Έλληνες επιστήμονες πίσω από το νέο χάπι που μειώνει κατά 30% τους καρκινικούς όγκους

Η ανοσοθεραπεία αποτελεί μια από τις επαναστάσεις στη σύγχρονη θεραπεία για τον καρκίνο. Είναι μια από τις μεγαλύτερες ανακαλύψεις ως προς την αντιμετώπιση της νόσου εδώ και δεκαετίες.

Όπως αναφέρει το Cancer Research «”ξυπνάει” το ανοσοποιητικό σύστημα ενός ασθενούς, ώστε να μπορεί να καταπολεμήσει τον καρκίνο».

Ενώ η χημειοθεραπεία επιτίθεται απευθείας στα καρκινικά κύτταρα, η ανοσοθεραπεία τα εκπαιδεύει, τα διεγείρει και ενισχύει τις φυσικές άμυνες του σώματος, προκειμένου να τα εντοπίζουν και να καταστρέφουν τους όγκους.

Μολονότι η μέθοδος αυτή έχει βελτιώσει τα ποσοστά επιβίωσης για πολλούς ασθενείς, η αποτελεσματικότητα της σταματά ή αποτυγχάνει, όταν τα καρκινικά κύτταρα αποκτούν έναν “μανδύα ορατότητας” που τους επιτρέπει να κρύβονται από την θεραπεία.

Έτσι, μπορούν και εξαπλώνονται.

Είκοσι ερευνητές ανέπτυξαν πειραματικό δισκίο που φαίνεται να αντιμετωπίζει αυτό το κενό, εμποδίζοντας τα καρκινικά κύτταρα να κρύβονται από το ανοσοποιητικό σύστημα.

Παράλληλα, μειώνει το μέγεθος του όγκου και σταματά την εξέλιξη του για μήνες.

Η ελληνική συμμετοχή στο πρωτοποριακό φάρμακο

Ο κύριος ερευνητής της δοκιμής (αυτός που ηγήθηκε της δοκιμής) είναι ελληνικής καταγωγής. Λέγεται Στέφαν Συμεωνίδης και είναι σύμβουλος ιατρικός ογκολόγος στο Κέντρο Καρκίνου του Εδιμβούργου και καθηγητής πειραματικής ιατρικής του καρκίνου στο Ινστιτούτο Γενετικής και Καρκίνου του University of Edinburgh. Η έρευνά του επικεντρώνεται κυρίως στην ανοσοθεραπεία και την ανάπτυξη νέων αντικαρκινικών φαρμάκων και κλινικών δοκιμών.

Σε δηλώσεις του στην Guardian περιέγραψε τα πρώτα αποτελέσματα ως «συναρπαστικά» πριν προσθέσει ότι «είναι φανταστικό που καταφέραμε να φέρουμε αυτή την πολλά υποσχόμενη νέα προσέγγιση ανοσοθεραπείας σε κλινικές δοκιμές και να δούμε τους ασθενείς μας να ωφελούνται».

Μεταξύ των ερευνητών ήταν και η ογκολόγος Ιφιγένεια Κοράκη, από το IUCT Oncopole (Institut Universitaire du Cancer de Toulouse).

Συμμετέχει σε προχωρημένες και πρωτοποριακές κλινικές δοκιμές που αφορούν την ανοσοθεραπεία και νέα “έξυπνα” φάρμακα για προχωρημένους ή ανθεκτικούς όγκους.

Τι έδειξε η κλινική δοκιμή του “έξυπνου φαρμάκου” για τον καρκίνο

Σε κλινική δοκιμή φάσης 1 που έγινε στη Μεγάλη Βρετανία, τη Γαλλία, την Ισπανία και την Αυστραλία, πήραν μέρος 83 ασθενείς με έξι συνηθισμένος τύπους καρκίνου παγκοσμίως -του τραχήλου της μήτρας, της ουροδόχου κύστης, του ήπατος, του εντέρου, του πνεύμονα, της κεφαλής και του αυχένα-, στους οποίους η ανοσοθεραπεία δεν λειτουργούσε ή είχε σταματήσει να λειτουργεί.

