Πύραυλοι, εκεχειρίες και αδιέξοδο: Οι 100 ημέρες πολέμου στο Ιράν

Οι ιρανικές αρχές παραμένουν αμετακίνητες 100 ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, καθώς δεν διαφαίνεται κάποια μόνιμη λύση και οι άμαχοι συνεχίζουν να πληρώνουν το μεγαλύτερο τίμημα μιας σύγκρουσης που έχει προκαλέσει αναταράξεις στις παγκόσμιες αγορές.

Στους δρόμους της πρωτεύουσας, της Τεχεράνης, τα περισσότερα καταστήματα παραμένουν ανοιχτά, αν και η κίνηση είναι αισθητά μειωμένη σε σχέση με το παρελθόν. Η κυκλοφορία έχει αποκατασταθεί μόνο εν μέρει, καθώς εκατομμύρια θέσεις εργασίας έχουν ανασταλεί ή χαθεί μετά τις πανεθνικές διαδηλώσεις, τους αεροπορικούς βομβαρδισμούς και τα δύο κρατικά μπλακ άουτ στο διαδίκτυο που επιβλήθηκαν τους τελευταίους μήνες.

Όπως αναφέρει το Al Jazeera, τεθωρακισμένα οχήματα, βαρύς οπλισμός και ισχυρές δυνάμεις ασφαλείας παραμένουν καθημερινό θέαμα στη μητρόπολη των περίπου 10 εκατομμυρίων κατοίκων.

Τις νυχτερινές ώρες, οι ένοπλες δυνάμεις στήνουν πολυάριθμα σημεία ελέγχου σε όλη την πόλη, συνοδεύοντας αυτοκινητοπομπές υποστηρικτών του καθεστώτος που μεταδίδουν θρησκευτικά συνθήματα. Κεντρικές πλατείες και πολλοί δρόμοι κλείνουν συχνά για να πραγματοποιούνται συγκεντρώσεις, όπου ακούγονται συνθήματα κατά των ΗΠΑ και του Ισραήλ.

Κυβερνητικά μηνύματα, καθώς και σημαίες της λιβανέζικης οργάνωσης Χεζμπολάχ και άλλων μελών του λεγόμενου «άξονα της αντίστασης» που υποστηρίζεται από την Τεχεράνη, κυριαρχούν σε πανό και διαφημιστικές πινακίδες σε όλη τη χώρα.

Ορισμένα οχήματα και τοιχογραφίες φέρουν εικόνες του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος επιλέχθηκε ως ανώτατος ηγέτης από θρησκευτικό σώμα μετά τη δολοφονία του πατέρα του, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, την πρώτη ημέρα του πολέμου.

Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος φέρεται να τραυματίστηκε στις ίδιες αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις που σκότωσαν τον πατέρα του και άλλα μέλη της οικογένειάς του, δεν έχει εμφανιστεί δημόσια ούτε έχει μιλήσει από τότε που ανέλαβε την ηγεσία, πέρα από γραπτά μηνύματα που του αποδίδονται.

Οι αρχές δεν έχουν ακόμη πραγματοποιήσει επίσημη κηδεία για τον Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος κυβέρνησε το Ιράν για σχεδόν 37 χρόνια. Τα μέλη της οικογένειάς του τάφηκαν πριν από μία εβδομάδα, ενώ αρκετοί ανώτατοι διοικητές και αξιωματούχοι που σκοτώθηκαν στις 28 Φεβρουαρίου κηδεύτηκαν μήνες αργότερα.

Οι φόβοι για νέες δολοφονίες και διαρροές πληροφοριών παραμένουν έντονοι. Το κοινοβούλιο παραμένει ουσιαστικά κλειστό, με εξαίρεση ορισμένες περιορισμένες ή διαδικτυακές συνεδριάσεις. Πανεπιστήμια και σχολεία παραμένουν επίσης κλειστά, ενώ πολλές αναβληθείσες εξετάσεις αναμένεται να διεξαχθούν εξ αποστάσεως. Αστυνομικοί εργάζονται από πρόχειρα γραφεία που έχουν στηθεί στους δρόμους, καθώς αρκετά αστυνομικά τμήματα καταστράφηκαν από βομβαρδισμούς.

