Το 17ο Arc For Dance Festival “χορεύει” ανάμεσα σε ρήξεις

Με κεντρικό άξονα τη «ρήξη» και όχημα το σώμα και την κίνηση, το 17ο ARC FOR DANCE FESTIVAL επιστρέφει στην Αθήνα από τις 15 έως τις 25 Μαΐου, μετατρέποντας την πόλη σε έναν ζωντανό χάρτη σύγχρονου χορού.

Παραστάσεις, δράσεις στον δημόσιο χώρο, προβολές και ψηφιακές εμπειρίες συνθέτουν το φετινό πρόγραμμα ενός φεστιβάλ που εδώ και δεκαεπτά χρόνια λειτουργεί ως χώρος καλλιτεχνικής συνάντησης, διαλόγου και αναζήτησης νέων τρόπων σύνδεσης μέσα σε έναν κόσμο διαρκών ανακατατάξεων.

Αντλώντας έμπνευση από τη #ρήξη, καλλιτέχνες/ιδες από 10 χώρες παρουσιάζουν 17 παραστάσεις χορού, σε παγκόσμια ή ελληνική πρεμιέρα, που θα φιλοξενηθούν επί 10 μέρες στο Ολύμπια Δημοτικό Μουσικό Θέατρο «Μαρία Κάλλας», στο Σύγχρονο Θέατρο, σε άλλους γνωστούς χώρους πολιτισμού στην Αθήνα, καθώς και διαδικτυακά.

Το ARC17 αναμετριέται φέτος ευθέως με τις προκλήσεις της παγκόσμιας συγκυρίας. Ενώ το 2026 κινείται μεταξύ ρήξεων και μορφών διαχωρισμού, ένα επείγον ζητούμενο διατυπώνεται πλέον επιτακτικά: πώς να επιβιώσουμε ανάμεσα στα αναδυόμενα χάσματα και να αντιμετωπίσουμε το τέλος του κόσμου, όπως τον ξέραμε; Μπορούμε να αντιπαρέλθουμε τις ρήξεις χορεύοντας, να αντισταθούμε στη διαχωριστικότητα; Και ίσως να αναμορφώσουμε τον κόσμο σε όλη του την άγρια, ζωντανή, απείθαρχη πολυπλοκότητα, με εμάς συνειδητά παρόντες και παρούσες;

Στη 17η εκδοχή του, το ARC παρουσιάζει παραστάσεις που μετακινούνται από τη διάρρηξη στη διέλευση, από το χάσμα στο πέρασμα, από το ρήγμα στο ζεύγμα. Μοιράζεται χορευτικές ιστορίες υπέρβασης και εμπλοκής. Φέρνει επί σκηνής την ενωτική αφθονία της αγάπης και του γέλιου, την απελευθερωτική δύναμη του πένθους, την απόλαυση του να μεγαλώνουμε ενώ η σκέψη μας αναγεννιέται, τέμνοντας εγκάρσια τις διαχωριστικές γραμμές, περνώντας μέσα από τις ρωγμές.

Η καλλιτεχνική διευθύντρια του ARC, η Φρόσω Τρούσα αναφέρει χαρακτηριστικά στο NEWS 24/7 για το πώς προέκυψε η θεματική της “ρήξης” για το φετινό φεστιβάλ: “η θεματική φέτος γεννήθηκε μέσα από την ίδια τη συνθήκη της εποχής μας, από μια βαθιά ανάγκη να καταλάβουμε πώς επικοινωνούμε και τι πραγματικά μας συνδέει σε έναν κόσμο που αλλάζει συνεχώς μέσα από συγκρούσεις και ρήξεις. Ζούμε μια περίοδο έντονων ρωγμών και αναταράξεων με τις σταθερές να μοιάζουν να διαλύονται, τους ρυθμούς να μεταβάλλονται πρωτόγνωρα, τις πανανθρώπινες αξίες να καταστρατηγούνται.

