Γιατί και πώς πληρώνουμε τη γεωπολιτική κρίση; – Τα SOS της ναυτιλίας

Το κόστος των γεωπολιτικών αναταράξεων, αλλά και μη σταθμισμένων σωστά αντιδράσεων, δεν περιορίζεται στις “εχθρικές” κυβερνήσεις και στις αγορές. Καταλήγει, τελικά, στον τελικό καταναλωτή. Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα που εξέπεμψαν κορυφαίοι εκπρόσωποι της ελληνικής και διεθνούς ναυτιλίας κατά τη διάρκεια του 10ου Capital Link Maritime Leaders Summit – Greece, που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο των Ποσειδωνίων, με φόντο τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, τις κυρώσεις στην ενέργεια και τις ανακατατάξεις στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες.

Συγκεκριμένα, στο πάνελ με θέμα «Shipping & the Global Energy Landscape», στο οποίο συμμετείχαν κορυφαίες προσωπικότητες της ναυτιλίας και της ενέργειας, μεταξύ των οποίων ο Βαγγέλης Μαρινάκης, ιδρυτής της Capital Maritime & Trading,  η διευθύνουσα σύμβουλος του Angelicoussis Group Μαρία Αγγελικούση, ο ιδρυτής των Dynacom, Dynagas και Sea Traders Γιώργος Προκοπίου και ο CEO του Bahri Group Ahmed Ali Alsubaey και ο συντονιστής  Γιώργος Παλαιοκρασσάς, Senior Partner της Watson Farley & Williams εστίασαν στις μεγάλες προκλήσεις που έχουν δημιουργηθεί με τα προσκόμματα στην εφοδιαστική αλυσίδα..

Συγκεκριμένα, κορυφαίοι εκπρόσωποι της εφοπλιστικής κοινότητας προειδοποίησαν ότι η ενεργειακή ασφάλεια, η ελευθερία της ναυσιπλοΐας και η ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων δοκιμάζονται όσο ποτέ άλλοτε, ενώ οι επιπτώσεις μεταφέρονται σταδιακά στις τιμές της ενέργειας, στο κόστος μεταφοράς και τελικά στο καλάθι των νοικοκυριών.

«Τιμωρήθηκε ο Ευρωπαίος καταναλωτής»

Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίστηκε ο ιδρυτής και πρόεδρος της Capital Maritime & Trading Corp., Βαγγέλης Μαρινάκης, αμφισβητώντας την αποτελεσματικότητα των ενεργειακών κυρώσεων που επιβλήθηκαν τα τελευταία χρόνια μετά και την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Όπως υποστήριξε, τα περιοριστικά μέτρα δεν πέτυχαν τον βασικό τους στόχο, ενώ είχαν ως αποτέλεσμα να αυξηθεί σημαντικά το κόστος για τις ευρωπαϊκές οικονομίες. «Οι ευρωπαϊκές χώρες δεν μπορούσαν να αγοράζουν πετρέλαιο από τη Ρωσία, ενώ η Ινδία, η Κίνα και άλλες χώρες προμηθεύονταν τις ίδιες ποσότητες με μεγάλες εκπτώσεις. Στη συνέχεια η Ευρώπη κατέληγε να αγοράζει τα διυλισμένα προϊόντα σε πολύ υψηλότερες τιμές», σημείωσε.

Σύμφωνα με τον ίδιο, το τελικό αποτέλεσμα ήταν η επιβάρυνση των Ευρωπαίων πολιτών χωρίς ουσιαστική μεταβολή στις παγκόσμιες ενεργειακές ροές. «Στο τέλος της ημέρας αυτοί που τιμωρήθηκαν περισσότερο ήταν οι Ευρωπαίοι καταναλωτές», τόνισε, επισημαίνοντας ότι η συζήτηση για τις κυρώσεις πρέπει να γίνεται με γνώμονα την πραγματική τους αποτελεσματικότητα και όχι μόνο τις πολιτικές επιδιώξεις.

