Το Βιετνάμ μετακινεί νεκρούς για το γήπεδο γκολφ του Τραμπ

Σε ένα μικρό νεκροταφείο, κρυμμένο ανάμεσα σε οπωροφόρες εκτάσεις στο βόρειο Βιετνάμ, οι αγρότες ξεθάβουν τους τάφους των δικών τους ανθρώπων, τους οποίους για δεκαετίες έθαβαν δίπλα στα οικογενειακά τους κτήματα.

Οι κάτοικοι αποξηλώνουν το κοιμητήριο για να παραχωρήσει τη θέση του σε ένα γήπεδο γκολφ και ένα συγκρότημα πολυτελών κατοικιών, ύψους 1,5 δισεκατομμυρίου δολαρίων, μια επένδυση του Ομίλου Τραμπ (Trump Organization) και των τοπικών εταίρων του.

Στο κοιμητήριο αυτό, το οποίο βρίσκεται στην κοινότητα Chau Ninh της επαρχίας Hung Yen, σπασμένες επιγραφές και μισοκαμένα ξυλάκια θυμιάματος στέκονται πλέον ετοιμόρροπα πάνω σε γκρεμισμένους βωμούς. Ορισμένες ταφόπλακες φέρουν τεράστια σημάδια με το γράμμα «Χ», υποδεικνύοντας ότι οι σοροί έχουν ήδη μεταφερθεί.

«Οι άνθρωποι αναγκάζονται να μετακινηθούν εξαιτίας αυτού του έργου», δήλωσε ο Tran Minh Hai, ένας αγρότης που καλλιεργεί κρίνους. Ο ίδιος επικαλέστηκε ένα βιετναμέζικο ρητό που επιτάσσει οι τάφοι να αφήνονται στην ησυχία τους. «Είναι ένα ζήτημα πνευματικό, ο κόσμος δεν θέλει να διαταράσσει τους νεκρούς». Κάποιοι από τους χωρικούς αρνούνται να συναινέσουν στις εκταφές.

Η διαμάχη γύρω από το νεκροταφείο προκαλεί καθυστερήσεις σε ένα έργο έκτασης 9.900 στρεμμάτων (990 εκταρίων), το οποίο περιλαμβάνει ξενοδοχεία πέντε αστέρων και υπερπολυτελείς βίλες από τον Όμιλο Τραμπ, την οικογενειακή επιχείρηση του Τραμπ.

Το έργο θεωρείται κομβικής σημασίας για τις σχέσεις Ανόι και Ουάσιγκτον. Στην τελετή θεμελίωσης τον Μάιο του 2025, ο τότε πρωθυπουργός του Βιετνάμ, Pham Minh Chinh, δήλωσε ότι το γήπεδο γκολφ είναι «βαρύνουσας σημασίας για την ενίσχυση των σχέσεων Βιετνάμ-ΗΠΑ και την τόνωση της εμπιστοσύνης των ξένων επενδυτών, ιδίως από τις ΗΠΑ», σύμφωνα με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης. Ο Έρικ Τραμπ χαρακτήρισε το έργο στο Βιετνάμ ως κάτι που «θα ζηλεύει ολόκληρη η Ασία και ολόκληρος ο κόσμος».

Το Βιετνάμ, που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εξαγωγές, ενέκρινε το έργο με διαδικασίες εξπρές. Η τελετή θεμελίωσης πραγματοποιήθηκε μόλις έξι εβδομάδες μετά την επιβολή των δασμών της «ημέρας απελευθέρωσης» από τον Τραμπ, σε μια κίνηση που θεωρήθηκε ευρέως ως προσπάθεια κατευνασμού του Αμερικανού προέδρου και των συμμάχων του. Αρχικά, ο Τραμπ είχε απειλήσει το Βιετνάμ με δασμούς ύψους 46% —το υψηλότερο ποσοστό μετά την Κίνα— προτού τελικά τους μειώσει στο 20%. Το εμπορικό πλεόνασμα του Ανόι με τις ΗΠΑ, οι οποίες αποτελούν τον κυριότερο εξαγωγικό του προορισμό, παρουσιάζει άνοδο, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις ώθησαν αρκετούς κατασκευαστές να μεταφέρουν την παραγωγή τους εκτός Κίνας.

«Υπάρχει μια διάχυτη αίσθηση ότι το Βιετνάμ πρέπει να καταβάλει μεγαλύτερη προσπάθεια για να ικανοποιήσει την κυβέρνηση Τραμπ σε ζητήματα εμπορίου, δασμών, αλλά και της πρόσφατης ανησυχίας σχετικά με τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας», δήλωσε ο Nguyen Khac Giang, επισκέπτης ερευνητής στο Ινστιτούτο ISEAS Yusof Ishak.