Μέσα σε αυτό το πλέγμα, ο χορός φαίνεται ότι είναι ένας ενεργητικός τρόπος να κατανοήσουμε εκ νέου τον κόσμο. Και αυτό επειδή μας συνδέει με την ανθρωπιά μας, ενεργοποιεί το νευρικό μας σύστημα, την αναπνοή, τον ρυθμό. Μας επιτρέπει να συναντηθούμε πέρα από τις λέξεις, μέσα από την ίδια την κίνηση. Έτσι στη 17η εκδοχή του φεστιβάλ στοχεύουμε να μετακινηθούμε από τη διάρρηξη στη διέλευση, από το χάσμα στο πέρασμα, από το ρήγμα στο ζεύγμα, από τη μοναδικότητα στην κοινωνικότητα. Και όλα αυτά μέσα από χορευτικές ιστορίες υπέρβασης”.

Και συνεχίζει μιλώντας για την έννοια του «χορού ως μορφή αντίστασης»: “η έννοια αυτή δεν έχει να κάνει με κάποια κραυγαλέα στάση, αλλά με κάτι πιο βαθύ και ήσυχο — με την ίδια την πράξη του να είσαι ενσυνείδητα «παρών».

Ο χορός μάς υπενθυμίζει ότι έχουμε σώμα, ότι αναπνέουμε, ότι υπάρχουμε μαζί. Σε μια εποχή που όλα τριγύρω μάς σπρώχνουν προς τη μοναξιά και τη διάσπαση, το να κινηθείς, να αγγίξεις, να συγχρονιστείς με κάποιον άλλον, γίνεται πράξη αντίστασης. Το ARC προσπαθεί πάντα να σταθεί μέσα σε αυτή την ένταση — να αρνηθεί τη διαχωριστικότητα και να μετατρέψει τη ρήξη σε χώρο συνάντησης, επαφής και συνδιαλλαγής.

Ο χορός μπορεί να μας επαναφέρει σε ένα κοινό πεδίο εμπειρίας, όπου η επικοινωνία δεν γεννιέται μέσα από λόγια, αλλά από την κίνηση, το βλέμμα, την αναπνοή. Μέσα σε αυτό, η «αντίσταση» γίνεται τρόπος να θυμόμαστε ποιοι είμαστε, ακόμη και μέσα στις ρωγμές του σύγχρονου κόσμου. Μας καλεί να επαναστοχαστούμε τι σημαίνει ελευθερία, υπομονή, αντοχή, αλληλοϋποστήριξη. Και τελικά, πώς μπορούμε να αναπτύξουμε νέους τρόπους επικοινωνίας: τι μας προκαλεί, και πώς βιώνεται η συλλογική εμπειρία σε σχέση με την ατομική;”

Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει για την υλοποίηση του φεστιβάλ κάθε χρόνο;

“Κάθε διοργάνωση είναι μια πρόκληση από μόνη της. Το ARC ξεκίνησε ως ένα ανεξάρτητο φεστιβάλ που στηριζόταν και στηρίζεται τόσο σε πολύ προσωπική δουλειά από όλους τους συνεργάτες, όσο και στη δύναμη της συνεργασίας — σε μια κοινότητα ανθρώπων που αγαπούν πραγματικά τον χορό και πιστεύουν στη δύναμή του.

Το φεστιβάλ και όλες του οι δράσεις είναι δωρεάν για το κοινό, γεγονός που απαιτεί συνεχή προσπάθεια για την εξασφάλιση οικονομικής στήριξης και για την ενθάρρυνση συνεργασιών με πολιτιστικούς χώρους και καλλιτέχνες που μοιράζονται το ίδιο όραμα. Δυστυχώς, η αγωνία διασφάλισης χρηματοδότησης και η αδυναμία μακροπρόθεσμου προγραμματισμού δεν αποτελούν πρόκληση μόνο στη χώρα μας, αλλά ένα ζοφερό φαινόμενο που εξαπλώνεται σε ολοένα και περισσότερες περιοχές της Ευρώπης.

Στην περίπτωση του Arc, από το 2017, έχουμε τη χαρά να λαμβάνουμε τη στήριξη της Περιφέρειας Αττικής, κάτι που μας επιτρέπει όχι μόνο να υλοποιούμε αλλά και να αναπτύσσουμε σε μεγαλύτερη χρονική διάρκεια τις δράσεις του φεστιβάλ, φέρνοντας όλο και περισσότερο κόσμο κοντά στον σύγχρονο χορό. Και αυτό είναι άλλωστε το μεγαλύτερο δώρο: Στο τέλος της διαδρομής, όταν βλέπουμε το κοινό να γεμίζει το θέατρο και να συνδέεται με τα έργα — άλλοτε να συγκινείται, άλλοτε να αναρωτιέται ή να προβληματίζεται — μας θυμίζει όλους τους λόγους που αξίζει αυτό το εγχείρημα”.