Παράλληλα, εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξος για την πορεία της αγοράς ενέργειας, σημειώνοντας ότι παρά τις αναταράξεις οι τιμές δεν έχουν εκτιναχθεί στα επίπεδα που πολλοί φοβούνταν, ενώ υπογράμμισε τη σημασία της δημιουργίας στρατηγικών συνεργασιών και αποθεμάτων που θα ενισχύσουν την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.

Παράλληλα σε σχέση με την έκβαση του πολέμου στη Μέση Ανατολή τάχθηκε υπέρ μιας υπομονετικής στάσης, με την ελπίδα μιας καλύτερης, ει δυνατόν, συμφωνίας: «Είμαι αρκετά αισιόδοξος ότι, αν περιμένουμε ακόμα μερικές εβδομάδες ή μήνες, θα βρεθεί μια λύση. Και θα υπάρξει μεγάλη ζήτηση φορτίων, για την ανασύσταση των αποθεμάτων που έχουν αδειάσει».

Ανέφερε ότι «είναι πολύ σημαντική — όχι μόνο για την περιοχή, αλλά για τα κράτη σε όλο τον κόσμο — η ενεργειακή σταθερότητα και η ενεργειακή επάρκεια» τονίζοντας «ότι αυτό είναι κάτι που μπορεί να παράσχει η ναυτιλία, και βλέπουμε ότι είναι πιο σημαντικό από ποτέ». Διευκρίνισε ότι «μπροστά μας βρίσκεται μια μοναδική ευκαιρία για τους πλοιοκτήτες που διαθέτουν έναν αριθμό πλοίων στον τομέα της ενέργειας, δεξαμενόπλοια, LPG και LNG, ώστε να μπορούμε να δημιουργήσουμε στρατηγικές συνεργασίες με κράτη και να διασφαλίσουμε ότι, όποτε χρειαστεί και όποτε προκύψει γεωπολιτικό ζήτημα, θα υπάρχει ένας αξιόπιστος εταίρος στο πλευρό τους – όχι ευκαιριακά, αλλά με μακροπρόθεσμη προοπτική». Και πρόσθεσε «ότι παρατηρούμε μια ολοένα αυξανόμενη τάση προς τέτοιου είδους συνεργασίες και συμφωνίες, οι οποίες βοηθούν τον κλάδο μας να αναπτύσσεται συνεχώς.»

Η κρίση του Ορμούζ και η δοκιμασία των ενεργειακών αλυσίδων

Στη σοβαρότητα των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή στάθηκε η διευθύνουσα σύμβουλος του Angelicoussis Group, Μαρία Αγγελούση, χαρακτηρίζοντας τη σύγκρουση με το Ιράν και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ ως μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές διαταραχές των τελευταίων δεκαετιών.

Όπως επισήμανε, η Μέση Ανατολή παραμένει η βασική αρτηρία της παγκόσμιας ενεργειακής ασφάλειας και κάθε διαταραχή στις εγκαταστάσεις παραγωγής ή υγροποίησης φυσικού αερίου έχει άμεσες συνέπειες σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Η ίδια ανέφερε ότι οι τιμές του πετρελαίου έχουν αυξηθεί κατά 50%-60% από την έναρξη της κρίσης, ενώ οι τιμές LNG στην Ασία έχουν σημειώσει άνοδο που προσεγγίζει το 90%. Παράλληλα, εξέφρασε την έκπληξή της για την ανθεκτικότητα που επέδειξαν οι αγορές, αποδίδοντάς την στη μεταβατική περίοδο ζήτησης, στη χρήση εναλλακτικών καυσίμων, στη μείωση της κατανάλωσης σε ορισμένες περιοχές και στην αξιοποίηση στρατηγικών αποθεμάτων.