Το έργο αναμενόταν αρχικά να τεθεί σε λειτουργία το 2027, ωστόσο οι διαφωνίες σχετικά με τις εκτάσεις γης έχουν προκαλέσει καθυστερήσεις, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν καλά το θέμα.

Στο Βιετνάμ, το οποίο διοικείται από το Κομμουνιστικό Κόμμα, η γη αποτελεί «λαϊκή περιουσία» και τελεί υπό τη διαχείριση του κράτους. Αυτό σημαίνει ότι η κυβέρνηση φέρει την ευθύνη για την απαλλοτρίωση των εκτάσεων και την επακόλουθη παραχώρησή τους στους επενδυτές. Σύμφωνα με δημοσιεύματα των κρατικών μέσων ενημέρωσης τον Μάρτιο, τα σχέδια αποζημίωσης και μετεγκατάστασης έχουν εγκριθεί για λίγο παραπάνω από το ένα τρίτο των 5.000 στρεμμάτων που απαιτούνται για την πρώτη φάση.

Ορισμένα από τα περισσότερα από 4.000 νοικοκυριά που πρόκειται να επηρεαστούν είτε αρνούνται να παραδώσουν τη γη τους είτε αξιώνουν υψηλότερες αποζημιώσεις από την κυβέρνηση, σύμφωνα με συνεντεύξεις που παραχώρησαν σχεδόν είκοσι κάτοικοι.

Οι κατασκευαστικές εργασίες δεν φαίνεται να έχουν ξεκινήσει ακόμη στην τοποθεσία του έργου. Ωστόσο, λίγες μπουλντόζες και φορτηγά ήταν σταθμευμένα δίπλα σε ένα κόκκινο πανό με τις λέξεις «Επιτροπή Διαχείρισης Έργου Trump International», κατά την επίσκεψη των FT νωρίτερα αυτόν τον μήνα.

«Όταν μας πρωτομίλησαν για το έργο του γκολφ, ο κόσμος ενθουσιάστηκε και το στήριξε, με γνώμονα την ανάπτυξη της χώρας», δήλωσε ο 63χρονος Nguyen Duc Theo, ο οποίος διατηρεί φυτεία μπανάνας κοντά στο σχεδιαζόμενο γήπεδο.

Ωστόσο, ο Theo και άλλοι κάτοικοι καταγγέλλουν ότι οι τοπικοί αξιωματούχοι τούς πιέζουν να δεχτούν τιμές «εκτός αγοράς», οι οποίες αγγίζουν μόλις τις 80.000 ντονγκ (3 δολάρια) ανά τετραγωνικό μέτρο αγροτικής γης.

Αν και οι υποστηρικτές του έργου διατείνονται ότι θα δημιουργήσει θέσεις εργασίας και θα προσελκύσει τουρίστες, το μεγαλύτερο μέρος του προτεινόμενου γηπέδου εκτείνεται σε γόνιμα εδάφη, χάρη στα οποία η επαρχία Hung Yen έχει αναδειχθεί σε μία από τις κορυφαίες δενδροκομικές περιοχές της χώρας.

Τα σημάδια της ευημερίας είναι διάχυτα στα χωριά γύρω από το σχεδιαζόμενο γήπεδο γκολφ, το οποίο απέχει λιγότερο από μία ώρα από το Ανόι. Σχεδόν σε κάθε στενό δρομάκι υψώνονται καινούργιες υπό κατασκευή κατοικίες. Οι κάτοικοι είναι στην πλειονότητά τους ηλικιωμένοι αγρότες, που έχουν στείλει τα παιδιά τους για σπουδές ή δουλειά στις πόλεις. Η εκμετάλλευση μιας τόσο προσοδοφόρας γης για άλλους σκοπούς προκαλεί την οργή των κατοίκων.

«Φαίνεται καθαρά ότι αυτή η γη είναι εξαιρετικά γόνιμη. Ζούμε από αυτήν, καλλιεργούμε και καταφέραμε να χτίσουμε τέτοια σπίτια· καταλαβαίνετε, λοιπόν, πόσο μεγάλη αξία έχει αυτός ο τόπος», δήλωσε ο Hai.

Τοπικός εταίρος του έργου είναι η Kinh Bac City, γνωστή κυρίως για την ανάπτυξη βιομηχανικών πάρκων. Μέχρι στιγμής, οι δύο εταιρείες δεν έχουν διευκρινίσει ποιος θα καλύψει το κόστος κατασκευής.