Το ARC αυτή τη χρονιά γίνεται πιο «εκτός θεάτρου» και προβάλλεται και σε άλλους χώρους, αλλά και διαδικτυακά. Ο κεντρικός άξονας του φεστιβάλ, το MAIN FEST, φιλοξενείται στο Ολύμπια Δημοτικό Μουσικό Θέατρο «Μαρία Κάλλας» (23, 24, 25 Μαΐου), παρουσιάζοντας έξι διεθνείς και ελληνικές παραγωγές, που αναδεικνύουν τη δυναμική και την πολυφωνία του σύγχρονου χορού.
Η ενότητα PRIME MOVERS, στο Σύγχρονο Θέατρο (15, 16, 17 Μαΐου), στρέφεται προς το μέλλον, δίνοντας χώρο σε νέους/ες καλλιτέχνες/ιδες να παρουσιάσουν πέντε τολμηρά έργα.

Η ενότητα ARChitects επεκτείνει το φεστιβάλ σε σκηνές πέραν της χορευτικής και ανοίγει τη συζήτηση με το κοινό, ενώ η ενότητα ARC HOOD φέρνει το φεστιβάλ και στον δημόσιο χώρο (Πλατεία Κοραή), ενισχύοντας —μέσα από συνεργασίες με φορείς όπως το Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδος— τη διασύνδεση του χορού με άλλες μορφές τέχνης και εμπειρίας.

Η κ. Τρούσα αναφέρει πως “η επιλογή να ξεφύγει το φεστιβάλ από το παραδοσιακό σκηνικό πλαίσιο και να κινηθεί «εκτός θεάτρου» είναι μια φυσική εξέλιξη και, ταυτόχρονα, μια βαθιά ανάγκη που προκύπτει από τις απαιτήσεις της εποχής. Θέλουμε ο χορός να βγει στον δημόσιο χώρο, να συναντήσει τον κόσμο εκεί όπου ζει και κινείται και τελικά να αλληλεπιδράσει μαζί του έξω από τα καθιερωμένα θεατρικά πλαίσια.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της κατεύθυνσης είναι το έργο του Mufutau Yusuf, Processes on Neither Here nor There, που θα παρουσιαστεί στην Πλατεία Κοραή το Σάββατο 24 Μαΐου στις 19:00.

Πρόκειται για ένα site-specific έργο που δημιουργεί σχεδόν ένα διαλογιστικό περιβάλλον, όπου η παροδικότητα αποτυπώνεται μέσα από τα ίχνη που αφήνει το σώμα, μέσα στην κίνηση της πόλης.

Παράλληλα, η ψηφιακή διάσταση του φεστιβάλ ανοίγει νέους τρόπους συμμετοχής και θέασης. Μέσα από τις διαδικτυακές δράσεις, αλλά και τις VR εμπειρίες που θα παρουσιαστούν στο Ωδείο Αθηνών το Σάββατο 24 Μαΐου από τις 12:00-17:00, δίνεται η δυνατότητα σε ένα διαφορετικό κοινό να γνωρίσει τον χορό με έναν πιο προσωπικό και άμεσο τρόπο, σε ανθρώπους που ίσως δεν θα πήγαιναν σε μια παράσταση, αλλά μπορούν να τον βιώσουν μέσα από την τεχνολογία. Και φυσικά το ίδιο φιλοδοξεί να πετύχει η προβολή της ταινίας «Ο τελευταίος χορός» σε συνεργασία με το Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδος την Παρασκευή 22 Μαΐου στις 20:30”.

Η βαρύτητα της φετινής θεματικής και των παραστάσεων απαιτεί μια έντονη επικοινωνία μεταξύ των δημιουργών και του κοινού. Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση στην αλληλεπίδραση καλλιτεχνών και κοινού στο σύγχρονο χορό;

“Η μεγαλύτερη πρόκληση βρίσκεται πάντα στην -υπέροχη- ευθραυστότητα αυτής της σχέσης ανάμεσα στους καλλιτέχνες και το κοινό. Ο σύγχρονος χορός δεν ζητάει απλώς να τον δεις, ζητάει να είσαι παρών, να αφεθείς, να αισθανθείς, να ακούσεις με ολόκληρο το σώμα.

