Το “τέρας” του Μπέλφαστ

Δεν γνωρίζουμε πολλά για τον Σουδανό που επιχείρησε να αποκεφαλίσει έναν άνδρα στο Μπέλφαστ. Ξέρουμε τη διαδρομή του μέχρι την Ιρλανδία, αλλά δεν έχουμε την παραμικρή ιδέα για το κίνητρό του. Η αστυνομία εκτιμά ότι δεν πρόκειται για τρομοκρατική ενέργεια. Και αναμένει τη ψυχιατρική διάγνωση.

Δεν αποκλείεται ψυχωσικό επεισόδιο. Ομως είναι μαύρος. Και μετανάστης. Αυτά τα χαρακτηριστικά ήταν αρκετά για να ξεκινήσει μία οργανωμένη βίαιη επίθεση εναντίον μεταναστών από την Αφρική. Οι εικόνες από το Μπέλφαστ παραπέμπουν σε πογκρόμ.

Τώρα ας υποθέσουμε ότι ο δράστης ήταν λευκός. Ενας λευκός μεθυσμένος Ιρλανδός. Λέτε να ξεκινούσαν οι αγανακτισμένοι πολίτες για να σπάσουν τα μπαρ του Μπέλφαστ; Δύσκολο. Ούτε η είδηση θα λάμβανε διαστάσεις παγκοσμίου ενδιαφέροντος. Το βίντεο, βέβαια, θα κυκλοφορούσε στις οθόνες καθώς η αγριότητα του το καθιστά εξ ορισμού viral. Αλλά ο προβληματισμός, στο Μπέλφαστ, θα είχε να κάνει με την υπερκατανάλωση αλκοόλ, ενδεχομένως και την υστέρηση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας.

Το βίντεο έχει εκατοντάδες αναρτήσεις και στα ελληνικά social media. Με σχόλια που ζέχνουν ρατσισμό. Η αποτρόπαια πράξη αποδίδεται αποκλειστικά και μόνο στην καταγωγή και στο χρώμα του δράστη. Εννοείται ότι ο σχολιασμός επεκτείνεται και στην υπόδειξη δράσεων. Από στρατόπεδα συγκέντρωσης μέχρι εκτελέσεις για παραδειγματισμό. Είναι περιττή η ηθική αξιολόγηση των σχολίων. Πλέον τα αναγνωρίζουμε ως αντανακλαστικές αντιδράσεις από κομμάτια της ευρωπαϊκής κοινωνίας που δυσφορούν λόγω του Μεταναστευτικού. Αν η Ευρώπη δεν αναλάβει πιο αποφασιστικές πρωτοβουλίες για έλεγχο της παράνομης μετανάστευσης, σε μερικά χρόνια τα γεγονότα του Μπέλφαστ θα είναι κανονικότητα.

Υπάρχει όμως και κάτι άλλο. Οταν βλέπουμε ένα τόσο φρικτό βίντεο, δεν αναζητούμε απλώς εξηγήσεις, αλλά βεβαιότητες. Αν ο άνθρωπος στο βίντεο είναι ψυχικά ασθενής, τότε η πράξη του δεν λέει πολλά για τον κόσμο γύρω μας. Αν όμως είναι μέλος μιας αναγνωρίσιμης ομάδας, τότε η αγριότητα αποκτά ερμηνεία, άρα και νόημα.

Ο μετανάστης, ο μουσουλμάνος, ο μαύρος μετατρέπονται σε βολικά δοχεία μέσα στα οποία αδειάζουμε τον φόβο μας. Δεν πρόκειται μόνο για διαχρονική προκατάληψη. Είναι και μια βαθιά ανθρώπινη ανάγκη να ταυτοποιήσουμε το τέρας. Γιατί η εναλλακτική εκδοχή είναι πολύ πιο ανησυχητική και ενδεχομένως μας αγγίζει και προσωπικά. Μερικές φορές το τέρας είναι απλώς ένας άνθρωπος που έχασε το μυαλό του.