«Οι εταιρείες που θα αντέξουν είναι εκείνες που διαθέτουν ποιοτικούς ανθρώπους, ισχυρές υποδομές και ξεκάθαρη στρατηγική», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι η ναυτιλία καλείται να λειτουργήσει ως πυλώνας σταθερότητας σε ένα περιβάλλον διαρκών κρίσεων.

Επιπλέον αναφερόμενη στην πράσινη μετάβαση εξήρε το εξισορροπητικό ρόλο της χώρας σε σχέση με τις εν εξελίξει διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο του ΙΜΟ.

«Η ναυτιλία δεν είναι πολυτέλεια»

Από την πλευρά του, ο Γιώργος Προκοπίου, ιδρυτής των Dynacom Tankers, Dynagas και Sea Traders, επανέλαβε ότι η πανδημία απέδειξε τη ζωτική σημασία της ναυτιλίας για την παγκόσμια οικονομία, αν και –όπως είπε– πολλοί τείνουν να το ξεχνούν.

Ο ίδιος άσκησε δριμεία κριτική στην ευρωπαϊκή πολιτική απέναντι στη ναυτιλία και στην ενέργεια, υποστηρίζοντας ότι δεν έχει γίνει πλήρως αντιληπτό πως η ενέργεια αποτελεί προϋπόθεση για την ανάπτυξη και όχι προϊόν πολυτελείας.Ο κ. Προκοπίου συνέδεσε ευθέως την κατανάλωση ενέργειας με το βιοτικό επίπεδο των κοινωνιών, εκτιμώντας ότι ο κόσμος εξακολουθεί να βρίσκεται σε περίοδο «προσθήκης ενεργειακών πηγών» και όχι πραγματικής ενεργειακής μετάβασης. Υποστήριξε ότι η παγκόσμια οικονομία εξακολουθεί να χρειάζεται πετρέλαιο, φυσικό αέριο, LNG και άνθρακα, ενώ προειδοποίησε ότι το υψηλό ενεργειακό κόστος απειλεί την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.  Η απάντηση στις περιβαλλοντικές προκλήσεις δεν βρίσκεται στους περιορισμούς αλλά στην τεχνολογία και στην ανανέωση του στόλου, τόνισε με νόημα.

Σύμφωνα με τον κ. Προκοπίου, τα σύγχρονα πλοία καταναλώνουν έως και 35% λιγότερο καύσιμο σε σχέση με προηγούμενες γενιές, γεγονός που οδηγεί ταυτόχρονα σε χαμηλότερο λειτουργικό κόστος και μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Όπως ανέφερε, κάθε νέα παραγγελία πλοίου συνοδεύεται από την απαίτηση για την πιο σύγχρονη διαθέσιμη τεχνολογία, καθώς η μείωση της κατανάλωσης καυσίμου αποτελεί ταυτόχρονα περιβαλλοντικό και οικονομικό στόχο.

«Όσο λιγότερο καύσιμο καταναλώνει ένα πλοίο, τόσο λιγότερους ρύπους εκπέμπει», σημείωσε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι η δαπάνη για καύσιμα παραμένει το μεγαλύτερο λειτουργικό κόστος για μια ναυτιλιακή εταιρεία. Όπως είπε, η βελτίωση της αποδοτικότητας των μηχανών και των πλοίων οδηγεί σε χαμηλότερες εκπομπές και χαμηλότερο κόστος λειτουργίας.

Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η μετάβαση σε νέα καύσιμα, όπως η αμμωνία, η μεθανόλη και το υδρογόνο, δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς επαρκείς υποδομές ανεφοδιασμού και χωρίς ανταγωνισμό μεταξύ προμηθευτών. «Όταν παραγγέλνουμε ένα νέο πλοίο, ζητούμε πάντα την καλύτερη διαθέσιμη τεχνολογία. Όσο λιγότερο καύσιμο καταναλώνει, τόσο λιγότερους ρύπους εκπέμπει», ανέφερε.