Παρά τα πλήγματα, οι θεσμοί της Ισλαμικής Δημοκρατίας παραμένουν όρθιοι και εξακολουθούν να ασκούν εξουσία, όπως και πολλά ανώτερα στελέχη, συμπεριλαμβανομένων ηγετών των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), οι οποίοι συνεχίζουν να προκαλούν σοβαρές διαταραχές στη ροή ενέργειας και εμπορευμάτων μέσω των Στενών του Ορμούζ, ενώ παράλληλα αντιστέκονται στον αμερικανικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.

Έπειτα από περίπου 40 ημέρες σφοδρών συγκρούσεων και χιλιάδες επιθέσεις, ακολούθησαν μήνες μιας εύθραυστης «εκεχειρίας», που τις τελευταίες ημέρες συνοδεύεται και πάλι από ανταλλαγές πυρών. Παρά ταύτα, δεν έχει επιτευχθεί καμία προσωρινή συμφωνία για την επαναλειτουργία της στρατηγικής θαλάσσιας οδού, ενώ μια μακροπρόθεσμη ειρηνευτική συμφωνία μοιάζει ακόμη πιο μακρινή.

«Πύραυλοι, όχι διαπραγματεύσεις»

Την Κυριακή, το υπουργείο Εξωτερικών στην Τεχεράνη φιλοξένησε τον υπουργό Εσωτερικών του Πακιστάν, χώρα που έχει αναλάβει ρόλο διαμεσολαβητή και παράλληλα φιλοξενούσε απεσταλμένο του Λιβάνου, σε μια προσπάθεια γεφύρωσης των διαφορών σχετικά με τη Χεζμπολάχ και άλλα ζητήματα με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σε κύριο άρθρο που δημοσιεύθηκε με αφορμή τη συμπλήρωση 100 ημερών πολέμου, η σκληροπυρηνική εφημερίδα Keyhan, της οποίας ο διευθυντής είχε διοριστεί από τον Αλί Χαμενεΐ, υποστήριξε ότι η εμπειρία του πολέμου απέδειξε πως «η Αμερική υποχώρησε εξαιτίας των πυραύλων και όχι των διαπραγματεύσεων».

«Χαλάστε το παιχνίδι του Τραμπ σταματώντας τις διαπραγματεύσεις και κλείνοντας τα Στενά Μπαμπ αλ-Μαντέμπ», έγραψε η εφημερίδα αναφερόμενη στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό ανοιχτά της Υεμένης, υποστηρίζοντας ότι ο Αμερικανός πρόεδρος χρησιμοποιεί τις συνομιλίες για να διατηρεί υπό έλεγχο τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου.

Οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις υποστηρίζουν ότι, παρά τους εκτεταμένους βομβαρδισμούς στρατιωτικών εγκαταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων υπόγειων συγκροτημάτων μέσα σε βουνά, εξακολουθούν να διαθέτουν τη δυνατότητα εκτόξευσης βαλλιστικών και πυραύλων cruise, καθώς και διαφόρων τύπων drones. Παράλληλα, αναφέρουν ότι συνεχίζουν να καταρρίπτουν αμερικανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη, παρότι πολλές συστοιχίες αεράμυνας καταστράφηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Τα περισσότερα ιρανικά στρατιωτικά αεροσκάφη και μεγάλα πολεμικά πλοία έχουν καταστραφεί, ωστόσο οι Φρουροί της Επανάστασης συνεχίζουν να χρησιμοποιούν ταχύπλοα και μικρότερα σκάφη για την προώθηση των στόχων τους στα Στενά του Ορμούζ.