Φέτος, οι δημιουργοί του φεστιβάλ ανοίγουν θέματα ευαίσθητα, πολλές φορές σιωπηλά. Στο Off, Off της Δέσποινας Σανιδά–Κρεζία η ταυτότητα γίνεται παιχνίδι μίμησης και επαναπροσδιορισμού. Στο ALL’ARME των Panzetti & Ticconi ο πόλεμος μετατρέπεται σε ρυθμό εγρήγορσης που μας θυμίζει τη δύναμη αλλά και την ευθύνη του να στεκόμαστε μαζί. Στο After All της Solène Weinachter ο θάνατος αντιμετωπίζεται με χιούμορ και τρυφερότητα, σαν μια άλλη μορφή σχέσης με τη ζωή.

Η Lovísa Ósk Gunnarsdóttir, με το When the Bleeding Stops, σπάει τη σιωπή γύρω από την εμμηνόπαυση, ενώ η Σοφία Μαυραγάνη στο SUPER A αναδεικνύει το γυναικείο σώμα ως πράξη ανυπακοής και δύναμης. Ο Oulouy, με το Black, μετατρέπει τη μαύρη εμπειρία σε σωματική μαρτυρία και αντίσταση, ενώ ο Ηλίας Χατζηγεωργίου στο SCARED φωτίζει με ευαισθησία και σατιρική ματιά τον φόβο, αυτή την κοινή, καθημερινή μας ανάσα.
Μέσα από αυτά τα έργα, το σώμα γίνεται τόπος εμπειρίας και αναστοχασμού, ένας χώρος όπου καλλιτέχνες και θεατές συναντιούνται χωρίς βεβαιότητες, αλλά με ευαισθησία, ειλικρίνεια και κοινή ανάσα. Αυτή η επικοινωνία, νομίζω, είναι ο πυρήνας του χορού, ό,τι μας εκθέτει, μας προβληματίζει, μας συγκινεί, είναι η στιγμή που, έστω και για λίγο, θυμόμαστε πως μας ενώνει κάτι πιο αληθινό από τις λέξεις”.

Τι αποτελεί έμπνευση για το μέλλον του ARC FOR DANCE και ποιες είναι οι φιλοδοξίες για τα επόμενα χρόνια του φεστιβάλ;

“Αυτό που μας εμπνέει για το μέλλον του ARC είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι του: Οι καλλιτέχνες, οι συνεργάτες, το κοινό που επιστρέφει κάθε χρόνο με την ίδια περιέργεια και ανοιχτότητα. Το φεστιβάλ γεννήθηκε από την ανάγκη να δώσουμε χώρο και φωνή στον σύγχρονο χορό, αλλά κυρίως να δημιουργήσουμε μια κοινότητα που συναντιέται μέσα από το σώμα, την κίνηση, την αμοιβαιότητα.

Τα επόμενα χρόνια θέλουμε να συνεχίσουμε να εξερευνούμε νέους τρόπους συνάντησης ,να στηρίξουμε ακόμη περισσότερο τους δημιουργούς, να ενισχύσουμε τις δράσεις που φέρνουν το κοινό πιο κοντά στη διαδικασία, να δημιουργήσουμε γέφυρες με άλλες περιοχές και πολιτιστικούς χώρους του νομού Αττικής. Μέλημά μας είναι ο χορός να παραμείνει ζωντανός, πολιτικός, ευαίσθητος, να καθρεφτίζει την εποχή του και να μας θυμίζει τη δύναμη της συλλογικότητας.

Για αυτό όλα αυτά τα χρόνια, το ARC δεν είναι απλώς ένα φεστιβάλ για εμάς · είναι μια συνεχής προσπάθεια να παραμένουμε ανοιχτοί, περίεργοι, τρυφεροί απέναντι στον κόσμο. Να κινούμαστε, κυριολεκτικά και μεταφορικά, ανάμεσα στους ανθρώπους. Και τελικά να συνδεόμαστε μαζί τους και με τις ιστορίες τους” καταλήγει η Φρόσω Τρούσα.