Τα ευρήματα της εργασίας παρουσιάστηκαν από την εκ των ερευνητών, καθηγήτρια Δρ Fiona Thistlethwaite (συμβουλευτική ιατροογκολόγο και ιατρική διευθύντρια της κλινικής ερευνητικής μονάδας Christie), στην ετήσια συνάντηση της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας (American Society of Clinical Oncology) που έγινε στο Σικάγο.

Πρόκειται για το μεγαλύτερο συνέδριο για τον καρκίνο, στον κόσμο.

Σύμφωνα με τα όσα είπε η Δρ Thistlethwaite, το δισκίο εξέθεσε τα καρκινικά κύτταρα στα μέρη του ανοσοποιητικού συστήματος που επιτίθενται σε λοιμώξεις και ασθένειες και μείωσε το μέγεθος του όγκου σε 26 άτομα. Στους 15 το μέγεθος μειώθηκε κατά τουλάχιστον 30%. Κάποιοι μειώθηκαν και έως 90%.

Σταμάτησε την εξέλιξη της νόσου για τουλάχιστον έξι μήνες

• στο 18% των ασθενών με καρκίνο του τραχήλου της μήτρας,
• στο 32% των ασθενών με καρκίνο του ήπατος,
• στο 36% των ασθενών με καρκίνο της ουροδόχου κύστης,
• στο 38% των ασθενών με καρκίνο του τραχήλου και της κεφαλής και
• σε περισσότερους από τους μισούς ασθενείς με καρκίνο του εντέρου (51%) και του πνεύμονα (55%).

Το όνομα του “έξυπνου φαρμάκου” είναι GRWD5769 και χρησιμοποιήθηκε παράλληλα με την ανοσοθεραπεία cemiplimab.

Πώς λειτουργεί το φάρμακο που μειώνει τους όγκους

Η Δρ Thistlethwaite εξήγησε στην Guardian πως «για φάρμακο που χορηγείται ως δισκίο (τα ευρήματα) είναι πολύ εντυπωσιακά. Είναι ακόμα σε πρώιμο στάδιο και χρειαζόμαστε περαιτέρω μελέτες, αλλά πρόκειται για ένα νέο φάρμακο με έναν νέο μηχανισμό που σαφώς βοηθά την ανοσοθεραπεία να αποδώσει πιο αποτελεσματικά».

Διευκρίνισε ότι τα δισκία μπορούν να ληφθούν από τους ασθενείς στο σπίτι τους και ήταν πολύ καλά ανεκτά και ενημέρωσε πως έχει ήδη προγραμματιστεί μεγαλύτερη δοκιμή.

Η ειδικός εξήγησε πως η ανοσοθεραπεία χρησιμοποιεί τα Τ-κύτταρα (κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος που επιτίθενται σε λοιμώξεις και ασθένειες) για να κυνηγήσουν και να καταστρέψουν τον καρκίνο.

Μολονότι άλλαξε τον τρόπο που διαχειρίζονται οι γιατροί τον καρκίνο, αποτυγχάνει στα 2/3 των ασθενών, καθώς δυσκολεύεται όταν οι όγκοι κρύβονται από το ανοσοποιητικό σύστημα.

Αυτό γίνεται γιατί οι όγκοι “χρησιμοποιούν” ένα ένζυμο (ERAP1), το τροποποιούν και έτσι, καταφέρνουν να κρυφτούν από τα Τ-κύτταρα.

Το GRWD5769 λύνει αυτό το πρόβλημα, αναστέλλοντας το ERAP1.

«Αυτό που με ενθουσιάζει σε αυτή τη δοκιμή είναι ο συνδυασμός αυτών που βλέπουμε: ισχυρά σημάδια αποτελεσματικότητας σε έξι τύπους όγκων που έχουν δείξει μεγάλη αντοχή στην ανοσοθεραπεία, με πολύ λίγες παρενέργειες. Αυτό είναι ασυνήθιστο σε τόσο πρώιμο στάδιο, όταν συνήθως εξετάζουμε μόνο πόσο ασφαλής είναι» σχολίασε η Δρ Thistlethwaite.