κύρια θα ενισχύουν την προσφορά κατοικιών, θα αντιμετωπίζουν τις στρεβλώσεις της αγοράς και θα στηρίζουν αποτελεσματικά τα ευάλωτα νοικοκυριά χωρίς να πέφτουν στη παγίδα λαϊκιστικών και αποδεδειγμένα αναποτελεσματικών πολιτικών όπως ο καθορισμός ανώτατων ενοικίων».