ΔΝΤ: Νέα “καμπανάκια” για μεταρρυθμίσεις, στέγη και δημογραφικό

Η επιβράδυνση της ανάπτυξης, οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι επίμονες διαρθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας βρίσκονται στο επίκεντρο της ετήσιας έκθεσης του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για την Ελλάδα, με το ΔΝΤ να προειδοποιεί ότι απαιτούνται πιο τολμηρές και ταχύτερες μεταρρυθμίσεις ώστε να διατηρηθεί η αναπτυξιακή δυναμική τα επόμενα χρόνια.

Το Ταμείο εκτιμά ότι η κρίση στις τιμές της ενέργειας, που πυροδοτήθηκε από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, συνιστά σοβαρό κίνδυνο για την ελληνική οικονομία, επηρεάζοντας την ιδιωτική κατανάλωση και τον τουρισμό, ενώ η αδύναμη εξωτερική ζήτηση και ο κατακερματισμός του διεθνούς εμπορίου εντείνουν την αβεβαιότητα.

Σύμφωνα με την έκθεση, η αύξηση του ΑΕΠ αναμένεται να επιβραδυνθεί στο 1,8% το 2026, παρά τη στήριξη από τις δημόσιες επενδύσεις και τα μέτρα ενίσχυσης των νοικοκυριών. Μεσοπρόθεσμα, ο ρυθμός ανάπτυξης προβλέπεται να περιοριστεί περαιτέρω στο 1,5%, καθώς η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις, όπως η μείωση του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας, η χαμηλή συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό και η ασθενής παραγωγικότητα.

Καθοδικοί κίνδυνοι

Το ΔΝΤ υπογραμμίζει ότι οι κίνδυνοι για την ελληνική οικονομία παραμένουν κυρίως καθοδικοί. Εστιάζει ιδιαίτερα στην πιθανότητα παράτασης της γεωπολιτικής κρίσης, σε νέα άνοδο των τιμών της ενέργειας και των βασικών εμπορευμάτων, αλλά και σε πιθανές καθυστερήσεις στην υλοποίηση έργων που χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα «Next Generation EU». Παράλληλα, προειδοποιεί ότι οι μισθολογικές αυξήσεις που υπερβαίνουν την παραγωγικότητα, καθώς και οι αυξημένες δαπάνες που συνδέονται με τις κλιματικές επιπτώσεις, ενδέχεται να τροφοδοτήσουν περαιτέρω τον πληθωρισμό.

Παρά τις επισημάνσεις αυτές, το Ταμείο αναγνωρίζει ότι οι επενδύσεις και οι μεταρρυθμίσεις που υλοποιούνται μέσω του NGEU στηρίζουν την οικονομική δραστηριότητα, ενώ ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις παρεμβάσεις για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής. Όπως σημειώνεται, τα μέτρα αυτά έχουν διευρύνει τη φορολογική βάση, περιορίζοντας την παραβατικότητα και δημιουργώντας δημοσιονομικό χώρο για στοχευμένη στήριξη των νοικοκυριών, την ώρα που συνεχίζεται η αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους.

Τα εύσημα

Το Εκτελεστικό Συμβούλιο του ΔΝΤ χαιρετίζει τη σταθερή μακροοικονομική πορεία της χώρας, την αποκατάσταση της δημοσιονομικής αξιοπιστίας και τη διατήρηση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, ωστόσο επισημαίνει ότι οι αδυναμίες στον ιδιωτικό τομέα και τα διαρθρωτικά εμπόδια εξακολουθούν να επιβαρύνουν τις αναπτυξιακές προοπτικές και τις εξωτερικές ισορροπίες της οικονομίας.

Στο δημοσιονομικό πεδίο, το Ταμείο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη διατήρηση υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων και στην πλήρη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων για επενδύσεις, εκτιμώντας ότι η στρατηγική αυτή θα συμβάλει στη μείωση του δημόσιου χρέους και στη στήριξη της ανάπτυξης. Παράλληλα, τονίζει ότι τα μέτρα στήριξης για την ενεργειακή κρίση πρέπει να παραμείνουν προσωρινά και αυστηρά στοχευμένα.

Σε ό,τι αφορά το τραπεζικό σύστημα, το Πρόγραμμα Αξιολόγησης του Χρηματοπιστωτικού Τομέα (FSAP) του 2026 — το πρώτο μετά το 2006 — καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι συστημικοί κίνδυνοι παραμένουν διαχειρίσιμοι. Οι ελληνικές τράπεζες εμφανίζονται ανθεκτικές στα stress tests, αν και το ΔΝΤ ζητά στενή παρακολούθηση των ανοιγμάτων προς μεγάλες επιχειρήσεις, καθώς και επιτάχυνση της διαχείρισης των παλαιών «κόκκινων» δανείων εκτός τραπεζικού συστήματος.

Μεταρρυθμίσεις

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, με το Ταμείο να υποστηρίζει ότι μόνο μέσα από έναν πιο φιλόδοξο μετασχηματισμό της οικονομίας μπορεί να επιτευχθεί υψηλότερη και πιο βιώσιμη ανάπτυξη. Το ΔΝΤ εισηγείται επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού, μείωση της γραφειοκρατίας και των διοικητικών βαρών, ενίσχυση του ανταγωνισμού και βελτίωση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού, ώστε να αντιμετωπιστούν οι δημογραφικές πιέσεις και να αυξηθεί η παραγωγικότητα.

Παράλληλα, επισημαίνεται η ανάγκη για πιο αποτελεσματικές πολιτικές στέγασης, με στόχο την καλύτερη αξιοποίηση της διαθέσιμης προσφοράς κατοικιών και τη βελτίωση της προσιτότητας για τα νοικοκυριά. Το Ταμείο θεωρεί επίσης κρίσιμη τη συνέχιση των πολιτικών που ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια και μειώνουν την εξάρτηση της οικονομίας από εξωτερικούς κραδασμούς.