Ωστόσο, ο Όμιλος Τραμπ είθισται να μην επιβαρύνεται με έξοδα ανάπτυξης, καθώς αυτά αποτελούν αποκλειστική ευθύνη των τοπικών συνεργατών, όπως η KBC. Αντιθέτως, παραχωρεί το δικαίωμα χρήσης του εμπορικού σήματος «Trump» έναντι αμοιβής. Μάλιστα, θυγατρική της KBC έχει ήδη καταβάλει 5 εκατομμύρια δολάρια για δικαιώματα χρήσης, σύμφωνα με τη δήλωση πόθεν έσχες που κατέθεσε ο Τραμπ το 2024 στο Γραφείο Κυβερνητικής Δεοντολογίας των ΗΠΑ.

Το κόκκινο πανό στην τοποθεσία του έργου αναγράφει το όνομα της Lung Lo Construction Corp, μιας εταιρείας υποδομών που υπάγεται στο Υπουργείο Άμυνας του Βιετνάμ. Η συγκεκριμένη εταιρεία εξειδικεύεται επίσης στην εξουδετέρωση ναρκών και εκρηκτικών μηχανισμών. Αξίζει να σημειωθεί ότι στην επαρχία Χουνγκ Γιεν έχουν εντοπιστεί τα τελευταία χρόνια βλήματα από τον πόλεμο του Βιετνάμ που δεν έχουν εκραγεί.

Η KBC, η Lung Lo, ο Όμιλος Τραμπ, καθώς και αξιωματούχοι της επαρχίας Hung Yen και της κυβέρνησης του Βιετνάμ, αρνήθηκαν να σχολιάσουν το θέμα.

Ο Giang, από το Ινστιτούτο ISEAS Yusof Ishak, επεσήμανε ότι το Βιετνάμ οφείλει να διευθετήσει γρήγορα τις εκκρεμότητες με τις εκτάσεις γης, ώστε να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη υλοποίηση του έργου. «Ο συμβολισμός είναι βέβαια σημαντικός, αλλά δεν αρκεί για να γεφυρώσει όλες τις ανησυχίες και τα δομικά προβλήματα στις σχέσεις Βιετνάμ και ΗΠΑ».

Προς το παρόν, οι κάτοικοι της περιοχής εμμένουν στις θέσεις τους και αρνούνται να υποχωρήσουν.

Αν και η διοικητική επιτροπή της επαρχίας Hung Yen κάλεσε τις τοπικές αρχές να επιταχύνουν τις διαδικασίες και να ολοκληρώσουν την εκκένωση των εκτάσεων μέχρι τα τέλη Απριλίου, η κατάσταση παραμένει στάσιμη. Στις αρχές Μαΐου, αρκετοί κάτοικοι συνέχιζαν να προβάλλουν αντιστάσεις, καταγγέλλοντας πρακτικές εκφοβισμού, αλλά και πλήρη έλλειψη διαφάνειας τόσο στις κρατικές τοπογραφικές έρευνες όσο και στην κοστολόγηση της σοδειάς τους.

«Είναι επώδυνο», δήλωσε ο 72χρονος Hoang Do, ο οποίος έλαβε περίπου 70 εκατομμύρια ντονγκ για να μεταφέρει τους τάφους των γονιών και του γιου του. «Είμαι εξοργισμένος με το ύψος της αποζημίωσης για την απαλλοτρίωση της γης μας», συμπλήρωσε.

Μια άλλη κάτοικος, η Bui Thi Yen, δήλωσε ότι αρνείται να παραχωρήσει μέρος της ιδιοκτησίας της, καθώς η γη αυτή είχε δοθεί αρχικά ως αντισταθμιστική εισφορά στις οικογένειες των στρατιωτών που έπεσαν στον πόλεμο του Βιετνάμ.

«Ο τάφος των προπαππούδων μου βρίσκεται εκεί από το 1967, προτού καν ιδρυθεί αυτό το κράτος [η Σοσιαλιστική Δημοκρατία του Βιετνάμ]· για ποιο λόγο, λοιπόν, να τους μεταφέρω;» διερωτήθηκε ο Hoang Anh Xa, ο οποίος έχει πέντε συγγενείς θαμμένους στο τοπικό νεκροταφείο.

Ο 50χρονος Xa αγωνιά παράλληλα και για τον βιοπορισμό του.

«Δεν πρόκειται να βρω άλλη δουλειά», εξήγησε. «Δεν εναντιωνόμαστε στην πολιτική του Κόμματος και της κυβέρνησης. Ένα πράγμα ζητάμε μόνο: να αυξηθεί η τιμή της αποζημίωσης για τη γη μας».