Οι ιρανικές αρχές δηλώνουν ότι επιδιώκουν να ενισχύσουν τον έλεγχο στα Στενά, να αποκομίσουν οικονομικά οφέλη από τη διέλευση πλοίων, να διατηρήσουν στο εσωτερικό της χώρας το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο – το οποίο πιθανότατα βρίσκεται πλέον κάτω από τα ερείπια βομβαρδισμένων εγκαταστάσεων – και να εξασφαλίσουν άρση των κυρώσεων και των δεσμεύσεων περιουσιακών στοιχείων που επιβαρύνουν την οικονομία εδώ και δεκαετίες.

Τα χρόνια οικονομικά προβλήματα έχουν επιδεινωθεί περαιτέρω μετά τους βομβαρδισμούς πετρελαϊκών και ενεργειακών εγκαταστάσεων, μεγάλων βιομηχανιών χάλυβα και αλουμινίου, καθώς και άλλων παραγωγικών μονάδων σε όλη τη χώρα. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει απειλήσει με νέες επιθέσεις σε σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής και άλλες πολιτικές υποδομές σε περίπτωση επανέναρξης των συγκρούσεων.

Πολλά σπίτια, νοσοκομεία, σχολεία, γραφεία και πανεπιστήμια έχουν καταστραφεί ή υποστεί σοβαρές ζημιές.

Ο πληθωρισμός έφτασε σχεδόν στο 84% σε ετήσια βάση κατά τον δεύτερο μήνα του περσικού ημερολογιακού έτους που ολοκληρώθηκε στις 21 Μαΐου, σύμφωνα με το Στατιστικό Κέντρο του Ιράν. Ο πληθωρισμός στα τρόφιμα άγγιξε το 130%, με το φυτικό λάδι να αυξάνεται κατά 431%, τα αυγά κατά 342%, το κοτόπουλο κατά 287% και το εισαγόμενο ρύζι κατά 222% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.

Το εθνικό νόμισμα, το ριάλ, συνεχίζει επίσης να υποχωρεί. Την Κυριακή διαπραγματευόταν στην ελεύθερη αγορά της Τεχεράνης περίπου στα 1,77 εκατομμύρια ριάλ ανά δολάριο, κοντά σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.

Το χρηματιστήριο καταγράφει άνοδο μετά την ελεγχόμενη επαναλειτουργία του τον περασμένο μήνα, κυρίως λόγω του πληθωρισμού και της επανέναρξης της λειτουργίας του ύστερα από σχεδόν τρεις μήνες πλήρους διακοπής. Ο βασικός δείκτης του Χρηματιστηρίου της Τεχεράνης πλησίαζε ξανά το ιστορικό υψηλό των 4,5 εκατομμυρίων μονάδων.

Το διαδίκτυο έχει αποκατασταθεί εν μέρει μετά το μεγαλύτερο σε διάρκεια πανεθνικό μπλακ άουτ που έχει καταγραφεί σε οποιαδήποτε χώρα, ωστόσο οι αρχές συνεχίζουν να περιορίζουν σημαντικά την πρόσβαση και να καταστέλλουν τη χρήση υπηρεσιών όπως το Starlink.

Τέλος, η Δικαιοσύνη συνεχίζει να ανακοινώνει σχεδόν καθημερινά εκτελέσεις αντιφρονούντων, μεταξύ των οποίων άτομα που συνελήφθησαν κατά τη διάρκεια του πολέμου, των πανεθνικών διαδηλώσεων του Ιανουαρίου και της προηγούμενης σύγκρουσης με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ. Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι έχουν συλληφθεί τους τελευταίους μήνες και πολλοί αναμένεται να αντιμετωπίσουν αυστηρότερες ποινές βάσει νόμου που εγκρίθηκε μετά τον περσινό πόλεμο για αδικήματα κατασκοπείας και συνεργασίας με εχθρικές κυβερνήσεις.