Πόσα ξέρει το Netflix για εμάς; Η αγωγή-μαμούθ του Τέξας

Ο Γενικός Εισαγγελέας του Τέξας, Κεν Πάξτον κατέθεσε αγωγή εναντίον του Netflix, στην οποία κατηγορεί την πλατφόρμα για “παράνομη συλλογή και εμπορευματοποίηση δεδομένων (εκατομμυρίων) χρηστών, συμπεριλαμβανομένων παιδιών, χωρίς επαρκή συναίνεση”.

Δηλαδή, η πολιτεία του Τέξας κατηγορεί το Netflix για παράβαση του νόμου για την προστασία των καταναλωτών και του νέου νόμου για τα προσωπικά δεδομένα. Κάθε μεμονωμένη παραβίαση, μπορεί να επιφέρει πρόστιμο έως και 10.000 ευρώ.

Το BBC ενημερώνει πως σύμφωνα με τα στοιχεία που αναφέρονται στην αγωγή, το Netflix φαίνεται να καταγράφει δισεκατομμύρια “γεγονότα” συμπεριφοράς”, όπως

• τι βλέπουμε,
• πόσο μένουμε στην πλατφόρμα,
• τα clicks και 
• τις συσκευές που χρησιμοποιούμε για την πρόσβαση.

Ακολούθως, τα πουλάει ή τα μοιράζει, σε data brokers (εταιρείες που συλλέγουν, οργανώνουν και πωλούν προσωπικά δεδομένα) και εταιρείες διαφήμισης.

Ο Πάξτον κατήγγειλε και ότι το Netflix χρησιμοποιεί “εθιστικά χαρακτηριστικά” (όπως το auto-play), ειδικά στα προφίλ παιδιών.

Η πλατφόρμα απέρριψε τις κατηγορίες και ενημέρωσε ότι συμμορφώνεται με τους νόμους προστασίας δεδομένων.

Ωστόσο, υπάρχει και προηγούμενο.

Οι οκτώ στρατηγικές καταγγελίες εναντίον του Netflix

Τον Ιανουάριο του 2019 η noyb (Νοne Of Your Business), οργάνωση του Αυστριακού ακτιβιστή Μαξ Σρεμς, δικηγόρου με εξειδίκευση στις στρατηγικές καταγγελίες (βλ. στοχευμένη και οργανωμένη μορφή νομικής δράσης -που αφορούν χιλιάδες ή εκατομμύρια χρήστες) για την προστασία των Προσωπικών Δεδομένων στην Ευρώπη, είχε υποβάλει 8 καταγγελίες, εναντίον streaming υπηρεσιών (Netflix, Spotify, YouTube, Amazon Prime, Apple Music κα).

Σε όλες αναφερόταν το δικαίωμα πρόσβασης στα δεδομένα των χρηστών, οι οποίοι είχαν δικαίωμα να λάβουν αντίγραφο όλων των δεδομένων τους και πληροφορίες για το πώς χρησιμοποιούνται, σε ποιους μοιράζονται, για πόσο καιρό και ό,τι άλλο συμβαίνει με αυτά.

Σύμφωνα με τον GDPR, εφόσον ένας χρήστης ζητά να δει τα δεδομένα του (Right of Access, Άρθρο 15), η εταιρεία πρέπει να δώσει

1. αντίγραφο των πραγματικών δεδομένων (email, ηλικία, ιστορικό κλπ) και
2. πλήρεις πληροφορίες για το πώς χειρίζεται αυτά τα δεδομένα (για ποιους σκοπούς τα χρησιμοποιεί, σε ποιους τα μοιράζει, πόσο καιρό τα κρατάει, από πού τα παίρνει, αν τα στέλνει σε χώρες εκτός Ευρώπης).

Το Netflix παρείχε τα δεδομένα σε εύκολα αναγνώσιμη μορφή (όχι κρυπτογραφημένη), αλλά όχι πλήρεις εξηγήσεις για το χειρισμό των δεδομένων.

Το πρόστιμο των 4.750.000 ευρώ στην Ολλανδία

Μια από τις καταγγελίες αυτές, οδήγησε στο πρόστιμο των 4,75 εκατομμυρίων ευρώ που πλήρωσε το Netflix στην Ολλανδία. Το επέβαλε η Αρχή Προστασίας Δεδομένων της χώρας, για “έλλειψη διαφάνειας”.

Στο δελτίο Τύπου αναφερόταν πως στην έρευνα που έγινε, είχε αποδειχθεί πως «το Netflix δεν παρείχε στους πελάτες επαρκείς πληροφορίες σχετικά με το τι κάνει η εταιρεία με τα προσωπικά τους δεδομένα μεταξύ 2018 και 2020. Και οι πληροφορίες που έδωσε το Netflix ήταν ασαφείς σε ορισμένα σημεία».

Έκτοτε, η πλατφόρμα έχει ενημερώσει τη δήλωση απορρήτου του και έχει βελτιώσει την παροχή πληροφοριών.

Έχουμε σκάνδαλο μαζικής παρακολούθησης;

To Νetflix ανέκαθεν συνέλεγε δεδομένα, ώστε να κάνει προτάσεις, να βελτιώνει τις υπηρεσίες και τα τελευταία χρόνια, για διαφήμιση.

Από το 2012 και την καταγγελία παραβίασης του νόμου που προστατεύει το απόρρητο του ιστορικού (Video Privacy Protection Act, 1988), υπάρχει ζήτημα με τη χρήση των δεδομένων για λόγους μάρκετινγκ, δίχως επαρκή συναίνεση.

Τότε το Netflix κρατούσε το ιστορικό προβολών, μεταξύ άλλων προσωπικών δεδομένων έως και 2 χρόνια, μετά την ακύρωση της συνδρομής. Η υπόθεση έληξε με διακανονισμό, με το Netflix να δίνει 9.000.000 δολάρια, σε fund για οργανώσεις προστασίας ιδιωτικότητας και να αλλάζει την πολιτική απορρήτου.

Αυτό που φαίνεται πως συμβαίνει τώρα, δεν είναι σκάνδαλο μαζικής παρακολούθησης, αλλά η συνέχιση της κριτικής για τη συλλογή δεδομένων μας και την έλλειψη διαφάνειας, με τον Γενικό Εισαγγελέα του Τέξας να προσθέτει και τα εθιστικά χαρακτηριστικά (auto-play), που στη νομική ορολογία αναφέρονται συχνά και ως Dark Patterns (σκοτεινά μοτίβα σχεδιασμού).