Η Ελλάδα σπάει αποκλεισμούς

Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας είναι απαραίτητη», υπογράμμισε, επίσης ο Γιώργος Προκοπίου προσθέτοντας ότι  ότι κανένα κράτος ή δύναμη δεν μπορεί να επιβάλει διόδια ή περιορισμούς στα στρατηγικά θαλάσσια περάσματα του πλανήτη. Παράλληλα έστειλε μήνυμα με πολλούς αποδέκτες σημειώνοντάς ότι η ναυτιλία είναι εδώ για να εξυπηρετεί τον κόσμο. «Και η Ελλάδα έχει μια μακρά παράδοση στο να σπάει αποκλεισμούς, ήδη από την αρχαιότητα. Αργότερα, κατά τους νεότερους χρόνους, οι Έλληνες πλοιοκτήτες κέρδισαν χρήματα και στήριξαν την Ελληνική Επανάσταση. Δεν είχαν άλλον τρόπο να τα επενδύσουν ή να τα αξιοποιήσουν, και ουσιαστικά αξιοποίησαν τις ευκαιρίες που δημιουργήθηκαν από τους Ναπολεόντειους Πολέμους, διαπερνώντας τον αποκλεισμό που είχε επιβάλει ο βρετανικός στόλος. Δεν θέλω να επεκταθώ περισσότερο στις λεπτομέρειες, αλλά πιστεύω ότι οι υπαινιγμοί είναι αρκετοί για να καταλάβετε τι εννοώ».

Η «βόμβα» του σκοτεινού στόλου

Ξεχωριστή θέση στη συζήτηση κατέλαβε ο λεγόμενος «dark fleet», ο στόλος δεξαμενόπλοιων που δραστηριοποιείται συχνά εκτός των παραδοσιακών πλαισίων εποπτείας, ασφάλισης και ελέγχου.

Ο Βαγγέλης Μαρινάκης χαρακτήρισε το φαινόμενο σοβαρό περιβαλλοντικό και επιχειρηματικό κίνδυνο, υποστηρίζοντας ότι τα συγκεκριμένα πλοία λειτουργούν συχνά με ανεπαρκή συντήρηση και χωρίς επαρκή ασφαλιστική κάλυψη.

«Οι χώρες της Μεσογείου αναλαμβάνουν έναν τεράστιο περιβαλλοντικό κίνδυνο», προειδοποίησε, προτείνοντας ως μοναδική αποτελεσματική λύση τη σταδιακή απόσυρση και διάλυση των πλοίων αυτών μέσω ενός συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος.

Όπως τόνισε, η διατήρηση του σκοτεινού στόλου μετά το τέλος των πολεμικών συγκρούσεων θα δημιουργήσει συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού εις βάρος των εταιρειών που έχουν επενδύσει δισεκατομμύρια σε νέα τεχνολογία, περιβαλλοντικές αναβαθμίσεις και σύγχρονα πλοία.

«Πρώτα απ’ όλα, έχουμε δει ότι οι κυβερνήσεις που θα έπρεπε να είχαν ανησυχήσει πολύ για τον σκιώδη στόλο, θα έπρεπε να είχαν δράσει αμέσως και να είχαν απαγορεύσει την δραστηριότητα αυτών των πλοίων. Εξαρτάται από εκείνους να τον σταματήσουν, εαν το θέλουν. Όμως, αυτό δεν συνέβη. Και φυσικά αναλαμβάνουν ένα τεράστιο περιβαλλοντικό ρίσκο, ειδικά στη Μεσογείο, που είναι επίσης πολύ σημαντική όχι μόνο για τη μεταφορά εμπορευμάτων, αλλά και για τον τουρισμό, για τους λαούς της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Ισπανίας, της Γαλλίας…»

