Οι χώρες της Βαλτικής “αγοράζουν” ουκρανική τεχνογνωσία για τα καταφύγια υπό τον φόβο των drones

Καθώς drones από το μέτωπο της Ουκρανίας παρεκκλίνουν όλο και συχνότερα προς τον εναέριο χώρο χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η πολεμική μηχανή της Ρωσίας εξαπολύει μαζικές αεροπορικές επιθέσεις, τα κράτη της Βαλτικής αναζητούν την ουκρανική τεχνογνωσία γύρω από την κατασκευή και τη διαχείριση καταφυγίων.

Τις τελευταίες εβδομάδες, εταιρείες από τη Βαλτική έχουν έρθει σε επαφή με Ουκρανούς κατασκευαστές αμυντικού υλικού και ειδικούς της πολιτικής προστασίας, εξετάζοντας το ενδεχόμενο αγοράς έτοιμων καταφυγίων, όπως δήλωσε ο Ihor Fedirko, επικεφαλής ενός από τους μεγαλύτερους αμυντικούς ομίλους της Ουκρανίας.

«Ναι, ισχύει», επιβεβαίωσε ο Fedirko, διευθύνων σύμβουλος του Ουκρανικού Συμβουλίου Αμυντικής Βιομηχανίας, μιλώντας στο POLITICO στο περιθώριο του Φόρουμ GLOBSEC που διεξήχθη στην Πράγα. «Δεν πρόκειται για μεγάλες χώρες σε έκταση. Προσπαθούν να βρουν τις βέλτιστες λύσεις απέναντι σε μια ενδεχόμενη ρωσική επιθετικότητα. Θέλουν απλώς να κρατήσουν τους πολίτες τους ασφαλείς».

Μόλις την περασμένη εβδομάδα, ο πρόεδρος και η πρωθυπουργός της Λιθουανίας μεταφέρθηκαν εσπευσμένα σε υπόγεια καταφύγια, ενώ οι κάτοικοι του Βίλνιους κλήθηκαν να προστατευτούν, όταν ένα drone παραβίασε τον εναέριο χώρο της χώρας.

Το λιθουανικό Υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε ότι το μη επανδρωμένο αεροσκάφος εντοπίστηκε κοντά στα σύνορα με τη Λευκορωσία, γεγονός που ενεργοποίησε άμεσα την αποστολή εναέριας αστυνόμευσης του ΝΑΤΟ στη Βαλτική. Οι στρατιωτικές αρχές σχολίασαν μάλιστα ότι το περιστατικό «θυμίζει έντονα όσα καταγράφονται τις τελευταίες ημέρες στη Λετονία και την Εσθονία».

Αυτή η κινητικότητα γύρω από τα καταφύγια αντικατοπτρίζει τον έντονο προβληματισμό που επικρατεί στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ για την κλίμακα και την ένταση των ρωσικών επιθέσεων με drones. Υπάρχει διάχυτος ο φόβος ότι ακόμη και μια περιορισμένη παραβίαση ή ένα τυχαίο πλήγμα θα μπορούσε να δοκιμάσει σκληρά τις αμυντικές αντοχές των χωρών αυτών στα πρώτα στάδια μιας σύρραξης.

Μέσα σε αυτό το κλίμα αυξημένης επιφυλακής, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Επίτροπος Άμυνας Αντρέας Κουμπίλιους μεταβαίνουν στη Λιθουανία για να συναντηθούν με την Πρωθυπουργό Inga Ruginienė και άλλους ηγέτες της περιοχής.

Από την πλευρά του, ο υπουργός Άμυνας της Εσθονίας, Hanno Pevkur, δήλωσε στο POLITICO ότι η χώρα του είναι προετοιμασμένη εδώ και καιρό για το ενδεχόμενο ρωσικής απειλής και διαθέτει την απαραίτητη εμπειρία για να προστατεύσει τον πληθυσμό της. Εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών της Λιθουανίας ανέφερε ότι δεν ήταν σε θέση να επιβεβαιώσει τις συζητήσεις για αγορά καταφυγίων, σημείωσε ωστόσο ότι «η εμπειρία της Ουκρανίας είναι πολύτιμη για τη Λιθουανία», καθώς προσφέρει «πρακτικές γνώσεις που θωρακίζουν τα συστήματα πολιτικής προστασίας και την ανθεκτικότητα της χώρας».

Ο ίδιος εκπρόσωπος συμπλήρωσε ότι η Λιθουανία χρηματοδοτεί ήδη την κατασκευή καταφυγίων εντός της Ουκρανίας, μέσω ευρωπαϊκού προγράμματος. Το υπουργείο Εξωτερικών της Λετονίας απέφυγε να σχολιάσει το θέμα.

