“Ράμα, παραιτήσου”. Και μετά;

Περπατώντας στους δρόμους των Τιράνων μαζί με τον Αλέξανδρο Λιτσαρδάκη τις τελευταίες ημέρες, συναντήσαμε πολλούς ανθρώπους, κυρίως νέους. Αλλοι συμμετέχουν στις διαδηλώσεις, άλλοι όχι. Ουδείς από αυτούς δεν παρέλειψε να υπογραμμίσει ότι ο Εντι Ράμα πρέπει, σε κάθε περίπτωση, να παραιτηθεί.

Ο Πρωθυπουργός της Αλβανίας, που έχει τα ηνία της χώρας τα τελευταία 13 χρόνια, έχει ζορίσει πολύ κόσμο με τα αποτελέσματα των πολιτικών του. Το κόστος ζωής της χώρας έχει εκτοξευτεί σε απίστευτα επίπεδα στα οποία ο μέσος Αλβανός δεν μπορεί, πρακτικά, να ανταποκριθεί. Η διαφθορά, που έτσι αλλιώς υπήρχε, έχει αποκτήσει θηριώδεις διαστάσεις, τόσο στην καθημερινότητα όσο και πιο ψηλά στην κοινωνική βαθμίδα. Χρήμα φαίνεται ότι ξεπλένεται αφειδώς και τα φιλέτα της χώρας (ουκ ολίγα, ειδικά στα μαγευτικά αλβανικά παράλια) ξεπωλούνται σε τιμές ευκαιρίες σε πάσης φύσεως επενδυτές ή και “επενδυτές”.

Ο,τι παρακολουθούμε και παρακολουθείτε στην Αλβανία τις τελευταίες 18 ημέρες είναι αποτέλεσμα αυτής της συμπυκνωμένης οργής για τις πολιτικές του Ράμα ο οποίος, αν και κάνει ότι δεν καταλαβαίνει, ωστόσο καταλαβαίνει πολύ καλά (πανέξυπνος γαρ). Απολύτως λογικά, οι Αλβανοί εστιάζουν στο πρόσωπό του γιατί η εξουσία, προσωποπαγής μέχρι τελικής πτώσεως) ελέχει όλες τις πτυχές της δημόσιας ζωής. Αλλά κάπου εκεί αρχίζουν τα πολύ σοβαρά προβλήματα καθώς το κενό (και η κρίση) εκπροσώπησης φτάνουν στο απώγειό τους.

Επικεφαλής της αξιωματικής αντιπολίτευσης είναι ο…Σαλί Μπερίσα (ναι, ο γνωστός). Πολιτικά καμένο χαρτί, στα 82 του χρόνια, δεν μπορεί να εμπνεύσει κανέναν. Δεν είναι τυχαίο ότι τα πλήθη στους δρόμους των Τιράνων ζητούν και τη δική του παραίτηση. Και όχι μόνο. Υπάρχει η αξίωση τόσο ο Ράμα όσο και ο Μπερίσα να πάνε στη φυλακή γιατί οι μάζες τους χρεώνουν τη διαφθορά που διαποτίζει το σώμα της Αλβανίας.

Αντίπαλο δέος στη χώρα όμως δεν υπάρχει. Η Αριστερά, αδύναμη αν και δραστήρια, εκπροσωπείται με μόλις έναν βουλευτή στο κοινοβούλιο. Δύο μικρά κόμματα της κεντροδεξιάς δεν δείχνουν να έχουν τη δυνατότητα να βγουν μπροστά. Το οικολογικό κίνημα δεν εκπροσωπείται με κάποιον τρόπο πολιτικά αν και από τη δραστηριότητά του άρχισαν όλα. Αδιέξοδο! Σε περίπτωση που ο Ράμα υπέκυπτε στις πιέσεις και παραιτούνταν, μάλλον η αντικατάσταση θα ερχόταν εκ των έσω. Αν, πάλι, επιλέξει να πάει σε εκλογές, τότε έχει πολύ μεγάλες πιθανότητες να επικρατήσει εκ νέου.

Αυτή η κρίση εκπροσώπησης δημιουργεί αυτό το κενό που κανείς δεν ξέρει πως μπορεί να καλυφθεί. Δημιουργεί επίσης και ανασφάλεια. Οι πιο συντηρητικοί πιστεύουν, όπως και στην Ελλάδα, ότι ο Ράμα είναι προτιμότερος από οποιονδήποτε άλλον, έστω και αν οι επιτελείς του βάζουν το χέρι τους στο μέλι. Ο ίδιος ο Ράμα, αλαζόνας όσο ποτέ, έχει την αίσθηση ότι την παραίτησή του ζητά μία μικρή μειοψηφία η οποία δεν μπορεί να επηρεάσει τους υπόλοιπους. Ισως να έχει δίκιο αλλά οι δρόμοι πλέον μιλούν κάθε μέρα. Και μιλούν δυνατά και ξεκάθαρα. Στο στόχαστρο είναι αυτός και ο Μπερίσα. Οι δύο πόλοι δηλαδή του παλιού πολιτικού συστήματος που ανέλαβε να οδηγήσει τη χώρα μετά την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού.

