Απροετοίμαστος ο πλανήτης για επόμενη πανδημία – “No deal” σε ανταλλαγή πληροφοριών, τεστ και εμβόλια

Μια κρίσιμη προθεσμία για την οριστικοποίηση μιας διεθνούς συνθήκης για τις πανδημίες χάθηκε, προκαλώντας προειδοποιήσεις ότι ο κόσμος παραμένει απροετοίμαστος για την επόμενη μεγάλη έξαρση κάποιας ασθένειας.

Χώρες από όλο τον κόσμο προσπαθούν να συμφωνήσουν για το πώς θα πρέπει να ανταλλάσσουν πληροφορίες σχετικά με παθογόνα, όπως βακτήρια ή ιούς, που θα μπορούσαν να προκαλέσουν πανδημίες – και ποια πρόσβαση σε τυχόν εμβόλια, εξετάσεις και θεραπείες που προκύπτουν θα πρέπει να τους διασφαλίζεται σε αντάλλαγμα.

Αυτό το σύστημα «πρόσβασης σε παθογόνους παράγοντες και κατανομής οφελών» (PABS) πρέπει να έχει τεθεί σε ισχύ προτού τεθεί σε ισχύ η συμφωνία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για την πανδημία όπως σημειώνει ο Guardian, η οποία διέπει τον τρόπο με τον οποίο ο κόσμος θα πρέπει να αντιδρά σε μεγάλης κλίμακας επιδημίες ασθενειών στο μέλλον.

Ήταν «βαθιά λυπηρό» το γεγονός ότι οι χώρες δεν κατάφεραν να καταλήξουν σε συμφωνία ενόψει της Παγκόσμιας Συνέλευσης Υγείας στη Γενεύη αυτόν τον μήνα, ανέφεραν σε ανακοίνωσή τους η Έλεν Τζόνσον Σίρλιφ, πρώην πρόεδρος της Λιβερίας, και η Έλεν Κλαρκ, πρώην πρωθυπουργός της Νέας Ζηλανδίας, η οποία συμπροέδρευσε της Ανεξάρτητης Επιτροπής του ΠΟΥ για την Ετοιμότητα και την Αντιμετώπιση Πανδημιών.

Η επιτροπή συνέστησε μια συμφωνία για την πανδημία πριν από πέντε χρόνια, αφού εξέτασε τη διεθνή αντίδραση στην Covid-19 και διαπίστωσε ότι εκατομμύρια ζωές θα μπορούσαν να είχαν σωθεί με μια ταχύτερη και πιο συντονισμένη αντίδραση.

«Εάν ένα νέο παθογόνο εμφανίστηκε σήμερα, ο κόσμος παραμένει σε μεγάλο βαθμό απροετοίμαστος γι’ αυτό. Η έλλειψη δράσης για την πρόληψη και την προετοιμασία για την επόμενη απειλή πανδημίας αποτελεί κακή υπηρεσία προς την ανθρωπότητα», ανέφερε η δήλωση.

Ο Δρ. Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, προέτρεψε τα έθνη να «συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν τα εκκρεμή ζητήματα με αίσθημα επείγοντος, επειδή η επόμενη πανδημία είναι θέμα πότε, όχι αν».

Οι παγκόσμιοι ηγέτες ανακοίνωσαν για πρώτη φορά σχέδια για μια συνθήκη για την πανδημία τον Μάρτιο του 2021. Ωστόσο, τα υψηλά επίπεδα δυσπιστίας μεταξύ πλουσιότερων και φτωχότερων χωρών έχουν επιβραδύνει την πρόοδο. Ένα πρόβλημα ήταν η ποσότητα παραπληροφόρησης που κυκλοφορούσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, συμπεριλαμβανομένων των ψευδών ισχυρισμών ότι η συμφωνία θα παραχωρούσε την εθνική κυριαρχία στον ΠΟΥ.

Η συμφωνία για την πανδημία εγκρίθηκε τελικά τον Μάιο του 2025 και επαινέθηκε ως «νίκη για τη δημόσια υγεία», ιδίως στο πλαίσιο του κατακερματισμού της παγκόσμιας συνεργασίας και της αποχώρησης των ΗΠΑ από τον ΠΟΥ.

Ωστόσο, η συμφωνία εγκρίθηκε μόνο με την εισαγωγή του ακανθώδους ζητήματος των Pabs σε παράρτημα της κύριας συνθήκης, με την επιφύλαξη περαιτέρω διαπραγματεύσεων. Η συμφωνία τίθεται σε ισχύ 30 ημέρες αφότου την επικυρώσουν 60 χώρες, αλλά δεν θα είναι ανοιχτή για υπογραφές μέχρι να ολοκληρωθεί το παράρτημα.

Η κύρια διαμάχη αφορά σε μεγάλο βαθμό τις ανεπτυγμένες και τις αναπτυσσόμενες χώρες. Διαπραγματευτικές ομάδες όπως η Ομάδα για την Ισότητα και η Ομάδα της Αφρικής επιθυμούν μια τυποποιημένη σύμβαση που θα καθιστά υποχρεωτική για τις φαρμακευτικές εταιρείες την κοινοποίηση οποιωνδήποτε ιατρικών προϊόντων που αναπτύσσονται ως αποτέλεσμα της κοινοποίησης επικίνδυνων παθογόνων παραγόντων από χώρες μαζί τους.

Αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έχουν υποστηρίξει ότι αυτό θα μπορούσε να παρεμποδίσει την έρευνα και την ανάπτυξη και φέρεται να έχουν προτείνει ένα υβριδικό μοντέλο, με ένα μείγμα υποχρεωτικών και προαιρετικών απαιτήσεων.

Το σχέδιο ήταν να παρουσιαστεί ένα συμφωνημένο σύστημα Pabs προς έγκριση στη Γενεύη αυτόν τον μήνα. Ωστόσο, μια δήλωση των διαπραγματευτών ανέφερε ότι χρειάζεται περισσότερο χρόνο, προτείνοντας την Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας του 2027 ως τη νέα προθεσμία.