«Ξέρουμε ότι οι χώρες της Βαλτικής διαθέτουν καλά οργανωμένα πλάνα εκκένωσης», πρόσθεσε ο Fedirko. «Γνωρίζουν όμως και οι ίδιοι ότι οι πρώτες ώρες μιας επίθεσης είναι πάντα οι πιο κρίσιμες και επικίνδυνες».

Στο παιχνίδι μπαίνει και ο επιχειρηματικός κόσμος. Ο Yuriy Ryzhenkov, διευθύνων σύμβουλος της Metinvest —της μεγάλης ουκρανικής χαλυβουργίας που ανήκει στον Rinat Akhmetov, έναν από τους πλουσιότερους ανθρώπους της Ουκρανίας— επιβεβαίωσε ότι η εταιρεία του έχει ξεκινήσει διερευνητικές επαφές με κυβερνήσεις της Βαλτικής.

Η Metinvest στράφηκε στην κατασκευή καταφυγίων αμέσως μετά τη ρωσική εισβολή τον Φεβρουάριο του 2022. Αν και ξεκίνησε σχεδιάζοντας υποδομές για τον άμαχο πληθυσμό, πλέον προμηθεύει τον ουκρανικό στρατό στην πρώτη γραμμή με επίγεια και υπόγεια οχυρά που αντέχουν σε πλήγματα πυραύλων και drones.

Το ενδιαφέρον για την ουκρανική τεχνογνωσία έχει ενταθεί κατακόρυφα λόγω των συχνών πλέον παραβιάσεων στη Βαλτική — όπου ορισμένα ουκρανικά drones έχασαν τον προσανατολισμό τους λόγω ρωσικών παρεμβολών (jamming). «Οποιοσδήποτε μπορεί να σηκώσει τέσσερις τοίχους, αλλά το κλειδί βρίσκεται στην τακτική γνώση του πώς στήνεται σωστά ένα καταφύγιο», εξήγησε ο Ryzhenkov.

Η Ρωσία επιχειρεί συστηματικά να προκαλέσει κορεσμό στην ουκρανική αεράμυνα, εξαπολύοντας εκατοντάδες ιρανικά drones Shahed μαζί με βαλλιστικούς πυραύλους και πυραύλους κρουζ.

“Για χώρες με τη γεωγραφική έκταση των κρατών της Βαλτικής, ένα τέτοιο κύμα θα σήμαινε απόλυτη καταστροφή”

«Μιλάμε για πάνω από 700 με 800 drones μέσα σε μία μόνο νύχτα», τόνισε ο Fedirko. «Για χώρες με τη γεωγραφική έκταση των κρατών της Βαλτικής, ένα τέτοιο κύμα θα σήμαινε απόλυτη καταστροφή».

Οι αξιωματούχοι της Βαλτικής ανησυχούν ότι η μικρή τους έκταση και η μεγάλη συγκέντρωση του πληθυσμού στις πόλεις δεν αφήνουν κανένα περιθώριο λάθους σε περίπτωση μαζικής επίθεσης.

«Αυτή είναι η νέα πραγματικότητα που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε», παραδέχτηκε σε τηλεοπτική του συνέντευξη ο υπουργός Άμυνας της Λιθουανίας, Robertas Kaunas. «Οφείλουμε να προσαρμοστούμε».

Αυτή η διάχυτη ανησυχία έχει αρχίσει να επηρεάζει ακόμα και το real estate της περιοχής. Στο Βίλνιους, αμέσως μετά την εισβολή του 2022, άρχισαν να εμφανίζονται στις αγγελίες ακινήτων υπόγεια και ενισχυμένοι χώροι, οι οποίοι διαφημίζονταν ξεκάθαρα ως «δυνητικά καταφύγια» για την περίπτωση βομβαρδισμού.

«Είναι ένας εφιάλτης και τους καταλαβαίνω απόλυτα», κατέληξε ο Fedirko. «Το μόνο που θέλουν είναι να προστατεύσουν τους πολίτες τους αν συμβεί το κακό».

Καθώς η Ρωσία αυξάνει με γεωμετρική πρόοδο την παραγωγή drones και οι ευρωπαϊκές μυστικές υπηρεσίες προειδοποιούν ότι η Μόσχα θα μπορούσε να αποτελέσει άμεση απειλή για το ΝΑΤΟ μέσα στα επόμενα χρόνια, οι χώρες στα ανατολικά σύνορα της Συμμαχίας κάνουν αγώνα δρόμου για να ενσωματώσουν την ουκρανική εμπειρία.

«Είμαστε εδώ για να τους βοηθήσουμε», δήλωσε ο Fedirko, «και πιστεύω ότι μπορούμε να το κάνουμε πράξη και στο κομμάτι της οχυρωματικής προστασίας».