Οπως πολύ εύστοχα έγραψε ο Αλέξανδρος Λιτσανδράκης στο ρεπορτάζ του από τα Τίρανα, οι Αλβανοί ζητούν κάτι πολύ βασικό, κομβικό για τις ζωές τους. Να σταματήσουν πλέον να αναγκάζονται να εγκαταλείπουν την πατρίδα τους.

Τη δεκαετία του 90, αμέσως μετά τη μετάβαση στην οικονομία της αγοράς, μετανάστευσαν σχεδόν οι πάντες, άλλοι προς Ελλάδα και άλλοι προς Ιταλία. Τώρα μεταναστεύουν (και) νέοι υψηλής ειδίκευσης. Συνομιλήτρια του NEWS 24/7 μάς είπε ότι οι περισσότεροι Αλβανοί γιατροί, όταν ολοκληρώνουν τις σπουδές τους, επιλέγουν τη Γερμανία για να εργαστούν. Δεν χρειάζεται να αναλύσει κανείς τους λόγους.

Αλλοι μάς τόνισαν ότι έχουν μεταναστεύσει ήδη (κυρίως στην κεντρική και τη βόρεια Ευρώπη) και ότι επανέρχονται κάθε Σαββατοκύριακο στην πατρίδα τους για να ενισχύουν τις φωνές των διαδηλωτών συμπατριωτών τους. “Για να αλλάξει κάτι επιτέλους σ’ αυτή τη χώρα” όπως μάς τόνιζαν χαρακτηριστικά.

Αν και εκ πρώτης όψεω, όχι απολύτως δόκιμο, οι ομοιότητες με την ελληνική περίπτωση είναι πολλές. Οταν χρειάζεσαι περίπου 500 ευρώ για να νοικιάσεις ένα μικρό διαμέρισμα στα περίχωρα των Τιράνων και ο βασικός μισθός δεν ξεπερνάει τα 600 ευρώ, υπάρχει ζωτικό πρόβλημα. Οταν από τις κρατικές πολιτικές οφελούνται μόνο οι ολιγάρχες και μία κομματική νομενκλατούρα, η κοινωνική οργή συσσωρεύεται. Οταν τα δημόσια έργα καταλήγουν σε πολύ λίγες εταιρίες που φαίνεται ότι έχουν προνομιακές σχέσεις με το σύστημα εξουσίας του Ράμα, ο κόσμος κατανοεί απόλυτα ότι οι εφαρμοσμένες πολιτικές δεν τον αφορούν.

Υπάρχουν, βέβαια, και αυτοί που ιδιωτεύουν και άλλοι που απλώς προσπαθούν να βρουν το κενό για να το καλύψουν. Κενό στον κρατικό μηχανισμό ή στον ιδιωτικό τομέα αλλά σε εταιρία που μπορεί να πάρει δουλειές από την κυβέρνηση και να έχει σίγουρο και αδιατάρακτο κύκλο εργασιών χωρίς κανένα ρίσκο.

Την ίδια ώρα η παραεπιχειρηματική δραστηριότητα της μαφίας φαίνεται ότι αποφέρει πάρα πολλά χρήματα σε πάρα πολύ λίγους. Οι “ενδιάμεσοι” βγάζουν απλώς ένα καλό μεροκάματο για να κάνουν τη βρώμικη δουλειά. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, η Αλβανία των μεγάλων αντιθέσεων και των τεράστιων ανισοτήτων οραματίζεται να βρει μία θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Και μέσα σ’ αυτή τη δυστοπία που αποπειραθήκαμε να περιγράψουμε στις προηγούμενες γραμμές, εμπιστοσύνη υπάρχει μόνο στη SPAK, την εισαγγελία διαφθοράς που ιδρύθηκε πριν από λίγα χρόνια και έχει καταφέρει μερικά καίρια χτυπήματα στο πολιτικό κατεστημένο της χώρας, “λαμπροί” εκπρόσωποι του οποίου έχουν ήδη φυλακιστεί.

Ο ανήσυχος κόσμος όμως δεν έχει που να διοχετεύσει πολιτικά τη δίκαιη οργή του. Και προς το παρόν, οι διαμαρτυρίες του δεν ανησυχούν στην πραγματικότητα ένα σύστημα εξουσίας που έχει αποδείξει στην πράξη την ανθεκτικότητά του. Το πολιτικό υποκείμενο της ανατροπής εξακολουθεί να αναζητείται.