Πρόταση

Μάλιστα ο κ. Μαρινάκης πρότεινε «να τους επιτρέψουμε να αποσύρουν τα πλοία και να τους δώσουμε προθεσμία 60 ή 90 ημερών, ή και περισσότερο, ώστε να μπορέσουν να αποσύρουν τον σκιώδη στόλο. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος με τον οποίο μπορούμε να τον μειώσουμε. Αν μετά το τέλος των πολέμων ο σκιώδης στόλος παραμείνει, επειδή προσφέρει στους ναυλωτές πολύ φθηνότερες τιμές, θα τον χρησιμοποιούν. Αυτό σημαίνει ότι όλοι μας, που έχουμε επενδύσει σε τεχνολογία για νέα πλοία και ενεργούμε σύμφωνα με τους κανονισμούς, θα νιώσουμε ότι όλες οι επενδύσεις μας θα βρίσκονται σε μεγάλο κίνδυνο. Επομένως, πιστεύω ότι όλοι πρέπει να πιέσουμε την Ευρωπαϊκή Ένωση και επίσης τις Ηνωμένες Πολιτείες να επιτρέψουν και να ορίσουν μια προθεσμία ώστε να αρχίσει να κινείται η διαδικασία».

Ο ανθρώπινος παράγοντας στο επίκεντρο

Στον καθοριστικό ρόλο των ναυτικών και της ναυτιλίας για την ενεργειακή επάρκεια των κρατών αναφέρθηκε ο διευθύνων σύμβουλος και μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Bahri Group, Ahmed Ali Alsubaey.

Ευχαριστώντας δημόσια την ελληνική ναυτιλιακή κοινότητα για τη στήριξη που παρείχε κατά τη διάρκεια της κρίσης, σημείωσε ότι αρκετοί εγκατέλειψαν την περιοχή όταν οι κίνδυνοι αυξήθηκαν, ωστόσο οι Έλληνες πλοιοκτήτες συνέχισαν να δραστηριοποιούνται στα ιδιαίτερα επικίνδυνα νερά της Μέσης Ανατολής.

«Ήταν πραγματικά συγκινητικό να βλέπουμε ανθρώπους που είχαν το θάρρος και συνέχισαν να επιχειρούν μαζί μας σε αυτές τις συνθήκες», ανέφερε χαρακτηριστικά, αποδίδοντας εύσημα στη ναυτιλιακή κοινότητα της Ελλάδας για τη στήριξή της κατά τη διάρκεια της κρίσης.

Ο ίδιος υπογράμμισε ότι οι κρίσεις έχουν πλέον μετατραπεί σε μόνιμο χαρακτηριστικό του διεθνούς περιβάλλοντος, επηρεάζοντας το σύνολο της εφοδιαστικής αλυσίδας. «Το σημαντικότερο στοιχείο είναι οι άνθρωποι στη θάλασσα και το θάρρος που επιδεικνύουν καθημερινά», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι η ανθεκτικότητα του κλάδου θα εξαρτηθεί από την ικανότητά του να διαχειρίζεται αποτελεσματικά τους κινδύνους ενός όλο και πιο αβέβαιου κόσμου.

Στον κρίσιμο ρόλο που διαδραματίζει η ναυτιλία στη διασφάλιση της ενεργειακής επάρκειας των κρατών εστίασε, τέλος, ο διευθύνων σύμβουλος και μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Bahri Group, Ahmed Ali Alsubaey.

Ιδιαίτερα θερμή ήταν η αναφορά του στην ελληνική ναυτιλία, την οποία ευχαρίστησε δημόσια για τη στήριξη που παρείχε κατά τη διάρκεια της κρίσης. «Ήταν πραγματικά συγκινητικό να βλέπουμε ανθρώπους που κατανοούσαν τη ναυτιλία, κατανοούσαν την περιοχή και συνέχισαν να επιχειρούν μαζί μας σε αυτά τα εξαιρετικά επικίνδυνα νερά», ανέφερε.